Shilluk
Шиллук (ўзининг номи Чоло, Шоло) — Жанубий Судандаги халқ. Этник гуруҳ Оқ Нилнинг ғарбий соҳилидаги Кордофан провинсияси чегараларигача бўлган ерларни эгаллайди. Шарқий қирғоқда уларнинг ҳудудлари Нилнинг Собат дарёсига қўшилиш жойидан ва Собатдан 20 мил юқорига чўзилган.
Шиллуклар Англия-Миср Суданидаги негроид халқларининг энг кўп аҳоли сони — 430-450 минг киши эди. Шиллук тили (бошқа номлар: Коло, Дҳоло, Чулла, Шулла) Нило-Сахара макро оиласининг Шари-Нил оиласининг Шарқий Судан бўлимининг нилот гуруҳининг луо тилларининг шимолий кичик гуруҳига киради.
Улар бир-бирига яқин аҳоли пунктларида яшайдилар. Асосий касби чорвачилик, деҳқончилик. Улар чаққон овчилар ва балиқчилардир. Темирни қайта ишлаш қадимдан яхши ривожланган. Қуроллар — найзалар, қалқонлар, калтаклар.
Негроидлар вакиллари учун ташқи маълумотлар хосдир, терининг ранги агат-қора. Эркаклар одатда кийим киймайдилар, аёллар бузоқ терисидан тикилган фартук каби нарсаларни кийишади. Англия-Миср назоратининг ўрнатилиши билан шиллуклар кийим-кечакларни қабул қила бошладилар (Берзина С. Я. 1999).
Алур, Ачоли, Бурун, Мабан, Ануак, Жур, Тури, Бор билан биргаликда Шиллуклар бир пайтлар Хартумгача шимолга чўзилган этнографик тадқиқотларда „илоҳий шоҳлик“ деб аталадиган кучли негр қироллигини ташкил қилганлар. Бироқ, милодий В асрга келиб камайди (Wестерманн Д. 1970:187-194).
Ёмғир юборадиган оддий нилот худоси Жуок ҳурматга сазовор. У билан халқ ўртасидаги воситачи Нйиканг (Няканг), қиролларнинг (ретларнинг) афсонавий аждоди бўлиб, унинг мужассамланиши ҳисобланади. Кўп жасоратларни бажариб, Нйиканг ўз шарафига култ ўрнатади, сўнг шамол билан учуб кетади, бошқа манбага кўра[1], ўзини бўғиб ўлдиради. Шу муносабат билан, эҳтимол, кекса подшоҳларни маросим билан бўғиш одати бўлган. Шиллуклар орасида насронийлик кенг тарқалган, аммо анъаналар ҳали ҳам кучли. Шундай қилиб, ҳар бир қабилада ҳали ҳам Нйиканга зиёратгоҳи мавжуд бўлиб, унга фақат руҳонийлар ва Ретанинг беваси кириш ҳуқуқига эга (Токарев С.А. 1976:202-215).
Шиллуклар Юқори Нилнинг ягона халқи бўлиб, улар ягона раҳбарни барча қабилаларнинг ҳукмдори деб тан оладилар. Гарчи улар патриархал оилаларда яшасалар ҳам, бошлиқнинг раҳбарлиги ҳар доим опа-сингилнинг фарзандларига ёки бошқа аёл қариндошларига ўтади.
Манбалар
- ↑ „Ньиканг“, Народы и религии мира: Энциклопедия, 100000 экз, М.: Большая рос. энцикл., 1998. ИСБН 5-85270-155-6.
Адабиётлар
- Берзина С. Я. „Шиллук“, . Народы и религии мира: Энциклопедия, 100000 экз, М.: Большая рос. энцикл., 1998. ИСБН 5-85270-155-6.
- Традиционные культы // Токарев С. А. Религия в истории народов мира. — М.: Политиздат, 1976. — С. 202-230. — (Библиотека атеистической литературы)
- Wестерманн Д. Тҳе шиллук пеопле, тҳеир лангуаге анд фолклоре. Wестпорт: Негро Университиэс Пресс, 1970. П. 187—194.
Ҳаволалар
- Реты шиллук на [1].