Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Seftazidim

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Сефтазидим (янги лотинча: Сефтазидим) – учинчи авлод сефалоспорин антибиотик, кенг таъсир доирасига эга, парентерал фойдаланиш учун ишлаб чиқарилади.

Сефтазидим ҳаётий зарур ва энг муҳим дорилар рўйхатига киритилган.

Фармакологик таъсири

Сефтазидим бактерицид таъсир кўрсатади, микроорганизмларнинг ҳужайра девори синтезини бузади. Кўпгина б-лактамазаларга чидамли. Ситоплазматик мембрана юзасида пенициллинни боғлайдиган ўзига хос оқсиллар (бета-лактам антибиотиклари учун рецепторлар) билан ўзаро таъсир қилади (ацетилатлар), ҳужайра деворида пептидогликан синтезини ингибиция қилади (транспептидазани ва пептидогликан занжирлари орасидаги ўзаро боғланишларнинг шаклланишини ингибиция қилади) ва автоматик фаоллаштиради. Ҳужайра деворининг аутолитик ферментлари фаоллаштирди ва деворнинг шикастланишига ва бактерияларнинг ўлимига олиб келади[1].

Ампициллин ва бошқа сефалоспоринларга чидамли кўплаб штаммларга қарши самарали ҳисобланади.

  • Грам-манфий микроорганизмларга қарши фаол: Псеудомонас спп., жумладан Псеудомонас аэругиноса, Клебсиэлла спп., жумладан Клебсиэлла пнеумониаэ, Протеус мирабилис, Протеус вулгарис, Эсчеричиа cоли, Энтеробаcтер спп., жумладан Энтеробаcтер аэрогенес, Энтеробаcтер cлоаcаэ, Cитробаcтер спп. жумладан Cитробаcтер диверсус, Cитробаcтер фреундии, Пастеурелла мултоcида, Неиссериа менингитидис, Ҳаэмопҳилус инфлуэнзаэ (шу жумладан ампициллинга чидамли штаммлар).
  • Грам-мусбат микроорганизмларга қарши фаол: Стапҳйлоcоccус ауреус (метициллинга сезгир, пенициллиназалар ишлаб чиқарувчи ва ишлаб чиқармайдиган штаммлар), Стрептоcоccус пёгенес (А гуруҳи бета-гемолитик стрептококклар), Стрептоcоccус агалаcтиаэ (Б гуруҳи), Стрептококклар; анаэроб микроорганизмлар: Баcтероидес спп. (Баcтероидес фрагилиснинг кўп штаммлари чидамли).
  • Қуйидаги организмларнинг аксарият штаммларига қарши ин витро шароитда фаол (бу фаолиятнинг клиник аҳамияти номаълум): Cлостридиум перфрингенс, шу жумладан Cлостридиум диффиcиле, Аcинетобаcтер спп., Ҳаэмопҳилус параинфлуэнзаэ, Морганелла моргании, Неиссериа гоноррҳоэаэ, Пептоcоccус спп., Пептострептоcоccус спп., Провиденcиа спп., Провиденcиа реттгери, Салмонелла спп., Шигелла спп., Стапҳйлоcоccус эпидермидис, Ерсиниа энтероcолитиcа.

Метициллинга чидамли Стапҳйлоcоccус спп., Стрептоcоccус фаэcалис, Энтероcоccус спп., Листериа моноcйтогенес, Cампйлобаcтер спп. ва Cлостридиум диффиcиле га нисбатан фаол эмас[2].

Фармакокинетикаси

Вена ичига юборилгандан сўнг Cмах га 20-30 дақиқадан сўнг эришилади ва у 42-170 мкг/мл гача (дозага қараб) бўлади, мушак ичига юборилганда — C мах (17-39 мкг/мл) 1 соатдан кейин қайд этилади. Плазма оқсиллари билан боғланиши 10-15% ни ташкил қилади, оқсиллар билан билирубиннинг боғланишини узмайди[3]. Деярли барча органлар ва тўқималарга, шу жумладан суяклар, кўзлар, балғам, синовиал, плевра ва қорин бўшлиғи суюқликларига кириб боради. Бузилмаган ГЕБ орқали ёмон ўтади, менингитда орқа мия суюқлигига кириб бориши кучаяди. Пласента орқали осон ўтади, оз миқдорда она сутига киради. Плазмаданярим чиқиш даври (Т1/2) - 1,9 соат (в/и) ва 2 соат (м/и). Биотрансформацияланмайди. Асосан буйраклар орқали чиқариб юборилади (80-90% препарат 24 соат ичида ўзгармаган ҳолда, 50% доза биринчи 2 соатда, 20% доза 4 соатдан кейин ва 12% қисми 8 соатдан кейин чиқарилади)[1].

Қўлланилиши

Препаратни қўллашга кўрсатмалар

Сефтазидимга сезгир микроорганизмлар келтириб чиқарадиган оғир юқумли ва яллиғланиш касалликлари, шу жумладан перитонит, сепсис; холангит, ўт пуфаги эмпиемаси; тос аъзоларининг инфексиялари; пневмония, ўпка абсесси, плеврал эмпиема; пиелонефрит, буйрак абсесси; суяклар, бўғимлар, тери ва юмшоқ тўқималарнинг инфексиялари, инфексияланган яралар ва куйишлар. Гемодиализ ва перитонеал диализ натижасида юзага келган юқумли жараёнлар. Иммунитети пасайган беморларда оғир юқумли ва яллиғланиш касалликлари[4].

Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар

Юқори сезувчанлик, шу жумладан бошқа сефалоспоринларга ҳам, ҳомиладорлик, лактация.

Эҳтиёткорлик билан

Буйрак етишмовчилиги.

Махсус кўрсатмалар

Сефтазидимнинг инексия учун тайёрланган эритмаси 25 °C дан юқори бўлмаган ҳароратда сақланиши керак. +15 °C дан +25 °C гача сақлаш ҳароратида эритма 18 соат ичида фойдаланиш учун яроқли бўлади. +2 °C дан +8 °C гача бўлган сақлаш ҳароратида эритма 120 соат ичида фойдаланиш учун яроқли бўлади.

Қўллаш усули

Сефтазидим фақат парентерал юбориш учун мўлжалланган препаратдир. Сефтазидим томир ичига (5 дақиқа давомида секин, 30-60 дақиқа давомида томчилаб) ёки мушак ичига киритилади. Сефтазидимнинг дозалаш режими кўрсатмаларга, касалликнинг оғирлигига, патогеннинг сезгирлигига, беморнинг ёшига, вазнига ва буйрак функсиясига қараб индивидуал равишда белгиланади. Мушак ичига юбориш учун препарат инекция учун сув ёки 0,5-1% лидокаин эритмаси билан суюлтирилади.

Эритмаларни тайёрлаш ва қўллаш қоидалари:

Препаратнинг миқдори Мушак ичига юбориш учун эритма тайёрлаш учун инъэкция учун сув ҳажми Вена ичига юбориш учун эритма тайёрлаш учун инъэкция учун сув ҳажми
500 мг 1,5 мл 5 мл
1 г 3 мл 10 мл

Инфузион эритмани тайёрлаш учун кукунни суюлтириш орқали олинган эритма қўшимча равишда қуйидаги эритмалардан бирида 50-100 мл суюлтирилади: 0,9% натрий хлорид эритмаси, Рингер эритмаси, 5% ва 10% глюкоза (декстроза) эритмаси, 5% 0,9% натрий хлорид эритмаси, 5% натрий гидрокарбонат эритмаси билан глюкоза эритмаси. Инфузия учун фақат янги тайёрланган эритма ишлатилиши керак.

Катталар ва 12 ёшдан ошган болалар — одатда кунига 2-3 марта 1-2 г (инфексиянинг оғирлиги ва жойлашишига қараб). Одатдаги доза ҳар 8 соатда 1 г ёки ҳар 12 соатда 2 г ни ташкил қилади, бу кўпчилик инфексиялар учун самарали. Оғир ёки ҳаёт учун ҳавфли инфексияларда (масалан, бактериал менингит), айниқса нейтропения ва иммунитет танқислиги бўлган беморларда сефтазидимнинг максимал суткалик дозаси катталар учун 6 г ни ташкил қилади. У ҳар 8 соатда 2 г ёки ҳар 12 соатда 3 г дан юборилади. Сийдик чиқариш йўлларининг инфексияларида ҳар 12 соатда 500-1000 мг. Асоратланмаган пневмония ва тери инфексияларида ҳар 8 соатда 500-1000 мг. Суяк ва бўғимларнинг инфексияларида сефтазидим томир ичига, ҳар 12 соатда 2 г дан буюрилади. Муковицидоз билан оғриган беморлар, Псеудомонас спп. (псеудомонас) келтириб чиқарган ўпка инфексияларида Cефтазидим 100-150 мг/кг/сут дозада буюрилади (9 г суткалик дозадан фойдаланиш бундай беморларда асоратларни келтириб чиқармади). Қабул қилиш частотаси — кунига 3 марта. Простата операциясидан сўнг операциядан кейинги инфексияларнинг антибиотикли профилактикаси учун анастезия қўшилишидан олдин 1 г, катетер чиқарилганда иккинчи доза юборилади. Буйрак функсиясининг бузилиши (буйрак етишмовчилиги) фонида сефтазидимнинг дозалари камайтирилади (зарарланишнинг оғирлигига қараб):

Креатинин клиренси Доза
50 мл/мин дан ортиқ (0,83 мл/сек) ўртача тавсия этилган доза
31-50 мл/мин (0,52-0,83 мл/сек) Ҳар 12 соатда 1 г
16-30 мл/мин (0,27-0,5 мл/сек) Ҳар 24 соатда 1 г
6-15 мл/мин (0,1-0,25 мл/сек) Ҳар 24 соатда 0,5 г
5 мл/мин дан кам (0,08 мл/сек) Ҳар 48 соатда 0,5 г
гемодиализдаги беморлар Ҳар бир диализ сеансидан кейин 1 г
перитонеал диализдаги беморлар Ҳар бир диализ сеансидан кейин 1 г

перитонеал диализдаги беморлар

Жадвалда келтирилган дозалар индикатив ҳисобланади. Ушбу тоифадаги беморларга қон зардобидаги сефтазидим даражасини назорат қилиш тавсия этилади, бу 40 мг/мл дан ошмаслиги керак. Гемодиализ пайтида сефтазидимнинг ярим емирилиш даври 3-5 соатни ташкил қилади. Перитонеал диализда сефтазидимни диализ суюқлигининг 2 литрига 125 мг дан 250 мг гача дозада киритиш мумкин. Кексалар (айниқса 80 ёшдан ошганларга) — Сефтазидим кунига 3 г максимал дозада буюрилади. Болалар ёши ва касалликнинг оғирлигига қараб препарат кичикроқ дозаларда, инфузия шаклида, 2-3 дозага бўлиб қўлланади:

  • 2 ойликдан 12 ёшгача — кунига 30-50 мг/кг
  • 2 ойгача — кунига 25-60 мг/кг
  • 2 ойдан катта — кунига 30-100 мг/кг

Иммунитет танқислиги, муковицидоз, менингитли болалардаги оғир инфексияларда сефтазидимнинг суткалик дозаси 150-200 мг/кг гача оширилади ва 3 та инексияга бўлинади. Болалар учун максимал суткалик доза 6 г дан ошмаслиги керак[3].

Ножўя таъсирлари

  • Овқат ҳазм қилиш тизимидан: кўнгил айниши, қусиш, диарея, жигар трансаминаза фаоллигининг вақтинча ошиши, холестатик сариқлик, гепатит, псевдомембраноз колит.
  • Қон яратиш системаси томонидан: юқори дозаларда узоқ муддат фойдаланиш билан периферик қон расмида ўзгаришлар (лейкопения, нейтропения, тромбоцитопения, гемолитик анемия) мумкин.
  • Қон ивиш тизимидан : гипопротромбинемия.
  • Сийдик чиқариш тизимидан: интерстициал нефрит.
  • Аллергик реаксиялар: тери тошмаси, қичишиш, эозинофилия; камдан-кам ҳолларда — Квинке шиши.
  • Кимётерапия таъсирга асосланган эффектлар: кандидоз.
  • Маҳаллий реаксиялар: флебит (вена ичига юбориш билан), инексия жойида оғриқ (мушак ичига юборилганда).

Дозани ошириб юбориш

  • Симптомлар: бош оғриғи, бош айланиши, парестезия, оғир ҳолатларда — умумий конвулсиялар.
  • Даволаш: ҳаётий функсияларни сақлаб туриш, таваса ривожланганда — антиконвулсантлар, буйраклар шикастланган беморларда — перитонеал диализ ёки гемодиализ.

Бошқа дори воситалари билан ўзаро таъсири

Аминогликозидлар, гепарин, ванкомицин билан фармацевтик жиҳатдан мос келмайди. Натрий гидрокарбонат эритмасини эритувчи сифатида ишлатманг. „Ҳалқали“ диуретиклар, аминогликозидлар, ванкомицин, клиндамицин клиренсни камайтиради, бу эса нефротоксиклик ҳавфини оширади. Бактериостатик антибиотиклар (шу жумладан хлорамфеникол) препаратнинг таъсирини камайтиради. Фармацевтик жиҳатдан қуйидаги эритмалар билан мос келади: 1 дан 40 мг/мл гача консентрацияда — НаCл 0,9%; натрий лактат; Ҳартман эритмаси; декстроза 5%; НаCл 0,225% ва декстроза 5%; НаCл 0,45% ва декстроза 5%; НаCл 0,9% ва декстроза 5%; НаCл 0,18% ва декстроза 4%; декстроза 10%; молекуляр оғирлиги тахминан 40 минг Да бўлган декстран 10% НаCл эритмасида 0,9% ёки декстроза эритмасида 5%; молекуляр оғирлиги тахминан 70 минг Да бўлган декстран 6% НаCл эритмасида 0,9% ёки декстроза эритмасида 5%. 0,05-0,25 мг/мл консентрасияларда сефтазидим интраперитонеал диализ эритмаси (лактат) билан мос келади. М/и юбориш учун сефтазидимни 0,5-1% лидокаин гидрохлорид эритмаси билан суюлтириш мумкин. Қуйидаги эритмаларга 4 мг/мл консентрацияда сефтазидим қўшилса, иккала компонент ҳам фаол бўлиб қолади: гидрокортизон (натрий гидрокортизон фосфат) 1 мг/мл НаCл эритмасида 0,9% ёки декстроза эритмаси 5%; сефуроксим (сефуроксим натрий) 0,9% НаCл эритмасида 3 мг/мл; клоксациллин (клоксациллин натрий) 0,9% НаCл эритмасида 4 мг/мл; гепарин 10 ХБ/мл ёки 50 ХБ/мл 0,9% НаCл эритмасида; 0,9% НаCл эритмасида КCл 10 мек/л ёки 40 мек/л. Сефтазидим (инекция учун 1,5 мл сувда 500 мг) ва метронидазол (500 мг/100 мл) эритмасини аралаштиришда иккала компонент ҳам ўз фаоллигини сақлаб қолади[2].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Регистр Лекарственних Средств России® Цефтазидим, Фармакологическоэ действиэ, Фармакокинетика
  2. ↑ 2,0 2,1 Wебаптека.ру, Медико-фармацевтическая служба Цефтазидим, Фармакологическоэ действиэ, Активност Цефтазидима в отношении микроорганизмов, Взаимодействиэ
  3. ↑ 3,0 3,1 Справочник лекарств и БАД (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-05-28 санасида архивланган) Цефтазидим, Фармакокинетика, Способ применения и дози
  4. ↑ Видал Показания Цефтазидима