Shanlar
Шанлар (Шан тилида: တႆး, [тɑ́ɪ]; бирма тилида: ရှမ်းလူမျိုး, [ʃáнлùмжóʊ]; тай тилида: ไทใหญн, тай тилида: ฉาน; анъанавий хитой ёзувида: 傣族; осонлаштирилган иэроглифда: 掸族; пинин: дǎизú) — Жануби-шарқий Осиёдаги лаослар ва тайлар билан қардош бўлган халқ. У Мянманинг Шан миллий округи (собиқ федерал давлат) ҳудудида, шунингдек, Хитой, Таиланд ва Лаоснинг қўшни ҳудудларида яшайди. Шан тили тай-кадай тилларига мансуб[1].
Маданият
Шанларнинг этник жамоаси 7 қабиладан иборат бўлиб, умумий сони 3 миллиондан ортиқ кишини ташкил қилади. Шанларнинг аксарияти буддизмга э’тиқод қилади. Хўжаликда деҳқонлар шоли ва тропик мевалар етиштиради, товуқ ва чўчқа боқади. Шан жанг сан’атлари машҳур: шанг-чи ва маҳаллий бокс, бандо турлари.
Бирманинг биринчи президенти Сао Шwе Тҳаик миллати шан эди.
Тарих
ХИИИ-ХВИ асрларда шанликлар бир-бири билан дўстона муносабатда бўлган бир қанча князликларда яшаган.
Шан штати аҳолиси узоқ йиллардан бери Мянма ҳукумати билан ўз давлатини яратиш учун курашиб келади. Қуролли кураш маҳаллий қишлоқ хўжалигининг асосини ташкил этувчи кўкноридан ишлаб чиқарилган юқори сифатли опийнинг улгуржи савдосидан олинган маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади. Шанликлар опийни "қора дори" деб аташади ва ундан ўз-ўзини даволаш учун кенг қўлланади.
1994 ва 2005-йилларда Шан валиаҳд шаҳзодаси Ниянг-Ше (Яунгҳе) сургундаги Со Хан Па (Сурханпа) билан келишилган ҳолда, Шан оқсоқоллари Шан Давлатлари Федерациясининг мустақиллигини э’лон қилишди.
Ҳаволалар
Манбалар
- ↑ „Тҳе Wорлд Фаcтбоок — Cентрал Интеллигенcе Агенcй“. cиа.гов. 17-январ 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-январ 2018-йил. (WебCите сайтида 2010-11-04 санасида архивланган)
Адабиётлар
- Шан, народ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.