Shoh Gabru
Шоҳ Габру | |
|---|---|
| Шахсий маълумотлар | |
| Вафоти |
Габрутеки, Силхет |
| Панч Пир Мақам, Габрутеки, Садипур Унион, Усмоний Нагар | |
| Дини | Ислом |
| Фарзандлари | Муҳаммад Ғозий |
| Бошқа номлари | Шайх Ғарибхон Нистани Афғоний |
Шайх Ғарибхон Нистаний Афғоний (бенгалча: শেখ গরীব খাঁন নিস্থানি আফগানী, арабча: شيخ غريب افغاني), асосан Шоҳ Габру (бенгалча: শাহ গাবরু) номи билан танилган, Силхет минтақасидан бўлган 14-аср сўфий мусулмон сиймоси эди[1]. Габрунинг номи Усмоний Нагарда исломнинг ёйилиши билан боғланади. 1303-йилда у Шоҳ Жалолга қўшилиб, Силхет забтида иштирок этган[2].
Ҳаёти
Габру 13-асрда Афғонистонда туғилган[манба керак]. Шоҳ Габру Низомиддин Авлиё билан учрашуви чоғида Шоҳ Жалол билан танишди ва у билан бирга Ҳиндистон яримороли сари юришига қўшилишга қарор қилди[3]. 1303-йилда у Шоҳ Жалол бошчилигида рожа Гавр Говиндага қарши Силхет забтининг сўнгги жангида қатнашди[манба керак].
Ғалабадан сўнг, Шоҳ Жалол ўзининг бир гуруҳ ҳамроҳларига ҳозирда Усмоний Нагар номи билан маълум бўлган ҳудудга кўчиб ўтишни буюрди[манба керак]. Габрунинг ўзи Панч Пир (পাঁচপীর; беш авлиё) деб аталган жамоанинг бир қисми сифатида қайд этилади. У Банаия Ҳаор жанубида, ҳинду қишлоғида бир ҳужра барпо этди. Кўплаб ҳинду оилалари унинг саъй-ҳаракатлари туфайли исломни қабул қилишди ва Габру охир-оқибат шу оилалардан бирининг қизига уйланади. Оила оқсоқоллари уни никоҳдан сўнг меҳр билан „Габру“ (машҳур инсон ёки куёв деган маънони англатади) деб атай бошлайдилар, шу боис у Шоҳ Габру номи билан машҳур бўлди[4]. Қишлоқ унинг номи билан Габрутеки деб аталди[5].
Мероси ва авлодлари
আমল ছাড়া আলিম —Кармабир доктор Муртазо Човдурий қаламига мансуб шеър.
|
Унинг қандай ва қайси йили вафот этгани аниқ эмас, аммо у Габрутекидаги бир мозорда бошқа тўрт нафар пир ёнида дафн этилган. Бу жой ҳозир Панч Пирнинг мақоми сифатида танилган[6]. Унинг авлодлари ҳам атроф ҳудудларда учрайди ва жуда нуфузли заминдор оиласи ҳисобланган. Унинг ўғли Муҳаммад Ғозий, набираси эса Муҳаммад Сулаймон эди. Сулаймоннинг ўғли Муҳаммад Адам, унинг ўғли эса Муҳаммад Маҳтабиддин эди. Маҳтабнинг ўғли Муҳаммад Ҳилолиддин, Маҳтабнинг набираси эса Муҳаммад Рафиқиддин эди. Рафиқнинг ўғли Муҳаммад Сомий бўлиб, у Човдурий унвони билан тақдирланган. Унинг ўғли Муҳаммад Сабдар Ҳусайн Човдурий бўлиб, унинг беш ўғили бўлган: Надир, Садир, Ҳайдар, Ғулом ва Ҳотим.
Надирнинг Аминиддин Човдурий исмли ўғли бўлиб, унинг эса уч ўғли бор эди: Аҳмадиддин Човдурий, Мавлавий Кофилиддин Човдурий ва Мавлавий Халилиддин Човдурий. Садирнинг икки ўғли бўлган: Мавлавий Аҳмад Латиф Човдурий ва Мавлавий Аҳмад Раззоқ Човдурий. Латифнинг икки ўғли Шафиқ ва Рафиқ эди. Раззоқнинг уч ўғли Абдул Холиқ, Абдул малик ва Абдул солиқ эди[манба керак].
Ҳайдарнинг икки ўғли бўлган: Шамс ал-Ҳасан Човдурий ва Бадр ал-Ҳасан Човдурий. Шамснинг Нур ал-Ҳасан Човдурий исмли ўғли бор эди[манба керак].
Ғулом Ҳусайн Човдурий Мазумдар оиласининг устоди, кейинчалик эса Силхет туман судлари вакили бўлган[манба керак]. Ғулом Ҳусайннинг ўғли муфтий Абдураҳмон Човдурий бўлиб, у Ҳусне Ара Бонуга уйланган. Уларнинг беш фарзанди бор эди: Мавлоно Мустафо Човдурий, Мавлавий Мужтаба Човдурий, Лутф ан-Нисо, Ашраф ан-Нисо ва Кармабир доктор Муртазо Човдурий. Мустафо машҳур форс тили шоири бўлган. Мустафонинг эвараси, Шоҳ Ғарибхон Нистҳонийнинг 15-авлод авлоди ҳисобланган Шариф Човдурий ҳам бор. Лутф ан-Нисо Каримганжлик Мавлоно Жалолиддин Човдурийга турмушга чиққан. Ашраф ан-Нисо эса Ранапинг, Гулапганчлик Мавлоно Сираж ул-Ҳақ Човдурийга турмушга чиқди[манба керак].
Муртазо Човдурий 1896-йил 29-декабрда Габрутекида туғилган[7]. У ёшлигидан араб, бенгал ва урду тилларини ўрганганидан сўнг Мурори Чанд коллежига ўқишга кирган. Кейин у Калкутта Гомеопатик тиббиёт коллежи ва шифохонасида таҳсил олди. У Жомият Улама-э-Ҳинд билан алоқадор бўлиб, Бенгалда қавмий мадрасалар тизимининг ривожига катта ҳисса қўшган, Озод Диний Идоро ва Силхет Қавмий Мадраса Кенгашига асос солган шахс сифатида қаралади. Ҳусайин Аҳмад Маданий унинг яқин сафдоши бўлиб, ўз асарларида ва маърузаларида Муртазо ва унинг хизматларини тилга олган. Муртазо, шунингдек, Британия Ҳиндистони ҳокимиятини Силхет марказий қамоқхонасида азон айтилишига рухсат беришга кўндиргани билан ҳам танилган[8]. Муртазонинг Шайх Жубайр Аҳмад Човдурий Камол исмли ўғли бўлган. Жубайр ёзувчи бўлиб, унинг машҳур асарларидан бири отасининг ҳаёти ва хизматларига бағишланган биография ҳисобланади. Унинг икки ўғли бўлган: Рошид Аҳмад Човдурий Лубоб ва Мавлоно Саид Аҳмад Човдурий Субоб.
Ҳотим Ҳусайн Човдурий машҳур олим эди. Ҳотим Калкуттанинг Мирзо оиласидан бўлган аёлга уйланган[манба керак], кейинчалик у Калкуттадаги Cолоотола маҳалласида масжид қуриб, у ерда муаллим ва мутавалли бўлиб, шаҳарда доимий истиқомат қилган. Унинг фарзандлари Ойиша Хотун ва Хон Баҳодир Ҳамид Човдурий эди. Ҳамид Патна шаҳар судяси, сўнгра Бихар вилояти бўйича комиссар бўлиб ишлаган. Кейинчалик у хизмат комиссияси раиси бўлди[манба керак].
Манбалар
- ↑ Сед Муртаза Али. Саинц оф Эаст Пакистан. Охфорд Университй Пресс, 1971 — 27-бет.
- ↑ Рашид, Аҳмад. Тазкератул Аолия. Ширеэн Публиcатионс, 1976 — 132–133-бет.
- ↑ Исмаил, Муҳаммад (1989). „Суфи Саинц оф Бенгал оф ун-кноwн датес“. Девелопмент оф Суфисм ин Бенгал (ПДФ) (Тҳесис). Алигарҳ Муслим Университй. 303-бет.
- ↑ Сақлаен, Голам. Пурбо Пакистанер Суфи Садҳок. Бангла Аcадемй, 1962 — 22–23-бет.
- ↑ алсо кноwн ас Габҳуртики, Габуртики, Габуртеки, Гавуртеки, Гавуртики, Гавуртаки, Гавур Теки, Гавур Тики, Габур Теки анд Габуртаки
- ↑ Сед Муртаза Али. Ҳазрат Шаҳ Жалал О Силетер Итиҳас. Бангла Аcадемй, 1965.
- ↑ Фазлур Раҳман. Силетер Мати Силетер Мануш. МА Саттар, 1991 — 307–308-бет.
- ↑ „бн:এদারা পরিচিতি“ (бн). Азад Дини Адараҳ.