Сатанив (украинча: Сатанів , русча: Сатанов , полякча: Сатанów) – Украинанинг Хмелницкий вилояти, Хмелницкий туманидаги шаҳар типидаги аҳоли пункти . Унда Украинанинг ҳудудий бўлинмалардан бири бўлган бўлинма Сатанив посёлкаси маъмурияти жойлашган[1]. Аҳолиси: 2,352

Сатанив

Сатанив
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Байроқ
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Герб
Мамлакат Украина
Аҳолиси
 (2021)
2 352

2020-йил 18-июлгача Сатанив Ҳородок туманига тегишли бўлган. 2020-йил июл ойида Украинанинг маъмурий ислоҳотида бу туман тугатилиб, Хмелницкий вилоятининг туманлари сони 3 тага қисқарди. Ҳородок тумани ҳудуди Хмелницкий туманига бирлаштирилди[2][3].

Яҳудийлар тарихи

ХВИ асрнинг иккинчи ярмида Полша қироллигидаги Сатанив шаҳрида яҳудийлар жамоаси ташкил этилган. Сатанивдаги яҳудийлар шарқдан товарлар олиб кириш, мулкларни ижарага бериш ва божхона йиғимлари, спиртли ичимликлар ишлаб чиқариш ва зардўзлик билан шуғулланган.

Шаҳар вақти-вақти билан татарлар ва казаклар томонидан ҳужумга учраган, 1651-йилда ва 1703-йилда казаклар томонидан қўшма ҳужумлар бўлган. Сатанивдаги синагога яҳудийлар ва кенгроқ жамоалар бундай ҳужумларда ўзларини ҳимоя қилишлари учун қал’а қурилган.

Сатанив ибодатхонаси

ХВИИ асрда Сатанив Подолиянинг етакчи жамоаси бўлган. 1756-йилда унинг дайянимлари (диний судялар) франкистлар устидан суд жараёнини ўтказдилар. 1765-йилда Сатанивда 1369 та яҳудий солиқ тўлаган. У ердаги яҳудийлар 1793-йил Полшанинг иккинчи бўлиниши ва Сатанив Россия таркибига қўшилгунга қадар Лейпциг, Бреслау ва Франкфуртдаги ярмаркаларга саёҳат қилиб, халқаро савдо билан шуғулланган.

Иброний ёзувчи ва маскил Исаак Сатанов Сатанивда яшаган ва ХВИИ асрнинг иккинчи ярмида у жуда фаол бўлган. У, Менахем Мендел Лефин ва Александр б. Шаҳарда яшовчи Ẓэви Маргалиот ҳам Хаскала ҳаракатининг кашшофларидан эди. ХВИИ аср охири ва ХИХ аср давомида Сатанив Ҳасидизмнинг муҳим маркази эди.

1862-йилгача Сатанив Австрия чегарасига яқин бўлгани учун у ерда яҳудийларнинг яшаши ҳокимият томонидан чекланган бўлган. 1897-йилда яҳудийлар сони 2848 кишини ташкил этди, бу умумий аҳолининг 64% ни ташкил қилади. 1919-йилда Сатанивдаги яҳудийлар украин миллатчилари томонидан погромларга учради. 1926-йилда Сатановда, эҳтимол, 2359 яҳудий бўлган, кейин эса 1516 га ёки умумий аҳолининг 40% га камайган. Совет даврида қишлоқ яҳудий кенгаши бўлган 1941-йил 6-июлда немислар Сатанивга кирдилар ва 1942-йил май ойида Украина полицияси 286 та яҳудийни икки ертўлага қамаб қўйди ва уларнинг бўғилишига сабаб бўлди. (286 қурбоннинг жасади 2020-йил 27-июлда топилган)[4].1942-йил давомида 210 та яҳудий отиб ташланди. Немислар расмий маълумотларга кўра 800 кишини ўлдиришган, уларнинг кўпчилиги яҳудий бўлган[5].

Манбалар

  1. ↑ „Сатановская громада“ (русча). Портал об'єднаних громад України.
  2. ↑ „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.“ (украинча). Голос України (18-июл 2020-йил). Қаралди: 3-октабр 2020-йил.
  3. ↑ „Нові райони: карти + склад“ (украинча). Міністерство розвитку громад та територій України.
  4. ↑ Жеwиш Телеграпҳ Агенcй Жулй 27,2020
  5. ↑ Киршенбоим, Шимшон Леиб; Спеcтор, Шмуэл (2007). "Сатанов". ин Беренбаум, Мичаэл. Энcйcлопаэдиа Жудаиcа. 18 (2 нашри). Маcмиллан Референcе УСА. п. 73. 

Ҳаволалар