Sarbaz
Сарбаз (сарваз) („бошини хавф остига қўйиш“; оддий аскар[1];) — эрон, шунингдек, мунтазам қўшинларнинг бухоролик пиёда аскари ҳисобланган.
Бу атама Марказий Осиёнинг бошқа давлат ва халқлари орасида ҳам қўлланган.
Тарихи
Аббос Мирзо томонидан олиб борилган ҳарбий ислоҳотлар натижасида биринчи марта Форс империясида мунтазам пиёдалар Сарбаз деб атала бошланган. Мунтазам форс қўшинларини Европа модели бўйича ташкил этиш дастлаб 1807-йилда генерал Гардан бошчилигида Теҳронга келган франсуз ҳарбий инструкторлари томонидан амалга оширилган. Бироқ, Эрон тез орада франсузлар билан шартномани бузди ва 1809-йилдан бошлаб инглиз инструкторлари аллақачон Форс армиясини қайта ташкил этишда қатнашдилар[2]. 1837-йилда ҳарбий ислоҳот натижасида Бухоро амирлигига амир Насрулло (1827—1860) бошчилигида мунтазам пиёдалар корпуси — Сарбаз киритилган. Бухоро лашкарининг Сарбази умрбод хизмат қилган. Улар асосан найза, камон ва чақмоқлар билан қуролланган, қизил кийим кийган эдилар. Насруллоҳ даврида икки мингдан ортиқ сарбоз бор бўлган. Кейинчалик уларнинг сони олти мингга етказилган. Сарбазнинг биринчи ҳарбий инструктори Табризлик Абдусаматхон бўлган, кейинчалик бу вазифани асирга олинган рус аскарлари ёки дезертирлари бажарган.
Бухорода бу атама 1920-йилда, совет ҳокимияти ўрнатилгандан сўнг қўлланишдан чиқди[3].
Тожикистон, Ўзбекистон ва Қозоғистонда „аскар“ маъносида қўлланади.
Манбалар
- ↑ „Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка“. 2011-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-июл.
- ↑ Cронин С. „Армиэс оф Қажар Иран“ (эн). Кавеҳ Фаррокҳ.cом (2011-йил 25-феврал). 2013-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-июл.
- ↑ Кузнецов С. А.. Большой толковый словарь русского языка. «Норинт», 2008. ИСБН 5-7711-0015-3.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |