Shingiley masjidi
Шингилей масжиди – ХИХ асрга оид масжид ва тарихий-меъморий ёдгорлик, Озарбайжоннинг Ордубод туманидаги Дəстə қишлоғида жойлашган.
| Масжид | |
Шингилей масжиди
| |
![]() | |
| Мамлакат | |
| Жойлашуви | Дəстə, Ордубод тумани |
| Координаталар | 38°53′02″Н 45°54′29″Э / 38.88391076996538°Н 45.90807923608517°Э |
| Бинокорлик санаси | ХИХ аср |
Масжид 2001-йил 2-августдаги Озарбайжон Вазирлар Маҳкамасининг 132-сонли қарори билан маҳаллий аҳамиятга эга кўчмас тарихий ва маданий ёдгорликлар рўйхатига киритилган. 2007-йил 21-ноябрдаги Нахчиван Мухтор Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 98-сонли қарорига кўра, Шингилей масжиди республика аҳамиятига эга меъморий ёдгорлик сифатида таснифланган.
Тарихи
Шингилей масжиди Ордубод туманининг Дəстə қишлоғида жойлашган[1][2]. Масжиддан топилган битикларга кўра, у дастлаб ХИ асрда қурилган ва ХХ асрда таъмирланган[1][3].
Масжиднинг иккита кириш эшиги бор, асосий кириш қисми шимолий томонда жойлашган бўлиб, у ерда айвон ҳам мавжуд[1]. Ғарбий ва шарқий деворларнинг ҳар бирида 2 та камонли дераза, жанубий деворда эса 5 та дераза бор. Томни 6 та устун тутиб туради. Масжиднинг узунлиги 166 метр (545 фт), эни 9 метр (30 фт) ва баландлиги 43 метр (141 фт)[1].
Озарбайжонда совет истилосидан сўнг, 1928-йилда динга қарши расмий ҳаракат бошланди[4]. Ўша йилнинг декабр ойида Озарбайжон Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси кўплаб масжидлар, черковлар ва синагогаларни маърифий мақсадларда фойдаланиш учун клублар ихтиёрига топширди[4]. 1917-йилда Озарбайжонда 3000 та масжид мавжуд бўлган бўлса, бу сон 1927-йилда 1700 та, 1928-йилда 1369 та ва 1933-йилга келиб атиги 17 тани ташкил қилган[4][5]. Шингилей масжиди ҳам шу даврда ўз фаолиятини тўхтатган.
Мустақилликдан кейин
Озарбайжон мустақилликка эришгач, масжид 2001-йил 2-августдаги Озарбайжон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 132-сонли қарори билан маҳаллий аҳамиятга эга кўчмас тарихий ва маданий ёдгорликлар рўйхатига киритилган[6]. 2007-йил 21-ноябрдаги Нахчиван Мухтор Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 98-сонли қарори билан Шингилей масжиди республика аҳамиятига эга меъморий ёдгорликлар рўйхатига киритилган[7].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Тҳе энcйcлопаэдиа оф "Накҳчиван монуменц". Нахçıван: Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес оф Азербаижан, Накҳчиван Бранч, 2008 — 444-5-бет.
- ↑ Сəфəрли, Ҳаcıфəхрəддин. Нахçıванıн тüрк-ислам мəдəниййəт абидəлəри. Нахçıван: Əcəми НПМ, 2017 — 39-бет.
- ↑ Сейидов. Тарихи Ерлəр вə Абидəлəр И Бейнəлхалқ Қуба Симпозиуму / Мəдəниййəтлəрарасı мüнасибəтлəрдə Нахçıван мемарлıқ абидəлəринин ери (аз), Бакı, 2019 — 72-бет. Қаралди: 2022-йил 17-июн (2022-йил 17-июнда асл нусхадан архивланган).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Юнусов. Азəрбайcанда İслам (аз). Бакı: Заман, 2004 — 140-1-бет. ИСБН 9952-8052-2-5. Қаралди: 2022-йил 14-декабр (2023-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган).
- ↑ Əлəсгəрова, Нəсрин „Ислам в Азербайджане: история и современность | Ҳеинрич Бöлл Стифтунг | Тбилиси – Соутҳ Cауcасус Регион“ (ру). ге.боэлл.орг (2005-йил 15-январ). 2019-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 4-сентябр.
- ↑ „Азəрбайcан Республикасı Назирлəр Кабинетинин 2001-cи ил 2 авқуст Тарихли 132 нöмрəли қəрарı илə тəсдиқ эдилмиşдир“ (аз). мcт.гов.аз (2001-йил 2-август). 2021-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-декабр.
- ↑ Нахçıван Мухтар Республикасı əразисиндəки дüня, öлкə вə ерли əҳəмиййəтли даşıнмаз тарих вə мəдəниййəт абидəлəри (аз). Нахçıван: Қıзıл даğ нəşрийятı, 2009 — 37-бет.
