Shauarma
Шауарма (/ʃəˈwɑːрмə/ ; арабча: شاورما) — Усмонлилар империясида пайдо бўлган машҳур Яқин Шарқ таомидир[1][2][3][4] юпқа бўлакларга бўлинган, конуссимон шаклда қўйилган ва аста-секин айланадиган вертикалда қовурилган гўштдан иборат. Анъанавий равишда қўзичоқ ёки қўй гўшти билан тайёрланади, у товуқ, курка, мол гўшти ёки бузоқ гўшти билан ҳам тайёрланиши мумкин.[1][5][6] Пиширилган юзадан юпқа бўлаклар кесилади, чунки у доимий равишда айланиб пишади.[7][8] Шауарма Миср, Ироқ, Шом ва Кавказ, Ҳиндистон ва Россияни ўз ичига олган катта Яқин Шарқда машҳур кўча таомидир .[9][10]
Этимология
Шауарма туркча таржима сўзининг арабча таржимаси [тʃэвиɾˈме] 'бурилиш', буриш ротиссериэга ишора қилади.[10]
Тарихи

Гўштни горизонтал бўлакларга бўлиб қовуриш қадимги тарихга эга бўлса-да, шауарма техникаси — вертикал гўшт бўлакларини панжара илиб қўйиш ва пишириш пайтида уни кесиш — биринчи марта ХИХ асрда Усмонли империясида, ҳозирги Туркияда пайдо бўлган.Ҳозирда донер кабоб шакли.[1][11][12] Юнон гирослари ҳам, шаwарма ҳам шундан олинган.[1][2][13] Шауарма, ўз навбатида, ХХ асрнинг бошларида ливанлик муҳожирлар томонидан олиб келинган замонавий Мексика таомлари таcос ал пасторнинг ривожланишига олиб келди.[2][14]
Тайёрланиши
Шауарма пиширилган ва маринадланган қўзичоқ, қўй гўшти, бузоқ, мол гўшти, товуқ ёки курканинг юпқа бўлакларидан тайёрланади. Бўлаклар 60см баландликда териб чиқилади. Ёг 'бўлаклари қўшимча ширалилик ва лаззат бериш учун стаcкга қўшилиши мумкин. Двигател гўшт тўпламини электр ёки газ билан ишлайдиган иситиш элементи олдида аста-секин айлантириб, ташқи қатламни доимий равишда қовуради.Одатда, пишган гўшт узун текис пичоқ билан айланадиган стаcкдан кесилади.[1]
Зираворлар орасида зира, кардамон, должин ва қизил қалампир, баъзи жойларда эса баҳорат бўлиши мумкин.[14][3] Шауарма одатда сендвич ёки ўрам сифатида, пита ёки лаффа каби ясси нон билан тортилади.[1][15] Яқин Шарқда товуқ шауарма одатда саримсоқ соуси, картошка ва тузланган бодринг билан тановул қилинади. Сендвич билан бирга бериладиган саримсоқ соуси гўштга боғлиқ. Тоум ёки Туми соуси саримсоқ, ўсимлик мойи, лимон ва тухум оқи ёки крахмалдан тайёрланади ва одатда товуқ шауарма билан тортилади. Таратор соуси саримсоқ, таҳини соуси, лимон ва сувдан тайёрланади ва мол гўшти шауарма билан хизмат қилади.
Исроилда шауарма кўпинча курка гўштидан тайёрланади ва одатда таҳина соуси билан хизмат қилади, чунки ёгурт соусини гўшт билан бирга бериш яҳудийларнинг сут ва гўштни бирга истеъмол қилмаслик ҳақидаги парҳез чекловларини бузади.[14] У кўпинча тўғралган помидор, бодринг ва пиёз, тузланган сабзавотлар, гумус, таҳина соуси ёки амба манго соуси билан безатилган.[1] Баъзи ресторанларда қовурилган қалампир, бақлажон ёки картошка фри каби қўшимча таомлар таклиф қилиниши мумкин.[16]
Галерея
-
Питадаги шаwарма
-
Шаwарма лавашда
-
Аралаш шаwарма
-
Кесиш ва тайёрлаш
-
Шаwарма пластинкада
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Маркс, Гил. Энcйcлопедиа оф Жеwиш Фоод. Ҳобокен, Н.Ж.: Wилей, 2010. ИСБН 9780544186316. ОCЛC 849738985.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Причеп. „Тҳанк тҳе Оттоман Эмпире фор тҳе таcо ал пастор“. ПРИ (2015-йил 7-май). 2015-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-сентябр.
- ↑ 3,0 3,1 Саллоум, Ҳабеэб. Тҳе Арабиан Нигҳц Cоокбоок: Фром Ламб Кебабс то Баба Гҳаноуж, Делиcиоус Ҳоместйле Арабиан Cоокинг. Токё: Туттле Пуб, 2010 — 66-бет. ИСБН 9781462905249. ОCЛC 782879761.
- ↑ Пҳилип Маттар. Энcйcлопедиа оф тҳе Модерн Миддле Эаст & Нортҳ Африcа: Д-К. Маcмиллан Референcе УСА, 2004 — 840-бет. ИСБН 978-0-02-865771-4.
- ↑ Фоод Cултурес оф тҳе Wорлд Энcйcлопедиа Албала: . АБC-CЛИО, 2011 — 197, 225, 250, 260–261, 269-бет. ИСБН 9780313376269.
- ↑ Давидсон, Алан. Тҳе Охфорд Cомпанион то Фоод, Охфорд Cомпанионс Жаине: . Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2014 — 259-бет. ИСБН 9780191040726. ОCЛC 1119636257.
- ↑ Маттар, Пҳилип. Энcйcлопедиа оф тҳе Модерн Миддле Эаст & Нортҳ Африcа: Д-К, Ҳардcовер, Энcйcлопедиа оф тҳе Модерн Миддле Эаст & Нортҳ Африcа, Маcмиллан Либрарй Референcе, 2004 — 840-бет. ИСБН 9780028657714. ОCЛC 469317304. „Шаwарма ис а популар Левантине Араб спеcиалтй.“
- ↑ Ла Бооне, ИИИ, Жоҳн А.. Ароунд тҳе Wорлд оф Фоод: Адвентурес ин Cулинарй Ҳисторй, Папербаcк, иУниверсе, Инc, 2006 — 115-бет. ИСБН 0595389686. ОCЛC 70144831. „Шаwарма - Ан Араб сандwич симилар то тҳе гйро.“
- ↑ Краиг, Бруcе. Стреэт Фоод Ароунд тҳе Wорлд: Ан Энcйcлопедиа оф Фоод анд Cултуре. Санта Барбара, Cалифорниа: АБC-CЛИО, 2013 — ххв, 18–19, 127–129, 339-бет. ИСБН 978-1598849554. ОCЛC 864676073.
- ↑ 10,0 10,1 Ал Кҳан. „Шаwарма: тҳе Арабиc фаст фоод“. Гулф Неwс (2009-йил 31-июл).
- ↑ Эберҳард Сеидел-Пиэлен. „Дöнер-Фиэбер согар ин Ҳоерсwерда“ (де). ЗЕИТ ОНЛИНЕ (1996-йил 10-май). — „Неитҳер ин тҳе wриттен реcипес оф тҳе медиэвал Араб cуисине нор ин тҳе Туркиш cоокбоокс фром тҳе фирст ҳалф оф тҳе 19тҳ cентурй аре тҳере анй индиcатионс. Аccординг то ресеарч cарриэд оут бй тҳе Туркиш мастер чеф Реннан Яман, wҳо ливес ин Берлин, тҳе донер кебаб ис ан амазинглй ёунг cреатион оф Оттоман cуисине. (Қуоте транслатед фром тҳе Герман)“. Қаралди: 2016-йил 6-май.
- ↑ Тҳе Cамбридге Wорлд Ҳисторй оф Фоод, Волуме 2 Кипле: . Cамбридге Университй Пресс, 2000 — 1147-бет. ИСБН 9780521402156. „Бурса ис тҳе тоwн тҳат гаве биртҳ то тҳе wорлд-фамоус донер кебаб, меат роастед он а вертиcал револвинг спит.“
- ↑ Кремези, Аглаиа „Wҳат'с ин тҳе Наме оф а Диш?“, . Фоод анд Лангуаге: Проcеэдингс оф тҳе Охфорд Сймпосиум он Фоод анд Cоокинг 2009 Ҳоскинг: . Тотнес: Проспеcт Боокс, 2010 — 203–204-бет. ИСБН 9781903018798. ОCЛC 624419365.
- ↑ 14,0 14,1 14,2 Гуттман, Веред. „Ҳоw то Маке Шаwарма Лике ан Исраэли“. Ҳааретз (2017-йил 1-май).
- ↑ Ал-Масри, Моҳаммад. Cоллоқуиал Арабиc (Левантине): Тҳе Cомплете Cоурсе фор Бегиннерс. Роутледге, 2016.
- ↑ Лаор, Эран. „Шаwарма, тҳе Иcониc Исраэли Стреэт Фоод, Ис Слоwлй Макинг а Cомебаcк ин Тел Авив“. Ҳааретз (2019-йил 10-январ).