Se Linyun
| Се Линюн | |
|---|---|
 | |
| Асл исми | 谢灵运 |
| Таваллуди |
385 Янся,Цин империяси |
| Вафоти | 433 |
| Касби | шоир,таржимон |
| Фуқаролиги | Хитой |
Се Линғюн хитойча пинйин Хиэ Лингюн, 385—433 — Хитой давлат арбоби ва шоири император Жин.
Биография
385 йилда Ченжун округининг Янгхиа округида (замонавий Таиканг округи, Чжукоу шаҳри, Хенан вилояти) туғилган. У ҳарбий ва ирсий амалдорларнинг аристократик оиласидан чиққан. У отаси Хиэ Хуандан эрта айрилган. Бунинг та'сири остида у буддист монастирига борди ва у ердан фақат 399 йилда қайтиб келди.
Кўп ўтмай - 406 йилда у давлат хизматига қабул қилинди ва гуна унвонини олди. Шу билан бирга у Хенан провинсиясида лавозим олди. Бироқ, хизмат қисқа умр кўрди. Бу вақтда қўзғолонлар бошланди, бу империяни сезиларли даражада заифлаштирди. 413 йилда у генерал Лю Юга жанубдаги қўзғолонни бостиришга ёрдам берди. Кейинчалик ҳокимиятни қўлга киритиб, империянинг амалда ҳукмдорига айланди.Аммо Се Лингюн Сима уруғи императорларини қўллаб-қувватлашда давом этди, шунинг учун у бир муддат саройда ўз таъсирини сақлаб қолди ва 416-йилда ҳукуматга кирди. Шу сабабли, Лю Ю 420-йилда Жин сулоласини ағдариб, Лиу Сонг империясини барпо этгандан сўнг, Хиэ оиласи та'сирини йўқотди. Лингюннинг ўзи гонгдан ҳоу даражасига туширилган. Кейинчалик у Юнжи шаҳрида (Зҳежиангдаги замонавий Венчжоу) сургунга жўнатилди. 421 йилда Хиэ соғлиғи ёмонлашганини айтиб, нафақага чиқди.
У ўз мулкига жойлашди, у ерда 426 йилгача яшади, у янги ҳукмдор Вен-ди саройига чақирилди. Бу ерда у 428 йилгача, уйига қайтгунга қадар қолди. Бироқ, 430-йилда Хиэ Лингюн фитнада иштирок этганлик гумонларини рад этиш учун судга қайтишга мажбур бўлди. 431 йилда у ҳозирги Цзянси провинсиясига сургунга жўнатилди ва 432 йилда Гуанчжоуга кўчирилди. 433 йилда Лиу Сонг давлати ҳукмдори Венди Сзе Лингюнни Гуанчжоудаги қўзғолонда гумон қилиб, ўлимга ҳукм қилди ва бу кўп ўтмай содир бўлди.
Яратилиш
Хиэ Лингюн ишлаган асосий жанр "шамол ва оқим" эди (хитойча линги). У асосан тоғ ва сойларни, дала ва боғларни тасвирлайдиган манзара ше’риятининг устаси эди. Энг машҳур асарлар "Тоғдан қайтгандан кейин фу". “Шаҳар минорасига чиқаётганда”[1] ше’ри ҳам ма’лум бўлиб, бу ше’рдаги “сув омбори ёнида баҳорги ўт ўсади” хитойча дўстлик ва ёрдам ибораси ҳам ма’лум[2].Хиэ Лингюн тушида укаси Хиэ Хуилянни кўрганида шундай иборани ўйлаб топди, бу Чжунг Ронгнинг “Шеърлар тоифалари” (“Ши Пинг”) рисоласида тасвирланган бири. Унинг меросининг бир қисми ўша даврдаги сиёсий воқеаларни акс эттирувчи ше’рлардан иборат. Биринчи тўпланган асарлар Сонг сулоласи даврида нашр этилган. У 19 та жуан варақларидан иборат эди.
Кашфиёт
Хиэ Лингюн давлат лавозимида ишламаган ёки судда бўлмаган пайтларда у турли ҳудудларда кўп саёҳат қилган. Шу боис, янада қулайроқ бўлиши учун у тоғ ёнбағридан кўтарилиш ёки пастга тушишига қараб созлаши мумкин бўлган махсус турдаги шпикли ёғоч оёқ кийимларни (хитойча дингангжи, пинйин хиэгонгжи) ихтиро қилди[3] [4]. Бу ҳақда "Қўшиқ китоби" нинг 67-жуанида жойлаштирилган "Хиэ Лингюннинг ҳаёти" бобида айтилган.
Манбалар
- ↑ Го Мо-Жо, Н.Т.Федоренко „Хитой шеърияти антологияси / Умумий таҳрир остида хитой тилидан таржима“ (русча) (1957-йил). Қаралди: 5-декабр 2022-йил.
- ↑ Чи, Танг „Рус график тизими бўйича йирик хитойча-русча луғат“ (русча). Фан (1984-йил). Қаралди: 5-декабр 2022-йил.
- ↑ Ду, Зҳонгминг „毛主席“. боокс.гоогле.cо.уз. 辽宁人民出版社 (2014-йил). Қаралди: 5-декабр 2022-йил.
- ↑ Янг, Шаоронг „Традитионал Чинесе Cлотҳинг: Cостумес, Адорнменц & Cултуре“ (инглизча). боокс.гоогле.cо.уз. Сан Франcисcо: Лонг Ривер Пресс (2004-йил). Қаралди: 5-декабр 2022-йил.
Адабиётлар
- Бежин Л. Э. Хиэ Лингюн / СССР Фанлар академияси, Шарқшунослик институти. - М.: Наука, 1980. - 208 б. - (Шарқ ёзувчилари ва олимлари). - 4500 нусха.
- Фродшам, Ж.Д. Нўхуш оқим: Хитой табиат шоири Сси Линг-юн (385-433), К'анг-Ло герсоги (инглиз тили) ҳаёти ва ижоди. - Куала-Лумпур: Малая Пресс университети, 1967-йил.
- Чанг, Ҳ. C. (1977). Хитой адабиёти 2: Табиат ше’рияти. (Ню-Ёрк: Колумбия университети нашриёти). ИСБН 0-231-04288-4