Shanliurfa
Қадимда Урфа ёки Эдесса номи билан машҳур бўлган Шанлиурфа Туркиянинг Шанлиурфа вилоятининг маркази бўлган шаҳардир.
Шаҳар ёзда жуда иссиқ ва қуруқ иқлимга эга, қишда эса салқин ва нам 2 миллиондан ортиқ аҳолиси билан Жануби-Шарқий Андолу минтақасининг энг гавжум шаҳри бўлган Шанлиурфа, о'ртача ёши тахминан 20,4 билан Туркиядаги энг динамик аҳолига эга вилоятдир. [1]
Шаҳардан тахминан 12 км Гöбеклитепедан км шимоли-шарқда, дунёдаги энг қадимги ма'бад бо'либ, у милоддан аввалги 10 000-йилга то'г'ри келади. Гöбеклитепенинг кашф этилиши билан бу ҳудуднинг қишлоқ хўжалиги инқилоби содир бўлган илк аҳоли пунктлари тармоғининг бир қисми эканлиги ва чуқур тарихи о'тмишга эга эканлиги исботланди. [2]
Халқ эртаклари ва диний э'тиқодларида Иброҳим пайг'амбар ва Подшоҳ Намруд қиссаларига мавзу бўлган, пайг'амбарлар шаҳри ва муқаддас шаҳар сифатида тилга олинган шаҳарга Намруд асос солган деб ишонилган. Милоддан аввалги Милоддан аввалги минг йилликлардан бошлаб Оссурия, Мидия, Аҳамонийлар ( Форслар ), Македонияликлар, Салавкийлар, Искандар Зулқарнайн, Осрон подшолиги, со'нгра Рим ва Византия империяларининг меросхо'рларидан бири бўлган бу шаҳар., насронийлик тарихи нуқтаи назаридан муҳим ўрин тутган ва Оссурия маданиятининг маркази бўлган. ХИХ асрда мусулмон араблар томонидан босиб олингандан кейин у аста-секин бу хусусиятини йўқотган бўлса-да, ХХ асрда муҳим оссуриялик ва арман аҳолиси мавжуд бўлиб қолди. У аср бошларигача шаҳарда о'з мавжудлигини сақлаб қолди. Усмонли султони Явуз Султон Салимнинг Мержидабик жангида Мамлук давлатини мағлуб этиши ортидан 1516-йили Усмонлилар ҳукмронлиги остига ўтган шаҳар, 1919-йилда аввал инглизлар, кейин эса франсузлар томонидан ишғол қилингунча 400 йил Усмонлилар ҳукмронлиги остида қолди. Шаҳар 1920-йил 11-апрелда ишғолдан озод қилинган ва 1921-йил 20-октабрда Туркия Буюк Миллат Мажлиси билан Франсия ҳукумати ўртасида имзоланган Анқара шартномаси билан Туркияга қолдирилган.
Республика э'лон қилинганидан кейин 1924-йилда вилоятга айлантирилди. 1984-йил 22-июндаги 18439-сонли Расмий газетада чоп этилган 3020-сонли қонун билан Урфа вилоятининг номи Шанлиурфа деб о'згартирилди. [3] [4] [5] 2016-йилда Шанлиурфа халқининг Турк Қуроллик урушида кўрсатган қаҳрамонликлари учун Туркия Буюк Миллат Мажлиси томонидан шаҳарга Мустақиллик медали берилди. [6]
- ↑ „ТÜİК Курумсал“. дата.туик.гов.тр. 4 şубат 2021да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4 март 2022.
- ↑ „Тҳе Wорлд'с Фирст Темпле - Арчаэологй Магазине Арчиве“. арчиве.арчаэологй.орг. 6 оcак 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4 март 2022.
- ↑ „Урфа İли Адıнıн Şанлıурфа Оларак Деğиşтирилмеси Ҳаккıнда Канун“. 18 оcак 2021да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10 аралıк 2021.
- ↑ „Т.C. Ресмî Газете - 22 Ҳазиран 1984 CУМА“. 8 март 2022да асл нусхадан архивланган.
- ↑ „ТБММ Албüмü 1. Cилт (1920-1950)“. ТБММ Басıн ве Ҳалкла İлиşкилер Мüдüрлüğü. 6 şубат 2016да асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Şанлıурфа'я İстиклал Мадалясı верилеcек“ (8 нисан 2016). 10 нисан 2016да асл нусхадан архивланган.