Shevan jangi
Шевон жанги — 2008-йил 8-августда Афғонистоннинг Фараҳ вилояти, Бала Булук туманидаги Шевон қишлоғи яқинида коалиция кучлари ва Толибон исёнчилари ўртасида бўлган жанг.
| Шеван жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Афг'онистон урушининг бир қисми 2001—2021-йиллар | |||||||
 Жанг пайтида Шевонда ҳаво ҳужуми. | |||||||
| |||||||
| Рақиблар | |||||||
 АҚСҲ
|
 Толибон
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| Голф компаниясининг 30 аъзоси, 2-баталён, 7-денгиз пиёдалари
Форcе Реcон денгиз пиёдаларининг 30 аъзоси Афғонистон миллий полицияси (сони номаълум) |
250-350 исёнчи | ||||||
| Йўқотишлар | |||||||
| 2 киши жароҳатланган | 150+ ўлган | ||||||
2008-йил 8-августда 2-взвод, Голф компанияси, 2-баталён 7-денгиз пиёдалари ва 2-взвод, 1-чи куч разведка компаниясининг аъзолари биргаликда қишлоқни тозалаш операциясини ўтказдилар. Тахминан саккиз соат давом этган оғир жанглардан сўнг коалиция денгиз пиёдалари тахминан 250-350 Толибон жангчисини мағлуб этди[1][2][3]Манба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме[4][5].
Тарихи
Шеван қишлоғи Толибоннинг бош қароргоҳи бўлиб, исёнчиларнинг бир неча асосий етакчилари ҳудуддаги коалиция кучларига қарши ҳужумларни режалаштириш ва уюштириш учун фойдаланган. АҚШ разведкаси қишлоқда 100 дан 250 гача жангчилар истиқомат қилганини тахмин қилганди. Улар коалиция ва афғон миллий кучларини ғарбга ажратиб турган шарқдан ғарбга таъминот йўналиши бўлган 517-йўналишни назорат қилдилар[6]. Йўналишнинг очилиши минтақада жанговар ҳаракатларни давом эттириш учун калит эди[7]. Ўша куни қишлоқда денгиз пиёдаларига номаълум, толибларнинг юқори даражали қўмондонлари йиғилиши бўлиб, улар билан қўшимча 100 нафар яхши тайёргарликдан ўтган жангчиларни олиб келишган[8].
Америка ёки коалиция қўшинларининг қишлоқ ва 517-йўналиш хавфсизлигини таъминлашга бўлган олдинги уринишлари қонли тўқнашувларга сабаб бўлган, натижада бир қанча аскар ҳалок бўлган ва яраланган эди. Толибон ашаддий душман ҳисобланган. Ироқда жанг қилган бир аскар шундай хотирлайди: "Улар Ироқдаги душман жангчиларидан бутунлай фарқ қилар эди. Улар ўта тошбағир эдилар ва улар жанг қилишга ташна эдилар[6].
Голф 2 ва Форcе Реcон взводлари раҳбарлари бир неча ҳафта давомида Шеванга ҳужум қилишни режалаштиришган. Ҳужум 6-августдан кечиктирилди ва 7-августда тасдиқланди. Денгиз пиёдалари 8-август куни эрталаб эрта тонгда Саффарак тоғи атрофида Форcе Реcон 517-йўналиш ва Голф 2 бўйлаб икки хил бўлимда жўнаб кетишди.
Жанг
Форcе Реcон тўғридан-тўғри Шеванга 517-магистрал бўйлаб юриш қилди. Иккита гуруҳ қишлоққа киришдан олдин отдан тушиб, пиёда водий бўйлаб тахминан 10 км масофани босиб ўтишди. Голф 2 Саффарак тоғи атрофида айланиб чиқди ва шимолдан тўсиқ ўрнатди. Голф 2 Афғонистон Миллий Полициясидан (АНП) шимол томон ҳаракат борлиги ҳақида хабарлар ола бошлади ва кўплаб полициячилар олдидаги дарахтларга асабий равишда ўқ отишни бошладилар[6].
Тушлик арафасида Форcе Реcон Шеван чеккасида узоқ мустаҳкамланган хандақдан ва қишлоқнинг жанубий томонидаги ариқлардан оғир ўқотар қуроллар билан ўқ отишни бошлади. Жанг пайтида ҳарорат 120 даражага кўтарилиб, оғир ҳимоя воситаларида кўп масофаларни босиб ўтган денгиз пиёдаларини чарчатиб қўйди ва корпус бошлиғи жангга қайта қўшилса, ўлим хавфи борлигини маслаҳат берди[8][6].
Қишлоқдан кўп сонли Толибон аскари чиқиб, бинолар, хандаклар, ариқлар ва дарахтлар ортида ўрин эгаллади. Толибон жангарилари Форcе Реcон взводига дарахт чизиғидан қайта-қайта ўқ узган. Битта Ҳумвеэ бир неча марта ағдарилиб ёниб кетган. Экипаж аъзолари кичик шрапнел жароҳатлари олдилар Яна бир Ҳумвеэ тўхтаб қолган[6].
Минага чидамли, пистирмага қарши ҳимояланган (МРАП) транспорт воситасидаги бошқа денгиз пиёда аскарлари ҳужум зонасига кириб, уни хандақ чизиғидаги ҳужумчилар ва маҳкамланган денгиз пиёдалари ўртасида жойлаштирдилар. Улар душманга сиклик тезликда оғир пулемётлардан ўқ отишди ва ярадорларни МРАП ичига жойлаштирган ҳолда эвакуация қилишди.
АНП томонидан мустаҳкамланган Голф 2 яна юк машиналарига ўтирди ва тезда 517-йўналиш бўйлаб ёнаётган Ҳумвеэ тутуни томон ҳаракатланди[6][9]. Взвод йўлга чиқиб шаҳарга параллел бўлган берма томон тезликда ҳаракатланди ва экипаж томонидан қуроллардан Толибон позицияларига ўқ узди. Толибон аскарлари коалиция кучлари қишлоққа яқинлашгач, уларни 82 миллиметрли миномётдан ўққа тута бошлаган. Голф 2 берма орқасида тўхтади ва отдан тушиб жавоб ўқларини давом эттирди, аммо душманнинг РПГ пулемётидан ўқ узилди[9].
Денгиз пиёдалари кўплаб толибларни ўлдиришди, аммо уларнинг кўплари ҳали ҳам қишлоқ уйлари ва биноларида яшириниб ҳужум қилмоқда эди. Форcе Реcон қўмондони капитан Симмонс Мк 11 снайпер милтиғи билан Толибонни нишонга бошлади. У 18 кишини ўлдирди ва яна иккита ўлдириши мумкин эди. Катта ғайрат билан жами 20 дақиқада 21 та ўқ узди[8]. Байрон Оуэн душман қўшинларининг кучайиб бораётганини ва денгиз пиёдаларига ҳужумга ўтишга ҳаракат қилаётганини кўрди. Ҳаво қўмондони капитан Жо Беглининг ёрдам сўраши рад этилди. Оуэн радиога келиб, унинг бўлинмаси ўта хавф остида эканлигини ва агар улар тезда ёрдам ололмасалар, у 20 дақиқа ичида янги ҳужум эълон қилиши кераклигини айтди, бу эса бўлинмани босиб олиш хавфи борлигини кўрсатмоқда эди[6].
Бу вақтга келиб, Голф 2 81 бириктирилган экипажи олдинга кузатувчи томонидан чақирилган нишонлардан хандақларга ўқ отишни бошлади. Ҳаво ёрдами етиб келгунига қадар миномётлар Толибон отишмасини бостирган. 494-қирувчи отряднинг иккита Ф-15 қисми толибларнинг позицияларига ўз тўплари билан зарба берди. Оуэннинг талабига биноан учувчи полковник. Марк Д. Келли денгиз пиёдаси позициясидан тахминан 70 метр узоқликда 500 лб бомбани ташлади[6].
Кўп сонли ҳаво ҳужумларига қарамай, Толибон ўзларининг мустаҳкамланган позицияларидан фойдаланиб, ўзларини ҳаво ҳужумларидан ҳимоя қилиб жангни давом эттирди. Улар денгиз пиёдаларига миномёт ва РПГ ўқларини отишда давом этишди. Ф-15 бўлими ҳужумга учраб чекинди ва унинг ўрнига 34-бомба отрядидан Роквелл Б-1 Ланcер келди. Б-1 хандақ тизимига яна учта ҳаво зарбаси берди, аммо Толибон жангни давом эттирди. Голф 2 отряди томонидан мустаҳкамланган Форcе Реcон взводлари Толибон жанговар позицияларининг шарқий қисмига хандаққа ҳужум қилди[10].
Жангдан бир неча соат ўтиб, шаҳарга Толибоннинг 100 га яқин қўшимча кучлари ва қурол-яроғлари бўлган автомобил карвонлари етиб келди[11]. Форcе Реcон Толибон жанговар позицияларига ҳужум қилишда давом этар экан, денгиз пиёдалари эса машиналар ва йўловчиларга ҳужум қилди ва яна миномётлар ва ҳаво ҳужумларини ўққа тутди[12] Толибон катта талофатлар бераётган эди ва коалиция кўзидан яшириниш учун биноларга чекинишни бошлади. Толибон отишмаси секинлаша бошлаган бўлса-да, эндиликда денгиз пиёдалари эса вақти-вақти билан миномётдан отишма отиб турарди. Коалиция тоғларда ҳаракат қилаётган Толибоннинг миномётчилар гуруҳини ва 81 тасини аниқлади Уларнинг позициясига мм миномётдан зарба берилди ва улар ҳалок бўлди. Денгиз пиёдалари орқага чекиниб, бинолар атрофида масофа ўрнатиб, Толибонни бутунлай йўқ қилишди. Жанглар охирлашаётган вақтда қолган Толибон жангарилари тоғларга чекинишга ҳаракат қилишган, бироқ Голф 2 уларни хавфсиз қояларга етиб улгурмасдан ўлдирган.
Натижалар
Жанг 8 соатдан ортиқ давом этган 7-денгиз пиёдаларининг 2-баталёни учун шу вақтга қадар энг узун жанг эди[13]. Жанг вақтида 50 дан ортиқ Толибон аскари ҳалок бўлди[14]. Жанг коалициянинг ҳудудда ҳаракатланиш эркинлигини тиклади[13]. Толибон бир неча ой давомида ҳудудга бошқа ҳужум қилмади[8].
Мақтовлар
Денгиз пиёдалари ва ҳарбий-денгиз кучлари касалхонаси корпуси ходимлари учун мақтовлар ёғдирилди ва қуйидагича тақдирландилар:
Сержант Франклин Симмонс, кумуш юлдуз
Капитан Байрон Оуэн, кумуш юлдуз
Браян Блондер денгиз флоти хочи
Манбалар
- ↑ Мерcуре. „МАРИНЕС' ҲЕРОИC АCТИОНС АТ СҲЕWАН ЛЕАВЕ МОРЕ ТҲАН 50 ИНСУРГЕНТС ДЕАД, СЕВЕРАЛ WОУНДЕД“. www.маринес.мил. 2016-йил 21-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Малкасиан. „Тҳе Навй Cросс брингс респеcт — анд бурденс — то тҳе 34 Маринес wҳо ҳаве эарнед ит“. Cентер оф Навал Аналйсис. 2016-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Ламотҳе. „Тҳе Навй Cросс брингс респеcт — анд бурденс — то тҳе 34 Маринес wҳо ҳаве эарнед ит“. 2016-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Мабус. „Блондер Навй Cросс“. 11-феврал 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20-июл 2022-йил.
- ↑ Стетз. „Лет ус нот оверлоок тҳе Баттле оф Шеwан“ (5-август 2009-йил). 2016-йил 26-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 ‘WЕ СЛАУГҲТЕРЕД ТҲЕМ АЛЛ’: ИНСИДЕ ТҲЕ БЛООДЙ БАТТЛЕ ФОР СҲЕWАН
- ↑ Мерcуре. „МАРИНЕС' ҲЕРОИC АCТИОНС АТ СҲЕWАН ЛЕАВЕ МОРЕ ТҲАН 50 ИНСУРГЕНТС ДЕАД, СЕВЕРАЛ WОУНДЕД“. www.маринес.мил. 2016-йил 21-августда асл нусхадан архивланган.Мерcуре, Жамес.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Стеэле. „Белатед ҳонорс фор Маринес ин фиэрcе баттле“ (10-июл 2011-йил). 2016-йил 26-августда асл нусхадан архивланган.Стеэле, Жеанетте (Жулй 10, 2011).
- ↑ 9,0 9,1 Унитед Статес Марине Cорпс Cентрал Cомманд.
- ↑ Унитед Статес Марине Cорпс Cентрал Cомманд.
- ↑ Меерле, Ж., & Малкасиан, C. (2009, Септембер).
- ↑ Унитед Статес Марине Cорпс Cентрал Cомманд.
- ↑ 13,0 13,1 Унитед Статес Марине Cорпс Cентрал Cомманд.
- ↑ Ҳеадқуартер Марине Cорпс. (2011, Май 13).
Яна қаранг
- Ламотҳе, Дан. „'Wе дрове тҳем фром тҳе баттлефиэлд': Маринес оверcоме 8-то-1 оддс дуринг ан 8-ҳоур баттле“. Марине Cорпс Неwс Роом (22-декабр 2008-йил). 5-март 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-феврал 2009-йил.
- Мерcуре, Жамес М.. „'Маринес' ҳероиc аcтионс ат Шеwан леаве море тҳан 50 инсургенц деад, северал wоундед“. УС Марине Cорпс (11-ноябр 2008-йил). 5-март 2009-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-феврал 2009-йил.