Sebej
Себеж – Россиянинг Псков вилоятининг жануби-ғарбидаги шаҳар (1772 йилдан). Себеж шаҳар посёлкасининг маъмурий маркази. Себеж шаҳри Россиянинг тарихий шаҳарлари рўйхатига киритилган.
Себеж русча: Се́беж | |
|---|---|
| шаҳар | |
 Герб | |
| 56°17′00″Н 28°29′00″Э / 56.28333°Н 28.48333°Э | |
| Мамлакат | Россия |
| Асос солинган | 1535 |
| Илк эслатилиши | 1414 |
| Миллий таркиб | руслар |
| Телефон коди | 81140 |
| Почта индекс(лар)и | 182250 |
|
| |
Тарихи
1-минг йилликнинг сўнгги чорагида Қалʻа тепалигининг шарқий қисмидаги бурни посёлкасида Узоқ Қўрғон маданиятининг мустаҳкам турар жойи (майдони 180×30-60 м) топилпган. У ерда ХИ-ХИВ асрларга оид топилмалар: уй рўзғор буюмлари, заргарлик буюмлари, қурол-яроғлар, ўйилган суяк хочлари ва бошқалар бўлган. Шаҳар ҳақидаги биринчи маълумотлар Иля Муромецнинг Себежда қора кучларни мағлуб этган биринчи саёҳатига тўғри келади. Тарихий жиҳатдан, бу воқеаларни Рурикнинг чақируви ва Изборскдан Полоцкгача бўлган саёҳати билан боғлаш мумкин. Себеж ҳақида аҳоли пункти сифатидаги биринчи маълумотлар 1414-йилга тўғри келади. Бу йил давомида у ХВИ аср полшалик йилномачиси Матвей Стрйиковский томонидан Литва князи Витаутас томонидан Псковга қарши юриш пайтида олиб кетилган ва ёқиб юборилган Псков Республикасининг „шаҳар атрофи“ сифатида тилга олинган. Манба бу ерда мустаҳкамланган турар-жой мавжудлигини кўрсатади.
Географияси
Шаҳар Псковдан 189 км жанубда, Себежский ва Ороно кўллари орасида жойлашган. Себежский тумани Латвия ва Белоруссия билан чегарадош. Санкт-Петербурггача бўлган масофа 450 км, Москвагача – 600 км.
Себеж мўтадил континентал иқлим зонасида жойлашган. Баланд жойлар орасида шаҳардан бир ярим километр узоқликда жойлашган Вздихалинка тоғининг аҳамияти катта. Шаҳар ҳудудида торф, ғишт гил, қурилиш қуми ва қум- шағал материаллари каби фойдали қазилмалар захиралари мавжуд. Минерал сув булоқлари, шифобахш балчиқлар топилган.
Иқлими
Себеж иқлими мўтадил денгиздан мўтадил континенталга ўтади, қиши юмшоқ ва ёзи иссиқ. Кўпроқ ёғингарчилик ёзда ва кузнинг бошида содир бўлади. Қишда тез-тез содир бўладиган иссиқ сиклонлар Гулф оқимининг таъсиридан келиб чиқади.
Шамолнинг ўртача йиллик тезлиги – 3,9 м/с Ўртача йиллик ҳарорат – +6,8 °C Ҳавонинг ўртача йиллик намлиги – 78%