Шакунтала Деви (1929-йил 4-ноябр – 2013-йил 21-апрел) ҳинд ақлий калкулятори ва ёзувчиси бўлиб, халқ орасида „Компютер аёл“ номи билан танилган. Унинг истеъдоди 1982-йилда Гиннеснинг рекордлар китобининг нашрида ўрин олди. Бироқ, Деви 1980-йил 18-июнда Лондон Империал коллежида ўзининг жаҳон рекордини қўлга киритганига қарамай, рекорд учун сертификат 2020-йил 30-июлда вафотидан кейин берилди. Деви эрта вояга етган қизча эди ва у ҳеч қандай расмий маълумоциз Майсор университетида ўзининг арифметик қобилиятини намойиш этди.

Шакунтала Деви
Таваллуди 4-ноябр 1929-йил
Бангалор, (Ҳозирда Карнатака, Ҳиндистон)
Вафоти 21-апрел 2013-йил(2013-04-21)
(83 ёшда)
Бангалор, Карнатака, Ҳиндистон
Касби
Турмуш ўртоғи Паритош Баннержи
Болалари 1

Шакунтала Деви талабалар учун рақамли ҳисобларни соддалаштиришга ҳаракат қилди[1]. У кейинги йилларида қатор китоблар, жумладан, романлар, математик жумбоқлар ва астрологияга оид асарларни ёзади[2][3].

Ҳаётининг бошланган даври

Шакунтала Деви 1929-йил 4-ноябрда Карнатака штатининг Бангалор шаҳрида Каннада оиласида дунёга келади[4][5][6]. Унинг отаси, CВ Сундараража Рао,[7] сиркда трапесия рассоми, шер ўйнатувчи, дорбоз ва сеҳргар бўлиб ишлаган[8][9][10]. У қизининг рақамларни эслаб қолиш қобилиятини уч ёшида унга карточкаларни ўргатаётганида сезиб қолади ва отаси сиркни тарк этиб, уни ҳисоблаш қобилиятини кўрсатадиган шоуларга олиб боради. У буни ҳеч қандай расмий маълумоциз қилган.

1944-йилда Деви Лондонга кўчиб ўтди[11][12].

Ақлий калкулятор

Деви ўзининг арифметик қобилиятларини намойиш қилиш учун дунёнинг бир қанча мамлакатларига саёҳат қилади. У 1950-йил давомида Европа бўйлаб гастрол сафарида бўлган. 1988-йилда у Беркли Калифорния университетининг психолог педагог профессори Артур Женсен томонидан ўз қобилиятларини ўрганиш учун АҚШга саёҳат қилади. Женсен ўзининг ишлашини бир нечта вазифаларда, жумладан, катта рақамларни ҳисоблашда синаб кўрди[13]. Женсеннинг хабар беришича, Деви юқорида айтиб ўтилган муаммоларнинг ечимини Женсен ўз дафтарига нусхалашдан олдин тақдим этган. Женсен ўз хулосаларини 1990-йилда Интеллигенcе академик журналида чоп этди[14].

Шахсий ҳаёти

Деви 1960-йилларнинг ўрталарида Ҳиндистонга қайтиб келади ва у Калкутта шаҳридан Ҳиндистон маъмурий хизмати ходими [15] Паритош Банержига турмушга чиқади[16]. 1979-йилда шахсий муаммолар туфайли ажрашишдан олдин уларнинг Анупама исмли қизи бор эди. 1980-йилда у Лок Сабҳа сайловларида жанубий Мумбай ва Андхра-Прадешда (ҳозирги Теланганада) Медак учун мустақил номзод сифатида қатнашди. Медакда у собиқ Бош вазир Индира Гандига қарши чиқди. У 6514 та овоз (1,47% овоз) билан тўққизинчи ўринни эгаллади. Деви 1980-йилларнинг бошида Бангалорга қайтиб келади.

Ўлими

2013-йил апрел ойида Деви нафас олиш тизимидаги оғир муаммолар билан Бангалордаги касалхонага ётқизилган. 2013-йил 21-апрелда юрак ва буйрак етишмовчилиги касаллиги оқибатида 83-ёшида вафот этди.

Манбалар

  1. ↑ „Шакунтала Деви строве то симплифй матҳс фор студенц“. Тҳе Ҳинду (2013-йил 21-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  2. ↑ Субир К Коле (11 Жулй 2007). "Глобализинг қуээр? АИДС, ҳомопҳобиа анд тҳе политиcс оф сехуал идентитй ин Индиа". Глобализатион анд Ҳеалтҳ 3: 8. дои:10.1186/1744-8603-3-8. ПМИД 17623106. ПМC 2018684. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2018684. : „Тҳе фирст аcадемиc боок он Индиан ҳомосехуалс аппеаред ин 1977 (Тҳе Wорлд оф Ҳомосехуалс) wриттен бй Шакунтала Деви, тҳе матҳематиcс wиз кид wҳо wас интернатионаллй кноwн ас тҳе ҳуман cомпутер. Тҳис боок саw ҳомосехуалитй ин а поситиве лигҳт анд ревиэwед тҳе соcио-cултурал анд легал ситуатион оф ҳомосехуалитй ин Индиа анд cонтрастед тҳат wитҳ тҳе гай либератион мовемент тҳен такинг плаcе ин тҳе УСА.“
  3. ↑ Мубарак, Салва (13 Май 2019). „Гет то кноw Шакунтала Деви, тҳе wоман кноwн ас тҳе 'ҳуман cомпутер'“. Вогуэ Индиа. Мумбаи, Индиа: Дилшад Арора. Қаралди: 2 Аугуст 2019. „Ин 1970с, ше wроте Тҳе Wорлд оф Ҳомосехуалс, а боок тҳат wент дисаппоинтинглй уннотиcед ат тҳат тиме, бут гаинед популаритй овер тҳе еарс фор беинг оне оф тҳе эарлиэст студиэс оф оур соcиэтй'с ундерстандинг оф ҳомосехуалитй.“
  4. ↑ Пандя, Ҳареш. „Шакунтала Деви, 'Ҳуман Cомпутер' Wҳо Бестед тҳе Мачинес, Диэс ат 83“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2013-йил 21-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  5. ↑ „Обитуарй: Шакунтала Деви“. Тҳе Телеграпҳ (2013-йил 22-апрел). 2013-йил 23-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  6. ↑ „'Ҳуман cомпутер' Шакунтала Деви диэс ин Бангалоре“. Тимес оф Индиа (2013-йил 21-апрел). Қаралди: 2018-йил 16-декабр.
  7. ↑ „Wҳй Шакунтала'с сиблингс гаве уп он матҳс“ (эн). Деccан Ҳералд (2020-йил 8-август). Қаралди: 2020-йил 2-сентябр.
  8. ↑ „Шакунтала Деви строве то симплифй матҳс фор студенц“. Тҳе Ҳинду (2013-йил 21-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  9. ↑ „Обитуарй: Индиа'с 'ҳуман cомпутер' Шакунтала Деви“. ББC Неwс (2013-йил 22-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  10. ↑ Адити Мишра; Сиддартҳ Кумар Жаин. „Ше маде леарнинг матҳс ас тҳриллинг ас магиc“. Тҳе Бангалоре Миррор (2013-йил 22-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.
  11. ↑ „Ремемберинг Шакунтала Деви, Индиа'с 'ҳуман cомпутер'“. Мид-Дай (2017-йил 4-ноябр). 2019-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-апрел.
  12. ↑ Лоҳана, Авинаш. „Саня Малҳотра то плай Видя Балан'с даугҳтер ин Шакунтала“. Мумбаи Миррор (2019-йил 29-январ). 2019-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-апрел.
  13. ↑ Женсен, Артҳур Р. (Жулй–Септембер 1990). "Спеэд оф информатион проcессинг ин а cалcулатинг продигй". Интеллигенcе (Университй оф Cалифорниа, Беркелей, Унитед Статес) 14 (3): 259–274. дои:10.1016/0160-2896(90)90019-П. Арчивед фром тҳе оригинал он 4 Новембер 2013. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20131104091345/ҳттп://степанов.лк.нет/мнемо/женсен.ҳтмл. Қаралди: 9 Жулй 2013. Шакунтала Деви]]
  14. ↑ Ноте тҳат тҳере аре эасй триcкс фор геттинг одд-нумберед рооц wҳен тҳе роот ис ан интегер. Сеэ „Триcкс оф Лигҳтнинг Cалcулаторс“, ин Матҳематиcал Cарнивал, бй Мартин Гарднер, Кнофф, 1975 анд отҳер соурcес.
  15. ↑ „Шакунтала Деви'с лифе чангед афтер маррйинг а гай ман: Тҳе ҳуман беҳинд тҳе ҳуман cомпутер“ (эн). Индиа Тодай (2019-йил 6-ноябр). Қаралди: 2020-йил 13-август.
  16. ↑ „Индиа'с матҳ wизард, Шакунтала Деви“. Яҳоо! Индиа Неwс (2013-йил 22-апрел). Қаралди: 2013-йил 9-июл.