Shayx Muhammad Taniy

Муҳаммад Таний (Жанубий Волло, Эфиопия, 1913—14, — Аддис-Аббеба, 1989-йил апрел) — эфиопиялик мусулмон руҳоний, олим, ўқитувчи ва сиёсий етакчи.

Эфиопия инқилобидан кейин Таний парламент аъзоси бўлди ва Эфиопиядаги мусулмонлар жамоасининг ҳимоячиси бўлиб хизмат қилди.

Биографияси

Таний жанубий Волло маъмурий зонасидаги Қаллу авраға шаҳридаги Анчарро/Карабиттида туғилган. Унинг отаси Тиграйнинг Валқает шаҳридан бўлган Баширнинг ўғли ал-Ҳағ Ҳабиб эди. . Муҳаммад Танийнинг онаси Вайзаро Фотума Малик эди. Таний тўрт ёшга тўлганида отаси Тиграйга, сўнгра Асмарага бориб, у ерда йигирма йилдан кўпроқ турди.

Вояга етганида Таний Кубро бинту Шайх Саид Мансур Варра Ҳиманога уйланди. Эр-хотиннинг олти ўғли Муҳаммад Нур, Абдурраҳмон, Ҳусайн, Башир, Аҳмад, Ҳасан ҳамда Марям ва Раҳма исмли икки қизи бор эди.

Исломий таълим ва вазирлик

Танийнинг биринчи Қур'он устозлари Шайх Муфтий ибн. Иброҳим Варра Бабболик ва Вäрра Ҳиманодаги Алашалик Аҳмад Маҳаллий. У Қур'он, фиқҳ (ислом ҳуқуқшунослиги), тафсир (тафсир), мантиқ (мантиқ), усул (фиқҳ асослари), ҳадис ва бало (риторика)ни бир қанча уламолардан ўрганган. У ҳанафий мазҳабига кўра фиқҳни қаллулик ал-Ҳағ Аҳмаддан, ибн Муҳаммаддан наҳв (араб грамматикаси ва синтаксиси) ва сарф (морфология) илмларини ҳам ўрганган.

23 ёшида Таний отасини қидириб Асмарага борди ва бир йилдан кейин у билан бирга қайтиб келди.

1937-йилда (1944/45) диний таълимни тугатгандан сўнг, Таний узоқ йиллар Десси, Волло, сўнгра Эритреянинг Массава шаҳридаги масжид ва ислом мактабларида дарс берди. Унинг ҳаёти ҳақидаги ҳикоянинг арабча версияси амхар тилидаги баъзи фактларни қисман тасдиқлайди ва қисман қарама-қаршидир, шунингдек, қўшимча маълумот беради:

Маккага саёҳат

1938—1939-йилларда Таний ҳаж зиёратини адо этиш учун Маккага жўнади. Аммо Массава яқинидаги Ҳарқиқода тўхтагач, шаҳарнинг мусулмон оқсоқоллари унга Миржоний масжидига имомлик лавозимини таклиф қилишди ва у буни қабул қилди. Ҳарқиқода бир неча йил хизмат қилди.

Ниҳоят, Таний Маккага келди. Таний Воллога қайтгач, қаллулик ал-Ҳағ Аҳмад қўлида Алоуддин ал-Ҳаскафийнинг “ Дурр ал-Муҳтор шарҳ танвир ал-абсор” (ҳанафий фиқҳи дарслиги) асарини ўрганди. Бу унинг иккинчи марта устозлик қилиши эди. Ўқишни тугатгандан сўнг, Таний иғаза олди. Сўнгра Таний Шайх Аҳмад Нурий қўл остидаги олий исломий илмларни ўрганиш учун Албукко шаҳрига боради. Олтита фанни ўзлаштирган: тафсир, нотиқлик, мантиқ, аруд, тавҳид ва фиқҳ усул.1958/59 йилдан 1974/75 йилгача Таний Десси шаҳридаги Вайзаро Саҳин номли умумтаълим мактабида мусулмон талабаларга Ислом дини бўйича асосий курсдан дарс берган.

Кейин Таний император Хайле Селласси И томонидан Қур'он таржимонларидан бири этиб сайланди. Бу ишни бошлаш учун Аддис-Аббебага кўчиб ўтди. 1976/78-1978/79 йилларда Анвар масжиди қошидаги Дағғазмаж Умар Саматар номидаги мактабда дарс берди ва имом ноиби бўлди, шунингдек, хусусий равишда ҳадис, нотиқлик, тафсир ва илмлардан дарс берди. унинг уйида.

Сиёсий фаолияти

Эфиопия инқилоби бошланганидан сўнг, Таний Мажлиснинг (Эфиопия Исломий Ишлар Олий Кенгаши) асосчи раиси, миллий саводхонлик кампанияси марказий қўмитаси, ёрдам кўрсатишни мувофиқлаштириш қўмитаси ва бошқа бир қатор миллий қўмиталар аъзоси бўлди.

Таний мусулмон делегациясини Дарг раиси подполковник Аман Микаэл Андом билан тингловчиларга олиб борди. У Эфиопия мусулмонлари номидан амалга оширилаётган ўзгаришларни қўллаб-қувватлашини билдирди. Рамазон ҳайитини биринчи расмий нишонлашда у яна шундай қўллаб-қувватлади ва илгари мусулмон делегацияси ҳар йили икки марта икки Ҳайит намозидан кейин Менелик саройига бориб, императорга яхши тилакларини билдиришини та’кидлади.

Таний инқилобдан кейин уларга байрамни бош масжид биносида юқори мартабали амалдорлар иштирокида нишонлашга рухсат берилганини таъкидлади. У, шунингдек, Эфиопия мусулмонларининг узоқ вақтдан бери миллий ишларда иштирок этишига тўсқинлик қилингани ва таълим, бошқарув ва армия соҳаларида камситилганига ишора қилди. Ва ниҳоят, у ҳукуматни пойтахтда янги масжид қуриш учун ер ажратишга чақирди.

Кейинги йилларда Тани миллий Шанго (парламент) аъзоси этиб сайланди. У кўплаб Саудия Арабистони, Қувайт, Ливия, Жазоир ва бошқа мамлакатларда халқаро конференсияларда (жумладан, жаҳон тинчлиги ва қуролсизланиш / СССРда ўтказилган), қатнашди. У, шунингдек, 1978-йилда ҳукумат томонидан уюштирилган динлараро семинарда иштирок этди, унда у „...Эфиопияда ислом бошқа динлар билан тенг ҳуқуққа эга бўлганлигидан миннатдорлигини билдирди“.

Таний Аддис-Аббеба ва ундан ташқарида масжидлар қурилишига, ўзига моддий ёрдам сўраб юборилган аризаларни шахсан маъқуллаб, Эфиопия мусулмонлари ва чет эллик хайрия ташкилотлари ва ташкилотларига мурожаат қилиб, болалар уйларини ташкил этиш ва кенгайтиришга ёрдам берди.

Анвар масжиди

Таний Анвар масжидини фақат расмий маросимлар ўтказиладиган жойдан уюшқоқ ва жонли ижтимоий, интеллектуал ва ма’навий ҳаёт ҳамда консенсус, бағрикенглик ва хилма-хилликнинг қонунийлигига асосланган диний ва ҳуқуқий нутқ марказига айлантиришда фаол рол ўйнади. Норозилик шу тариқа мамлакатдаги мусулмон жамияти учун тенденсия ўрнатди ва унга таъсир кўрсатди.

Нашрлар

Таний Қур'онни (Шайх Сайид Муҳаммад Содиқ билан) биргаликда таржима қилишдан ташқари, Муҳаммад пайғамбарнинг амҳара тилидаги биринчи тўлиқ таржимаи ҳоли ҳамда қисқача (савол-жавоб кўринишида) муқаддима муаллифи эди. Кейингиси вафотидан кейин нашр этилган.

У, шунингдек, Амҳара тилида “Малкам Ар'ая” номли мақолани Вайзаро Саҳин ўрта мактаби журнали (Маскарам,1956)да замонавий таълимнинг аҳамияти ҳақида ёзган.

Вафоти

Узоқ давом этган касалликдан сўнг, 1989-йил 6-апрелда Қора Арслон касалхонасига ётқизилди. У 1989-йил 28-апрел, жума куни кечқурун 2:15 да вафот этди

Танийнинг дафн маросимида тахминан 300 000 киши иштирок этган. Унинг таркибига патриарх Абуна Маркоревос, Тафарра Ванде, Бош вазир ўринбосари ва Эфиопия Ишчилар партияси (ЭИП) марказий қўмитаси аъзоси ва бошқа юқори мартабали Эфиопия ҳукумати амалдорлари, бошқа диний жамоалар раҳбарлари, элчилар, халқаро ташкилотлар вакиллари, ҳамкасблар, дўстлар ва оила аъзолари.кирди.,У Аддис-Аббебадаги Колфе мусулмон қабристонига дафн этилган.

Танийнинг қисқача арабча таржимаи ҳоли муаллифи унинг ҳаёти ва ўлимининг рамзий аҳамияти ва ҳақиқий таъсири ҳақида қуйидаги сатрларни ёзган:

лақад мата тавд ал-'илм ваъл-ҳилм ваъл-туқо
ва азлама арга' ан-навоҳи бифақдиҳи васалат думу' ал-ша'б кал-жайт ал-ҳотил имом усиба ал-қавм тарран бимавтиҳи лиябкиҳ масжид фī явм ва фи'л-лайл литабиҳул литабаҳияҳ ва ал-ҳатил имом усиба ал-қавм. тафсир бидом'иҳи ал-ҳотил ватабкиҳ г`урфат вамактаб мажлис валаг`нат да'ват фи кулли ал-асоил.
Дарҳақиқат, илм, сабр-тоқат ва тақво тог'и о'лди. Унинг ё'қлиги уфқнинг барча томонларини қорайтирди. Одамларнинг ко'з ёшлари кучли ёмг'ирдек то'кди [У] о'лимидан одамлар жуда г'азабланган имом эди. Жума ва унинг ширин хутбаси йиг'ласин Тафсир ко'з ёшларини то'ксин. Ҳар жойда да'ват комиссиясиМажлиснинг идораси йиг'ласин.
У зот: “Ва амма дакоиҳи ва илмиҳи фаҳува баҳр қўруҳу амиқ”, деган хулосага келган. (Унинг ақли, донолиги ва билимига келсак, у чуқур денгизга о'хшайди". )

Манбалар

Аддис Заман. 22 Миязя 1981 ЭC Аман Сеифедин. 2006 йил. „Гоммадаги Ислом ва мусулмонлар жамоаси: тарихий тадқиқот (1886—1974).“ Тарих бўйича магистрлик диссертацияси, Аддис-Абеба университети.
Билол. (Ислом журнали). №1, Мäскäрäм 1985 ЭC/сентябр–октябр 1992).
Эиде, Ойвинд М. 2000 йил. Эфиопиядаги инқилоб ва дин: Мекане Есус черковининг ўсиши ва таъқиби 1974-85. Оксфорд: Жеймс Курри, Афина: Огаё университети нашриёти, Аддис-Абеба: Аддис-Абеба университети матбуоти.
Эфиопия Ҳералд. 1989-йил 30-апрел. Ҳусайн Аҳмад. 1988 йил. „Валлодан араб агиографияси билан танишиш.“ Ин: Таддесе Беене, эд. Саккизинчи Халқаро Эфиопия тадқиқотлари конференсияси материаллари. Франкфурт-Майн/Ҳунтингдон. жилд. И, пп. 185–197.
- 1989 йил. “Шайх Талҳа б.нинг ҳаёти ва фаолияти. Жаъфар (тахминан 1853-1936). Эфиопия тадқиқотлари журнали, жилд. ХХИИ, бет. 13–30.
- 1994 йил. „Эфиопияда ислом ва исломий нутқ (1973—1993).“ Ин: Ҳаролд Г. Марcус, эд. Эфиопия тадқиқотларидаги янги тенденциялар, 12-халқаро Эфиопия тадқиқотлари конференсиясининг маърузалари. Лаwренcевилле, НЖ жилд. И, пп. 775–801.
- 2003 йил. „Ал-Ҳажж Бушра Ай Муҳаммад: Ўн тўққизинчи асрдаги Валло, Эфиопиядаги мусулмон ислоҳотчиси, олими ва авлиёси.“ Ин: Бертранд Ҳирсч ва Манфред Кропп, муҳаррирлар. Африкадаги авлиёлар, биографиялар ва тарих. Франкфурт-Майн: Питер Ланг, пп. 175–190.
- 2004 йил. Шайх Жавҳар б. Ҳайдар б. 'Али: Шонкенинг тасаввуф ва олими, жануби-шарқидаги Валло, Эфиопия.' Анналес д'Эфиопиэ, жилд. ХХ, бет. 47–56. Ğум'а (Ислом газетаси). жилд. И, №1. Таҳсас 1999 ЭC
Муҳаммад Нур, Фақиҳ. 1885 йил. Насиҳат ал-Муриддин. (ХОНИМ)
Муҳаммад Тоғаддин Аҳмад, Шайх ал-Ҳағг. И'лом ал-аġбийў биҳаят 'узомаъ Итйюбия мин ал-'уламў ваъл-авлийў ваъл-салотин ал-Ислом ваъл-асфияъ (МС)
Муҳаммад Вали Аҳмад, Шайх ал-Ҳағг. 2005 йил. Китоб Īқāз ҳумом ал-аġбияъ бирашҳ қатрат мин ал-тарагим ал-'уламў ваъл-авлийў фи гумҳурият Итйюбия. Аддис-Абеба. Нагāšī нашриётлари.