Shoh Maxdum
Абдулқуддūс Жалолиддīн (арабча: عبد القدوس جلال الدين), кўпроқ Шоҳ Махдум (бенгалча: শাহ মখদুম) номи билан танилган ва Рупос деб ҳам аталган, Бангладешдаги сўфий мусулмон арбоби эди. У Бенгалнинг Варендра минтақасида исломнинг тарқалиши билан боғлиқ. У Бенгалияга Бағдоддан акаси Саййид Аҳмад (Мирон Шоҳ) билан бирга келган. Ражшаҳидаги Шоҳ Махдум аэропорти унинг номи билан аталган[1].
Шоҳ Махдум Рупос | |
|---|---|
 Шоҳ Махдумнинг даргоҳи | |
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди |
Абдул Қуддус Жалолиддин 1216 |
| Вафоти |
1313 Рампур Боалиа |
| Даргаҳ Пара, Ражшаҳи, Бангладеш | |
| Дини | Сунний ислом |
| Ота-онаси |
|
| Мазҳаб | Сўфий (Чиштия тариқати) |
| Бошқа номлари | Рупос |
Ҳаёти
Шоҳ Махдумнинг аниқ туғилган санаси номаълум, бироқ у Бағдодда туғилган. Унинг отаси Азала Шоҳ бўлиб, у Абдул Қодир Жилоний авлодидан экани айтилади. У Ноахалидаги Лакшмипурга келиб, ҳозир Шямпур деб аталадиган қишлоқда хонақоҳ барпо этган[2]. Унинг акаси Саййид Аҳмад Мироншоҳ яқин атрофдаги Канчанпур қишлоғида хонақоҳ барпо этган. У Чиштия тариқати авлиёларининг бир қисми услубида юзини мато билан ёпиб юриши билан танилгани сабабли Рупос тахаллусини олган.
Икки йилдан сўнг, замондош мусулмон воизи Шоҳ Туркон ва унинг ҳамроҳлари маҳаллий тантрик рожа Ангсу Део Чандаванди Вармабҳож томонидан ўлдирилгани ва Махакалага қурбонлик қилингани ҳақида эшитиб, у ҳамроҳлар билан Варендрадаги Багҳага ҳижрат қилган[3]. Туркон қасдини олиш учун Махдум ва ҳамроҳлари Рожани мағлуб этиб, сўнг Рампур Боалиада (ҳозирги Ражшаҳи шаҳри) хонақоҳ барпо этган. Кейин Махдум ҳамроҳларини қўшни ҳудудларга хонақоҳлар ташкил этиш ва исломни тарғиб қилиш учун юборган. Багҳа кейинчалик унинг шарафига Махдумнагар деб қайта номланган. Бу ерда унинг айрим ҳамроҳлари Саййид Шоҳ Аббос, Саййид Дилол Бухорий, Шоҳ Султон, Шоҳ Карам Али ва Нусрат Шоҳ бўлган[4]. Шоҳ Махдум умрининг қолган қисмини Ражшаҳи минтақасида исломни ёйишга бағишлаган.
Вафоти
Аниқ ҳолатлар номаълум бўлса-да, Махдум 27 Ражаб куни вафот этиб, Рампур Боалиадаги Даргаҳ Парада дафн этилган[5]. Айрим манбалар милодий 1313-йилга тўғри келадиган санани келтирса, бошқалари у 1592-йилда 117 ёшида вафот этганини таъкидлайди. Бобурийлар даврида Буюк Аббоснинг хизматчиси бўлган имомий шиа Али Қули Бег қабр устига квадрат шаклли, битта гумбазли мақбара қурдирган[6]. Зиёратчилар Махдум вафотини ҳар йили 27 Ражаб куни даргоҳ ҳудудида урс маросими билан хотирлайдилар. 1877-йилда зиёратгоҳ мутаваллиси (қўриқчиси) мақбара мулки Бобурий императори Ҳумоюн томонидан ҳадя тариқасида ижара тўловидан озод қилинганини билдирган[7].
1904-йилда мулкнинг тўққизинчи мутаваллиси Ғулом Акбар Ражшаҳи округи судида баёнот бериб, мулк 1634-йилда ташкил этилган бўлса-да, Шоҳ Махдум Рупос бундан 450 йил аввал тирик бўлганини (демак, уни 12-асрга, милодий 1184-йилга) жойлаштиришини қайд этган. Зиёратгоҳнинг биринчи мутаваллиси Шоҳ Нур бўлган[6].
Унинг номи берилган жойлар
- Шоҳ Махдум аэропорти
- Шоҳ Махдум Тҳана
- Шоҳ Мохдум тиббиёт коллежи
- Шоҳ Махдум зали, Ражшаҳи университети
- Шоҳ Мохдум коллежи, Ражшаҳи
Манбалар
- ↑ „ЗИА маде Шаҳжалал Интернатионал Аирпорт“. Тҳе Даилй Стар (Бангладеш) (2010-йил 16-феврал).
- ↑ Ислом, Сиражул; Миаҳ, Сажаҳан; Кҳанам, Маҳфуза эт ал., эдс (2012). "Шаҳ Макҳдум Рупос (Р)". Банглапедиа: тҳе Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш (Онлине нашри). Дҳака, Бангладеш: Банглапедиа Труст, Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш. ИСБН 984-32-0576-6. ОCЛC 52727562. ҳттп://эн.банглапедиа.орг/индех.пҳп?титле=Шаҳ_Макҳдум_Рупос_(Р).<!--->
- ↑ Ислом, Сиражул; Миаҳ, Сажаҳан; Кҳанам, Маҳфуза эт ал., эдс (2012). "Шаҳ Туркан Шаҳид (Р)". Банглапедиа: тҳе Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш (Онлине нашри). Дҳака, Бангладеш: Банглапедиа Труст, Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш. ИСБН 984-32-0576-6. ОCЛC 52727562. ҳттп://эн.банглапедиа.орг/индех.пҳп?титле=Шаҳ_Туркан_Шаҳид_(Р).<!--->
- ↑ Теачинг анд Ресеарч ин Пҳилосопҳй: Асиа анд тҳе Паcифиc. УНЕСCО, 1986 — 55-бет.
- ↑ Абдуллаҳ Ал Масуд; Мд Фарук Абдуллаҳ; Мд Руҳул Амин (Деc 2017). „Ҳисторй оф Суфисм ин Бангладеш“. Тҳе Cонтрибутионс оф Суфисм ин Промотинг Религиоус Ҳармонй ин Бангладеш (Тҳесис).
- ↑ 6,0 6,1 Исмаил, Муҳаммад „Макҳдум Шаҳ“, . Ҳагиологй оф Суфи саинц анд тҳе спреад оф Ислам ин Соутҳ Асиа. Жнанада Пракашан, Жан 2010 — 26-бет.
- ↑ Ҳаниф, Н „Макҳдум Шаҳ Ражшаҳи (д.1592А.Д.)“, . Биограпҳиcал Энcйcлопаэдиа оф Суфис: Соутҳ Асиа. Саруп & Сонс, 2000 — 200-бет.
Ҳаволалар
Викиомборда „Шоҳ Махдум“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.