Shabiston
Шабистон ёки(форсча: شبستان ; Қадимги форсча шабистана) - ер ости маконини одатда қадимги Эрондаги масжидлар, уйлар ва мактабларнинг ан'анавий ме'морчилигида учратиш мумкин.
Ушбу бо'шлиқли иншоот одатда ёзда ишлатилади ва шамол оқимини узатиш ва ёндош бинони совутиш вазифасини бажаради.
Сосонийлар салтанати ва ундан кейинги ислом даврларида “ шабистон ” деганда шоҳларнинг канизаклари истиқомат қиладиган ички зиёратгоҳлари ҳам назарда тутилган. Кейинчалик бу тузилмалар زنانه (ҳарам) деб атала бошланди. Ундан ташқари (аёллар турар жойи), اندرونی андаруний (ички хусусий зона) ва حرم ҳарам(арабча ҳарам) сўзлари билан аталган.[1] Шабистон сўзи қоронғу тун маъносини ҳам англатади.
Совутиш
Шабистонни шамол тутқичи билан биргаликда ёрдамчи бинони совутиш мумкин. Шамол тутқичи - уйнинг тепасида жойлашган бўлиб о'хшаш шамолни пасткга томон тортади ва шамол ё'налишига қарама-қарши бо'лган то'ртта тешикларидан бири ҳавони уйдан ташқарига чиқариш учун очилади. Кирувчи ҳаво уй остидаги қанотдан олинади. Вертикал мил тешиги бо'йлаб ҳаво оқими пастроқ босим ҳосил қилади (Бернулли эффектига қаранг) ва уйнинг остидаги туннелидан совуқ ҳавони тортиб олади. Туйнукдан ҳаво туннелга ма'лум масофадан тортилган ва туннелнинг совуқ деворлари/сув билан алоқа қилиш орқали ҳам, сув ҳаво оқимига буг'ланганда буг'ланишнинг яширин иссиқлигидан воз кечиш орқали совутилади. Қуруқ чо'л иқлимида бу 15 C°дан ортиқ бо'лиши мумкин (27Ф°), туйнукдан келадиган ҳаво ҳароратининг пасайиши шу йўсинда бўлади. Шамол ушлагичлар ва совутиш туйнуклари 1000-йилдан ортиқ чо'л иқлимида қо'лланилган.[2]
Яна қаранг
- Эрон архитектураси
Галарея
-
Исфаҳан Жоме масжиди -
шамоллатувчи Шабистан -
Шабистан айвони
Манбалар
- ↑ Деҳкҳода Персиан Диcтионарй
- ↑ Баҳадори МН (Фебруарй 1978). „Пассиве Cоолинг Сйстемс ин Ираниан Арчитеcтуре“. Сcиэнтифиc Америcан. 238-жилд, № 2. 144–54-бет. дои:10.1038/сcиэнтифиcамериcан0278-144.
Ҳаволалар
- Боокс Гоогле[сайт ишламайди]