Sarvontepa

Сарвонтепа — илк темир даврига оид археологик ёдгорлик. Андижоннинг шим.ғарбий қисмида, Эски шақарнинг Тутзор ва Сужоат кўчалари кесишган ерда жойлашган. Дастлаб, ўтган асрнинг 50й.ларида ёдгорлик рўйхатга олинган, сўнгра 70й.ларда кичикроқ археологик қазишмалар ўтказилган ҳамда В—ВИИИ асрлар билан саналанган эди. 2001-йил шаҳарда иш олиб бораётган археологлар Сарвонтепани унча катта бўлмаган 30 х 20 м катталикдаги сақланган қисмида қазиш ишлари ўтказдилар (Матбобоев Б.Х.). Натижадаҳоз. шаҳар кучалари кесишган жойдан 3–4 м чуқурликда яхши сақланган қад. маданий қатламлар қайд этилди. Қатламлардан мил. ав. ВИ—ИВ асрларга тўғри келадиган гулдор сопол идишлар ва тош буюмлар мажмуаси оддий маиший ўчоқ яқинидан ажратиб олинди. Археологик илмий тадқиқотларга кўра, С. кадимда катта бўлган, аниқланган чегараси бўйича ҳозиргиги майдони 1 га га боради. С. илк темир даврига (мил. ав. ВИ—ИВ асрлар) тааллуқли бўлиб фанда биринчи топилган ёдгорлик номи билан аталувчи Эйлатон маданияти мажмуига киради. С.ни ўрганиш водий тарихи учун ўта муҳимдир. Сабаб, биринчидан, Фарғона водийси қадим шаҳарлари ҳудудида (хусусан, Андижонда) илк бор 2400—2600 йиллик археологик комплекс аниқланди; иккинчидан, Андижонсойни бунёд этилиш тарихини янада қадимийлаштиради. Чунки С. ушбу канал бўйида жойлашган ва унинг сувидан фойдалангани шакшубҳасиз. Ниҳоят, С. Андижон шаҳрини илк (дастлабки) ўрни бўлгани ҳақидаги фикр ҳақиқатга яқин. Айнан ушбу ҳудудда кейинроқ ўрта асрлар арки ва шаҳристони жойлашгани ҳам бежиз эмас.

Боқижон Матбобоев.