Shamsulumaro

Шамсулумаро
Шамсулумаро
	форсча: شمس‌العماره‎‎
Умумий маълумот
Тури	Сарой
Манзили	Хурдад кўчаси 15-уй
Шаҳар	Теҳрон
Мамлакат	Эрон
Координаталар	35°40′44″Н 51°25′20″Э / 35.6790°Н 51.4221°Э
Қурилиши бошланган	1865
Қурилиши тугаган	1867
Баландлиги
Баландлиги	35
Тип	Форс ва Европа меъморчилиги
Техник ҳолати
Қаватлар сони	5
Дизайн ва конструксия
Меъмор	Али Муҳаммад Коший
Бошқа дизайнерлар	Мойир ал-Мамолик

Шамсулумаро (форсча: شمس‌العماره‎‎) — Эрон пойтахти Теҳрон шаҳридаги тарихий бинолардан бири ва Қожар Эронининг қолдиқларидан бири. Бу Гулистон саройининг шарқий томонидаги энг кўзга кўринган бинолардан биридир. Тахминан 1830-йилда қурилган. У баландлиги, безаклари ва дизайни билан ажралиб туради^[1].

Шамсулумаро 35 метр баландликда, беш қаватли. Бу қурилган пайтда Теҳрондаги энг баланд бино бўлган ва ўз таркибида металлдан фойдаланилган биринчи бино бўлган. Юқори қаватлардаги барча устунлар қуйма темирдан қилинган. Шамсулумаро Сардор Боғи Миллий қурилишидан олдин Теҳроннинг рамзи эди^[2].

Тарихи

Қожарлар сулоласининг тўртинчи қироли Носириддиншоҳ Қожар Европага ташрифидан олдин ўз пойтахтида Исфаҳоннинг Олиқопу саройи билан рақобатлашиш учун қаср қуришни ўйларди. Унинг томида туриб, бутун Теҳронни кўриши мумкин бўлган баланд бино. Унинг буйруғи билан Шамсулумаро қурилиши 1865-йилда бошланиб, икки йил ичида қуриб битказилди. Носириддиншоҳ пойтахтни кўриш учун меҳмонларни шу бинонинг томига олиб чиқди. Бинонинг дизайнери Мойир ал-Мамолик, меъмори эса Али Муҳаммад Коший эди. Бу бинонинг услуби анъанавий Эрон ва Ғарб меъморчилиги уйғунлашган^[3].

Вазирлар эшиги

Қожар вазирлари Вазирлар маҳкамаси йиғилишларини шу бинода ўтказишарди. Вазирлар Маҳкамаси аъзолари маълум бир эшикдан кириб ёки чиқиб кетишди, шунинг учун у „Вазирлар эшиги“ номини олди. Бош вазирнинг етти қоровул араваси доим шу эшик олдида тўхтаб турарди. Бу унинг Қожар услубидаги жабҳаси сақланиб қолган ягона эшикдир^[4].

Услуби

Бинода бир хил шаклдаги иккита минора мавжуд. Плиткалар ва деразалар қисман ғарбий меъморчилигидан олинган Эрон услубидир.

Хоналари

Биринчи қаватда шоҳ айвони ва зали мукаммал ва минималистик ойна билан қопланган, ён томонларида хоналар инсоннинг юзидаги сирғаларга ўхшайди. Барча қисмлар қизиқарли безакларга эга. Ретикуляр безаклар, чизмалар ва кўзгуларга эга бу кичик хоналарни бошқа қаватларда ҳам кўриш мумкин^[5].

Безаклари

Шоҳ айвонининг замини ва жабҳаси қожар услубида етти рангдаги кошинлар билан безатилган. Плиткалар Европа табиати ва ғарбий меъморчилигидан чизилган расмларни кўрсатади, аммо услуб Эронга хосдир. Устунларнинг мармар асослари ўсимликлар ва ҳайвонларнинг юзларининг ёрқин нақшлари билан безатилган. Бу нақшлар турли даврларга тегишли кўринади^[6].

Етти рангли плитка
Биринчи қават
Биринчи қават
Биринчи қават

Шамсулумаро соати

Бу соат Буюк Британия қироличаси Виктория томонидан Носириддиншоҳ саройига совға бўлган. Худди шу сарой Европа услубида қурилган ва Гулистон саройига туташ барча бинолар орасида ажралиб турарди. Соат Шамсулумаро тепасига ўрнатилган эди, шунда одамларга ўша пайтдаги кичик Теҳрон, маҳаллий вақт ҳақида хабар беришди. Бироқ, соатнинг баланд овози сарой аҳолисининг шикоятига сабаб бўлди, бу эса ўз навбатида Шоҳни овозни пасайтиришга мажбур қилди. Соат устидаги таъмирлаш ишлари эса ҳеч қандай яхши натижа бермади ва натижада соат жим бўлиб қолди. Соат юз йилдан ортиқ жим турди. Бу сукунат ниҳоят 2012-йил 12-ноябрда янги таъмирлаш ишлари тугаллангандан сўнг тугади. Соат қўнғироғи яна жаранглади^[7].

Таъмирланиши

Шамсулумаро таъмирлаш даврини бошдан кечирди, таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш 1997-йилда якунланди. 1999-йилда биринчи қават жамоатчиликка очилди^[8].