Shaybon

Шайбон, Шайбан, Шибан (ХИИИ аср) - Жўжихоннинг бешинчи ўғли, Чингизхоннинг набираси, шайбонийлар бобокалони.

Жўжихоннинг қароргоҳи — Дашти Қипчоқнинг Кўк ўрда деган ерида улғайган. Қорақурумда бўлган қурултой (1229)да акаси Ботухон билан бирга қатнашиб, Ўқтойни улуғ хон (қоон) қилиб сайлашган. Сўнгра Ботухон билан бирга Ўқтойнинг Хитойга қилган ҳарбий юришларида ҳам ҳамроҳлик қилган. Хитой тўла бўйсундирилгач, Дашти Қипчоққа — Жўжи улусига қайтган. Ботухоннинг Шарқий Европага қилган ҳарбий юришларида ҳам қатнашган.

1237-йилда Шибан бошқирдлар, Волга Булғорияси ва Мордовияликларга қарши, 1237-1238-йил қишда - Россияга қарши биринчи урушда қатнашди. 1239-йил охирида Шибан Бучек қўшинлари билан бирга Қримга бостириб кириб, Сурожни эгаллаб олди. Шибан қўшинлари Киэвни эгаллашда иштирок этишди, қўшинлар Волгинага бўлиниб бўлгандан кейин, Шибан, Боту ва Субедеи билан бирга Галични 3 кун ичида олиб кетишди. Шундан сўнг, Кадан бошчилигидаги корпуснинг бир қисми жануброқ йўналишга бориш учун ажралиб чиқди. Иккала гуруҳ ҳам Карпатни енгиб, Венгрияга бостириб кирдилар ва Венгрия қўшинларини мағлубиятга учратганлар (1241). Шибан Бату ва Субедеи билан бирга Словакия ва Чехия эрларини вайрон қилди, кейин Легница ғалабасидан кейин шимолдан келган Байдар корпуси билан бирлашди.

Адабиёт

• Мирзо Улуғбек, Тўртулус тарихи, Т., 1994;
• Абул ғозий, Шажарайи турк, Т., 1992.