Ziyosfera

Seyhan

Сейҳан Туркиянинг Адана вилоятидаги туман. Туман бутунлай Адана шаҳри марказида жойлашган. Сейҳанда Адана вилояти аҳолисининг 35 % ва Адана шаҳри аҳолисининг қарийб ярми истиқомат қилади. У Туркиядаги аҳоли сони бўйича бешинчи йирик туман мақомига эга.

Сейҳан Адананинг маъмурий, бизнес ва маданият маркази ҳисобланади. Унда Тепебаг маҳалласи, Буюк Соат, Улу масжиди, Рамазанаоғлу саройи ва Сабанжи Меркез масжиди каби тарихий тузилмалар жойлашган. Худди шу туманда Адана маданият ва санъат маркази ва Сабанжи маданият маркази, Сейҳан маданият маркази ва Метропол театр зали фаолият юритади. Туман ўз номини унинг шарқий томондан оқиб ўтувчи Сейҳан дарёсидан олган.

  • Adana Seyhan daryosi
    Адана Сейҳан дарёси
  • Tungi Seyhan
    Тунги Сейҳан
  • Yenibaraj, Seyhan
    Енибараж, Сейҳан
  • Adana, Seyhan-Adana
    Адана, Сейҳан-Адана

Тарихи

Сейҳан ўз номини афсонадаги Адануснинг ўғли Сарусдан олган. Туман тарихи милоддан аввалги 3000-йилларга бориб тақалади. Тепебағ тепалигида олиб борилган қазишмаларда тарихий асарлар топилган.

Географияси

Сейҳан шарқда Йüреğир, ғарбда Тарсус, шимолда Чукурова (Янги Адана) ва жанубда Караташ билан ўралган.

  • Seyhan daryosi, Adana
    Сейҳан дарёси, Адана
  • Seyhan-Adana, Turkiya
    Сейҳан-Адана, Туркия
  • Yenibaraj mahallasi
    Енибараж маҳалласи

Иқлими

Сейҳан Ўрта эр денгизи иқлими таъсирида. Ёзи иссиқ ва ёмғирсиз, қиши иссиқ ва ёмғирли. Энг иссиқ ойнинг ўртача ҳарорати 28,1 °C, энг совуқ ойнинг ўртачаси 9,3 °C. Бугунги кунга қадар аниқланган энг юқори ҳарорат 1958 -ил 24-августда 45,6 °C, энг паст ҳарорат эса 1964-йил 20-январда −8,4 °C эди. Йиллик ёғин миқдори 647 мм. Бу миқдорнинг ярми қишда ёғади, 4 % ёзда, қолгани баҳор ва кузда. Ёзда намлик анча юқори.

Бошқарув

Сейҳан тумани уч даражадаги ҳукумат орқали бошқарилади: марказий ҳукумат, вилоят маъмурияти ва муниципалитет.

Сейҳан тумани губернаторлиги, Адана губернаторлиги номи билан бошқариладиган марказий ҳукуматнинг бир бўлимидир. Сейҳан туман ҳокими Ички ишлар вазирлиги томонидан тайинланган туман бошлиғи ҳисобланади. Сейҳан 61 аъзоси бўлган Адана Вилоят Мажлисида 11 аъзо билан вакиллик қилади[1]. Сейҳан туманидаги ягона муниципалитет Сейҳан муниципалитетидир, чунки туман бутунлай Адана шаҳар марказида жойлашган.

Адана, Сейҳан

Сиёсат

Умумий сайловлар

Йил Партия Овоз нисбати
1991 йил ДЙП 26 %
1995 йил ДСП 24 %
1999 йил ДСП 33 %
2002 йил CҲП 26 %
2007 йил АК партияси 26 %
2011 йил CҲП 34 %
2015-йил июн CҲП 31 %
2015-йил ноябр CҲП 33 %
2018 АК партияси 30 %

Маҳаллий сайловлар

Сейҳан мерлари ва уларнинг партиялари
Йил Маёр Партия Овоз нисбати
1989 йил Ялчин Акёл СҲП 39,4 %
1994 йил Аҳмет Жевдет Яг АНАП 23,7 %
1999 йил Йилдирай Арикан ДСП 23,1 %
2004 йил Азим Озтурк АК партияси 36,3 %
2009 йил Азим Озтурк АК партияси 26,3 %
2014 йил Зейдан Каралар CҲП 31,7 %
2019 Акиф Камол Акай CҲП 57,8 %

Маҳаллалар

Сейҳаннинг 96 та маҳалласидан 74 таси марказда жойлашган. Марказий маҳаллаларда 789 427 нафар аҳоли (98,5 %) истиқомат қилади. Унинг энг узоқ маҳалласи — 29 км узоқликда жойлашган Мüрселоğлу . Аҳоли энг кўп бўлган маҳалла 67.491 киши яшайдиган Еşилюрт маҳалласи. 2017-йилда Сейҳан аҳолиси 0,35 % га ошди.

Сейҳан тумани туманларининг тумангача бўлган масофаси, баландлиги ва аҳолиси

Маҳалла Км Аҳоли
2016 2017 2018 2019
1 2000 Эвлер Маҳ. 10,9 12.632 13.564
2 Аҳмет Ремзи Йüреğир Маҳ. 4,8 1.382 1.371
3 Аккапı Маҳ. 4,3 15.604 16.728
4 Алидеде Маҳ. 0,7 1.617 1.529
5 Айдıнлар Маҳ. 7,9 9.575 10.275
6 Баҳçэлиэвлер Маҳ. 5,7 4.140 4.121
7 Баҳçэşэҳир Маҳ. 15,5 11.674 12.363
8 Барбарос Маҳ. 2,6 18.979 18.436
9 Барış Маҳ. 8,4 12.674 12.553
10 Беşоcак Маҳ. 0,9 1.308 1.232
11 Бей Маҳ. 3,1 11.244 11.386
12 Cемалпаşа Маҳ. 3,1 11.122 10.799
13 Çıнарлı Маҳ. 2,1 2.542 2.463
14 Даğлıоğлу Маҳ. 3,2 23.805 23.275
15 Деметевлер Маҳ. 5,6 7.831 7.746
16 Денизли Маҳ. 5,2 15.087 14.679
17 Дöşэме Маҳ. 3,2 8.279 8.060
18 Думлупıнар Маҳ. 4,0 13.626 13.459
19 Эмек Маҳ. 5,8 6.550 6.755
20 Фатиҳ Маҳ. 6,6 21.059 21.030
21 Февзипаşа Маҳ. 7,0 13.746 13.998
22 Газипаşа Маҳ. 4,3 5.968 5.925
23 Гüлбаҳçэси Маҳ. 4,7 49.039 49.397
24 Гüлпıнар Маҳ. 2,8 11.711 11.350
25 Гüрселпаşа Маҳ. 9,2 34.149 38.622
26 Ҳадıрлı Маҳ. 7,3 4.885 4.921
27 Ҳанедан Маҳ. 2,3 1.211 1.171
28 Ҳавузлубаҳçэ Маҳ. 2,0 11.909 11.875
29 Ҳурмалı Маҳ. 2,3 2.865 2.827
30 Ҳüрриет Маҳ. 1,4 6.424 6.292
31 İсметпаşа Маҳ. 7,9 14.530 14.782
32 İстиклал Маҳ. 3,1 7.029 6.931
33 Карасоку Маҳ. 0,8 162 173
34 Каваклı Маҳ. 13,2 2.826 2.969
35 Каялıбаğ Маҳ. 0,8 962 995
36 Коcавезир Маҳ. 1,2 2.089 1.921
37 Коза Маҳ. (Кüçüкдикили) 12,1 6.819 6.912
38 Куртулуş Маҳ. 2,7 12.694 12.458
39 Курукöпрü Маҳ. 1,5 341 391
40 Кüçüкдикили Маҳ. 12,7 396 419
41 Мекан Маҳ. 13,9 1.157 1.175
42 Местанзаде Маҳ. 0,6 4.838 4.699
43 Мейдан Маҳ. 3,4 9.023 8.947
44 Мıдıк Маҳ. 7,5 3.703 3.651
45 Мирзаçэлеби Маҳ. 2,3 6.413 6.203
46 Митҳатпаşа Маҳ. 4,9 20.462 20.210
47 Намıк Кемал Маҳ. 5,0 10.306 10.106
48 Нарлıcа Маҳ. 5,2 11.591 11.195
49 Онур Маҳ. 8,0 16.029 15.841
50 Ова Маҳ. 8,3 18.479 18.547
51 Пıнар Маҳ. 8,5 35.427 37.168
52 Реşатбей Маҳ. 1,7 13.078 12.763
53 Сакаря Маҳ. 4,3 1.623 1.558
54 Сарıҳамзалı Маҳ. 11,0 11.566 11.663
55 Сарıякуп Маҳ. 0,5 1.134 1.145
56 Сериневлер Маҳ. 5,5 654 685
57 Сöğüтлü Маҳ. 12,3 5.221 5.268
58 Суcузаде Маҳ. 1,7 5.496 5.228
59 Сüмер Маҳ. 5,1 19.715 19.262
60 Şакирпаşа Маҳ. 6,8 12.302 12.020
61 Şэҳитдуран Маҳ. 1,2 6.534 6.325
62 Теллидере Маҳ. 6,9 24.715 24.463
63 Тепебаğ Маҳ. 1,3 1.434 1.350
64 Тüркоcаğı Маҳ. 0,0 1.546 1.487
65 Уçак Маҳ. 6,8 9.708 9.583
66 Улуcамии Маҳ. 0,4 337 316
67 Ени Маҳ. 12,4 1.722 1.739
68 Енибараж Маҳ. 4,7 10.347 10.250
69 Енибей Маҳ. 1,7 14.212 13.695
70 Еşилевлер Маҳ. 6,4 8.135 8.160
71 Еşилоба Маҳ. 9,5 15.560 15.552
72 Еşилюрт Маҳ. 6,1 67.852 67.491
73 Еşилюва Маҳ. 2,7 6.046 5.973
74 Зияпаşа Маҳ. 3,6 9.649 9.556
Сейҳан 28 786.499 789.427
75 Бüйüкçıлдıрıм Маҳ. 26,2 10 84 85
76 Бüйüкдикили Маҳ. 18,2 40 729 719
77 Cамузcу Маҳ. 10,0 14 561 536
78 Çапутçу Маҳ. (Караюсуфлу) 20,9 9 256 258
79 Дервиşлер Маҳ.(Караюсуфлу) 25,2 8 202 202
80 Дöртаğаç Маҳ.(Караюсуфлу) 20,9 8 140 139
81 Гöкçэлер Маҳ. 23,0 22 1.257 1.240
82 Гöлбаşı Маҳ. 12,1 11 785 808
83 Каракую Маҳ. 21,5 90 603 608
84 Караюсуфлу Маҳ. 17,9 12 774 736
85 Кайışлı Маҳ.(Караюсуфлу) 14,8 10 592 576
86 Коюнcу Маҳ. 11,2 15 306 307
87 Кöйлüоğлу Маҳ.(Караюсуфлу) 19,9 9 289 272
88 Куюмcулар Маҳ. 21,1 97 549 582
89 Кüçüкçıлдıрıм Маҳ. 24,5 11 129 132
90 Мüрселоğлу Маҳ.(Караюсуфлу) 28,2 8 698 684
91 Салманбейли Маҳ. (Караюсуфлу) 21,0 10 292 290
92 Сарıҳуğлар Маҳ. 13,0 48 253 273
93 Ялманлı Маҳ. 11,6 17 576 565
94 Енидам Маҳ. 8,2 15 393 393
95 Ёлгеçэн Маҳ. 18,1 16 279 277
96 Зейтинли Маҳ. 19,6 28 1.317 1.278
Сейҳан (маркази) 11.064 10.960
Сейҳан (туман) 797.563 800.387

Аҳоли

Туман аҳолиси 2007-йилги умумий рўйхатга олиш маълумотларига кўра 1 007 992 киши. Уларнинг 990 минг 73 нафари туман марказида, 17 минг 919 нафари шаҳар ва қишлоқларда истиқомат қилади. Бироқ, Чукурова деб номланган Янги Адананинг қурилидҳи билан Сейҳан тумани марказининг аҳолиси 2008-йил статистик маълумотларига кўра 752 308 нафарга камайган[2].

Саломатлик

Сейҳандаги соғлиқни сақлаш муассасалари орасида, Аcıбадем касалхонаси, Универсале касалхонаси, Нусрет Карасу кўкрак касалликлари шифохонаси, Ортадоғу касалхонаси, Баşкент университети Сейҳан касалхонаси, Ортопедия касалхонаси, Метро касалхонаси, Нумуне ўқув ва тадқиқот касалхонаси, Чукурова Аşким Тüфекчи давлат касалхонаси, Мил Системарй касалхонаси, Жарроҳлик Тиббиёт Маркази, Нобел Тиббиёт Маркази, Гастро Медиcине, Адана Кардиология Маркази, Доğуş тиббиёт маркази, Галлериа қулоқ бурун ва томоқ маркази, Ирис кўз касалликлари маркази, Севги кўз касалликлари маркази, Зияпаша Аёллар маркази акушерлик ва педиатрия маркази бор.

Спорт

Спорт клублари[3]

Аёллар Баскетбол Суперлигасида Адана АСКİ ва БОТАŞ жамоалари бор.

Жамоа номи филиали 2016-2017 йиллар 2017-2018 йиллар 2018-2019
Адана сўра Баскетбол C. Суперлига Суперлига
Ботас Баскетбол C. Суперлига Суперлига
Аданаспор Баскетбол Э. 2. Лига хх
Адана Демирспор Футбол битта. Лига битта. Лига
Адана Метрополитан Б. Спорт Футбол АСАЛ АСАЛ
Аданагуcу Футболчи аёллар 3. Лига 3-лига
Адана Сейҳан Блд. Спорт футзал Футзал лигаси
Атакан спорт Гандбол Э. 2. Лига 2. Лига
Адана ёшлар ва спорт К. Гандбол Э. Эркаклар 2. Лига хх
Адана Сакирпаша ГСК Гандбол Суперлига хх
Сейҳан Блд. Волейбол Э. 2. Лига 2. Лига
Адана волейболи Волейбол Э. 2. Лига хх
Адана Чукурова Эфес Волейбол Э. Минтақавий лига дивизион лигаси
Адана Сейҳан Йилдирим Спорц Волейбол Э. Минтақавий лига хх
Адана Волас спорти Волейбол Э. Минтақавий лига хх
Сейҳан Блд. волейбол 2. Лига 2. Лига
Адана ДСИ волейбол 2. Лига 2. Лига
Чукурова Эфес волейбол 2. Лига
Адана волейболи волейбол 2. Лига
Адана Сабанчи Мес. Фақат. Л. волейбол Минтақавий лига дивизион лигаси
Адана Тасели волейбол дивизион лигаси
Адана Чукурова Эфес волейбол Минтақавий лига хх
Адана Волас спорти волейбол Минтақавий лига хх

Спорт иншоотлари[4]

спорт иншооти Унинг қуввати Таъмирлаш Бизнес Хусусият
5-январ Фотиҳ Терим стадиони 16 095 1973 йил ГИСМ Футбол-1.лига
Есилоба пойгаси 2700 2012 йил Туркия Жокей клуби 1614х21,5 ўтли учиш-қўниш йўлаги
Мендерес спорт зали 2500 2016 йил ГИСМ
Адана Отатурк сузиш ҳавзаси 2200 1984 йил ГИСМ Олимпия 8/50
100-йиллик очиқ сузиш ҳавзаси 1200 1982 йил ГИСМ Олимпия 10/50
Риза Солиҳ Сарай К. Сузиш Ҳ. 600 1984 йил ГИСМ Й.Олимпия 6/25

Манбалар

  1. ↑ „İл Генел Меcлиси Üелери“. Адана İл Öзел İдареси. 9 аралıк 2011да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21 ҳазиран 2012.
  2. ↑ „Арşивленмиş копя“. 19 нисан 2014да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19 нисан 2014.
  3. ↑ ТФФ, ТБФ, ТВФ, ТҲФ
  4. ↑ ГҲİСМ, Тüркие Жокей Кулüбü 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi