Сергей Иванович Чернов (1907, Қўқон уезди, Туркистон генерал-губернаторлиги[1] — 1996, Новосибирск, Россия) — геолог, жамоат арбоби, Ғарбий Сибирдаги биринчи нефт конларини қидириш ва очиш ташкилотчиларидан бири, Ғарбий Сибир нефт қидирув экспедицияси бош геологи, „Запсибнефтегеология“ трестининг Дала геология-қидирув партияси раҳбари, Новосибирск бош геологи.

Сергей Чернов
Сергей Иванович Чернов
Таваллуди 1907
Қўқон, Қўқон уезди, Фарғона вилояти, Россия империяси
Вафоти 1996
Новосибирск, Россия
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР
Таълими Санкт-Петербург кончилик институти
Касби Геолог
Мукофотлари
Изоҳлар
Ғарбий Сибирдаги биринчи нефт конларини қидириш ва очиш ташкилотчиларидан бири

Ҳаёти

Сергей Иванович олти опа-сингил ва олти ака-укали катта оилада ўсган. Ўрта Осиё — Қўқон ва Тошкент уларнинг яшаш манзилгоҳлари бўлган. Россия империясининг Сахалиндан Украинагача бўлган бепоён ҳудудлари ўша пайтда мутахассис, геолог ва амалиётчи сифатида фаолият соҳаси бўлган. Ғарбий Сибир ҳудудида қидирув ишларининг дастлабки босқичида Сергей Ивановичнинг иши энг қийини бўлган. У Ғарбий Сибир текислигида катта нефт топган геологлардан бири эди. Чернов оиласи билан Сибирга келган нефт қидириувчи мутахассисларнинг энг биринчилардан бўлган.

Ҳужжатлар ва автобиографик маълумотлардан кўриниб турибдики, Чернов Главка бошлиғининг буйруғи билан бош геолог ва ўринбосар лавозимига Новосибирскга юборилган. Кейинчалик ғарбий Сибир нефт қидирув экспедицияси раҳбари бўлган. Меҳнат дафтарчасидаги ёзувга кўра, у 1949-йил 1-июлдан бошлаб ушбу лавозимга қабул қилинган ва у ерда 1950-йил 20-октябргача, Минусинск ва Ғарбий Сибир трестини ажратишгача бўлган даврда ишлаган. У Ленинград кончилик институтини тамомлагандан сўнг бой билимга эга бўлган етук мутахассис сифатида Ғарбий Сибирга ишга келган ва нефт раёнларида, жумладан, „Ишимбайнефт“ трестида ишлаган ва мамлакатнинг турли ҳудудларида геология-қидирув ишларида тажриба орттирган. Унинг меҳнат фаолиятида Шимолий Сахалиннинг нефт конлари, урушдан олдинги ва урушдан кейинги Украина (Киев ва Ромни), Булаэво — Қозоғистон, Кемерово вилояти — нефт ва газ қидируви билан Эрмаковская геологик партияларда катта геолог бўлиб ишлаган. Украинадан, кейинчалик нефт конлари топилган ҳудудлардан, 70-йилларга қадар Новосибирскда унга ҳадялар юборилган, чунки конларни қидириш ва қўшимча қидирув ишларига чақирилган. Айнан шу даврда унинг геология соҳасидаги самарали меҳнати 1949-йил апрелдаги "Меҳнат жасорати учун" медали ва 1950-йил 9-сентябрдаги „Меҳнат Қизил Байроқ“ ордени каби ҳукумат мукофотлари билан баҳоланди.

1952-йилда Ломоносов кўчасида „Запсибнефтегеология“ трестининг янги биноси қурилди ва Сергей Иванович трест раҳбарияти билан биргаликда Запсибнефтегеология шаҳридаги биринчи уйини олди.

1954-йил январидан 1959-йил январигача у яна Новосибирск геология-қидирув экспедициясининг бош геологи этиб тайинланди. У ерда беш йил давомида экспедициянинг бурғулаш ва олинган натижаларни геологик талқин қилиш, 1954-йил январидан 1959-йил январгача бўлган даврда геологик талқин қилиш учун тузилмавий хариталар тузишни бошқарган. Бу вақтда Новосибирск геология-қидирув экспедицияси унинг бевосита иштирокида асосий материалларни, шу жумладан кимёвий, палеонтологик, литологик ва бошқаларни ўрганиш учун лабораториялар ташкил этди, уларда Ғарбий Сибирнинг истиқболли конларининг асосий материаллари тўпланган ва ўрганилган.

Сергей Черновнинг укаларидан бири Василий Иванович Чернов энг йирик Газли нефт-газ конининг ташкилотчиси[2], Ленин мукофоти лауреати. Ғарбий Сибирда, шу жумладан Томск, Новосибирск ва Тюмен вилоятларида Сергей Ивановичнинг Сибир нефт ва газига, унинг укаси эса Ўзбекистондаги нефт ва газ конларини ўрганишга катта меҳнати сармоя киритганлиги рамзий маънога эга. 1966-йилда Тюмен гази Нижний Тагил корхоналарига етказиб берилди ва дунёдаги энг йирик Газли — Игрим газ қувури уланди.

Геологнинг мартаба саҳифалари

Ҳаётининг сўнгги йиллари

Сергей Иванович узоқ умр кўрди — 89 йил. Нафақага чиққанидан кейин Сергей Иванович Новосибирскда яшади. Боғдорчилик, асаларичилик билан ишлаш ҳаётининг сўнгги ўн йилликларда унинг севимли машғулотларидан бири эди. У тугалланган курсларга эга ҳаваскор асаларичи бўлган.

Мукофотлар

Манбалар

Адабиётлар

  • Томск вилояти нефт-газ комплексининг бош геологлари. — Новосибирск: Приобскиэ Ведомости, 2010. — В. 1 (Геологик қидирув корхоналари) / Бош муҳаррир: В. И. Биджаков. — 688 б.
  • Величко В. А. Қуёш экинлари. — М .: Совет ёзувчиси, 1961. — 280 б.
  • Марказий Осиёнинг йўл изловчиси: ўлка тарихи алманахи. — Тошкент: Ўзбекистон Комсомоли Марказий Комитети нашриёти, 1963. — 212 б.

Ҳаволалар