Sheng

Шенг (кит. УПР. 笙, пинйин шēнг) — оғиз органи, Хитойнинг энг қадимий мусиқа асбобларидан биридир. Япониядаги аналог Шен-сё[1][2].
Тарих
Шенг Чжоу сулоласининг ҳукмронлиги даврида машҳурликка эришди, чунки у кўпинча суд ижрочилари ва раққослар учун ҳамроҳлик воситаси сифатида ишлатилган. Кейинчалик у оддий жамоатчилик орасида ўз йўлини топди ва жамоат концертлари, ярмаркалар, турли халқ байрамлар ва бошқа тадбирлар учун оддий воситага айланди.
1740-йилда Иоганн Вилде Хитойга саёҳат қилди, у ерда Шенг мусиқий асбобини учратди; у Европада дистрибютор ҳисобланади. Бироқ, баъзилар ушбу асбобни бир неча асрлар илгари Европага келган деб ҳисоблашади.
1978-йилда, Ҳубей провинциясидаги қазишмаларда бир нечта шенглар топилган бўлиб, улар икки минг йилдан ортиқ вақтга тўғри келади.
ХИХ-асрнинг бошларида асбоб элементи фисгармония ва аккордеон ихтироси учун прототип эди.
Қурилма, овоз, хусусиятлар
Шенг ёғоч ёки мис (қадимда гуржак) кубок шаклидаги оғизли танасидан иборат бўлиб, унинг устига турли узунликдаги бамбук ёки қамиш қувурлари солинади. Қоида тариқасида, 17 та қувур мавжуд, улардан 3, 4 ёки 7 таси декоратив бўлиб, товуш ҳосил бўлишида иштирок этмайди.
Идишнинг қопқоғида айлана бўйлаб тешик мавжуд бўлиб, унда тагликдаги мис тиллари бўлган қамиш ёки ёғоч найчалар киритилади. Пастки қисмидаги ҳар бир найча Бармоқлар билан қопланган бир ён тешикка эга. Шенг хроматик 12-босқичли овозли рақамга эга.
Барча анъанавий Хитой мусиқа асбобларидан фақат Шенг ансамблда тимберни уйғунлаштириш ва оркестр овозини бойитиш учун бошқа воситалар билан ишлатилиши мумкин. Миллий мусиқа асбобларининг йирик симфоник оркестрида баъзан „Шенг топ“, "Шенг Алт„ ва “Шенг Басс" ишлатилади.
Яна қаранг
Манбалар
Адабиётлар
- „Шэн“, Музыкальные инструменты. Энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008 — 702—703-бет.
- „Шэн“, Музыкальный энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 649-бет.
- Шнеерсон Г.М.. Музыкальная культура Китая. М.: Музгиз, 1952.
- Мирек А.М. „Предки гармоники“, . Из истории аккордеона и баяна. М.: Музыка, 1967 — 9—11-бет.
- Мирек А.М. „Шэн“, . Справочник по гармоникам. М.: Музыка, 1968 — 8—10-бет.