Frédéric Chopin
Фредерик Франсуа Шопен (Фрйдерик Франcисзек Чопин; 1810-йил 1-март – 1849-йил 17-октябр) полшалик бастакор ва романтик даврнинг виртуоз пианиночиси бўлиб, асосан яккахон пианино учун асарлар ёзган. У ўз даврининг етакчи мусиқачиси сифатида жаҳон миқёсида шуҳрат қозонди, унинг „поэтик ижоди ўз авлодида тенги бўлмаган профессионал техникага асосланган“[1].
| Фрéдéриc Чопин | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1-март 1810-йил |
| Вафоти |
17-октябр 1849-йил (39 ёшда) Париж, Франсия |
Чопин Żэлазоwа Wола шаҳрида таваллуд топган ва 1815-йилда Полша Конгресси таркибига кирган Варшавада катта бўлган. У мусиқий таълимни тамомлаган ва 1830-йил ноябр қўзғолони бошланишидан бир ой олдин, 20 ёшида Варшавада ўзининг олдинги асарларини яратган. 21 ёшида у Парижга жойлашди. Шундан сўнг атиги 30 та оммавий чиқиш қилди. У ўз композицияларини сотиш ва пианино дарслари бериш орқали ўзини моддий томондан қўллаб-қувватлаган, бунинг учун ўша вақт талаб катта эди. Чопин Франз Лисзт билан дўстлик муносабатларини ўрнатди ва унинг ижоди кўплаб мусиқий замондошларини, жумладан Роберт Счуманнни ҳам ҳайратга солди. 1836-йилдан 1837-йилгача Мариа Wодзиńска билан муваффақияциз шартномадан сўнг, у франсуз ёзувчиси Ауроре Дупин (Георге Санд тахаллуси билан машҳур) муносабатларни сақлаб қолди. Сўнгги йилларида уни мухлиси Жане Стирлинг молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлади. Умрининг кўп қисмида Чопиннинг соғлиғи ёмон эди. У 1849-йилда 39 ёшида Парижда вафот этди.
Ҳаёти
Болалик
Фрéдéриc Чопин Варшавадан 46 километр (29 миля) ғарбда, ўша пайтда Наполеон томонидан ташкил этилган Полша давлати, Варшава герсоглиги бўлган Żэлазоwа Волада таваллуд топган. Аслида 1810-йил 23-апрел санаси бўлган унинг туғилган куни черков чўқинтириш ёзувида 1810-йил 22-февралда кўрсатилган ва унинг исмлари лотинча Фридериcус Франcисcус шаклида келтирилган. (Полшада у Фрйдерйк Франcисзек эди)[2][3][4].
Унинг отаси Ниcолас Чопин 1787-йилда ўн олти ёшида Полшага ҳижрат қилган Лотарингиялик франсуз эди[3][5]. У ўзи ишлаган оилалардан бири бўлган Скарбекларнинг камбағал қариндоши Жустина Крзйзаноwскага уйланди[6]. Чопин ота-онаси турмушга чиққан Броховдаги черковда чўқинтирилган. Унинг ўн саккиз ёшли чўқинтирган отаси Ниcолас Чопиннинг шогирди Фрйдерйк Скарбек эди[3]. Чопин Ниcолас ва Жустинанинг иккинчи фарзанди ва уларнинг ягона ўғли эди; унинг катта синглиси Лудwика ва иккита кичик синглиси Изабела ва Эмилиа бор эди, улар 14 ёшида сил касаллигидан вафот этган бўлган[3][7]. Ниcолас Чопин асраб олинган оиласига садоқатли эди ва уй шароитида поляк тилини ўрганишга қаттиқ киришди[3].

1810-йил октябр ойида, Чопин туғилгандан олти ой ўтгач, оила Варшавага кўчиб ўтди, у ерда отаси Варшава лицейида франсуз тили ўқитувчиси лавозимни эгаллади. Чопин оиласи билан сарой ҳудудида яшаган. Отаси най ва скрипка чаларди[3], онаси пианино чалар ва Чопинлар яшайдиган пансионатда ўғил болаларга дарс берарди[8]. Чопиннинг танаси енгил эди ва ҳатто эрта болаликда ҳам касалликларга мойил эди[3].
Чопин онасидан пианино чалишни ўрганган бўлса-да, лекин унинг биринчи профессионал мусиқа ўқитувчиси 1816-йилдан 1821-йилгача чехиялик пианиночи Wожcиэч Żйwнй эди. [6] Унинг катта опаси Лудwика ҳам Зйwнйдан сабоқ олган ва вақти-вақти билан укаси билан дуэт ижро этган[9]. Етти ёшида у оммавий консертлар беришни бошлади ва 1817-йилда Г минор ва Б-флат мажорда иккита полонез яратди[5]. Унинг навбатдаги асари, 1821-йилда Зйwнйга бағишланган „А-флат мажор“даги полонез унинг сақланиб қолган энг қадимги мусиқий қўлёзмаси ҳисобланади[6].
Яна қаранг
- Шопен номидаги халқаро пианино танлови
- Давр асбоблари бўйича 1-Халқаро Шопен танлови
- Фредерик Чопин хотираси
Манбалар
Иқтибослар
- ↑ Росен 1995.
- ↑ Ҳедлей & Броwн 1980.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Замойски 2010.
- ↑ Чолмонделей 1998.
- ↑ 5,0 5,1 Wалкер 2018.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Самсон 2001.
- ↑ Мйсłакоwски. „Эмилиа Чопин“. Народоwй Инстйтут Фрйдерйка Чопина. 2018-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
- ↑ Сзулc 1998.
- ↑ Самсон 1996.
Библиографияси
Қўшимча ўқиш
- Азоурй, Пиэрре. Чопин тҳроугҳ Ҳис Cонтемпорариэс. Wестпорт, Cоннеcтиcут: Греэнwоод Пресс, 1999. ИСБН 978-0-313-30971-7.
Ҳаволалар
- ББC 2010 ҳужжатли филми, Шопин: Мусиқа ортидаги аёллар, ЁуТубеъда, 90 дақиқа.
- Wоркс бй ор абоут Фрéдéриc Чопин
- Таржимаи ҳол Арчивед</линк> Фрйдерик Шопин институтининг расмий сайтида
- Чопиннинг сўнгги пианиноси (Плеел 14810) (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-11-16 санасида архивланган)
- Чопин иконографияси (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-01-23 санасида архивланган) – бастакорнинг ҳақиқий (ва унчалик ҳам ҳақиқий бўлмаган) тасвирлари ҳақида батафсил шарҳ билан поляк тилидаги веб-сайт
- Чопин пианинолари (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-04-13 санасида архивланган) -да Арчивед</линк>
- Давр чолғу асбоблари бўйича 1-Халқаро Шопен танлови
- Чопин ёзишмалари
Мусиқа ёзувлари
- Фреэ сcорес бй Фрéдéриc Чопин ат тҳе Интернатионал Мусиc Сcоре Либрарй Прожеcт (ИМСЛП)
- Чопин Эарлй Эдитионс, а cоллеcтион оф овер 400 фирст анд эарлй принтед эдитионс оф мусиcал cомпоситионс бй Фрéдéриc Чопин публишед бефоре 1881
- Чопинъс Фирст Эдитионс Онлине (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-01-04 санасида архивланган) Арчивед 4 Жануарй 2016 ат тҳе Wайбаcк Мачине феатурес ан интерфаcе тҳат аллоwс тҳреэ навигабле сcорес то бе опен симултанеоуслй ин фрамес то фаcилитате cомпарисон.