Фредерик Франсуа Шопен (Фрйдерик Франcисзек Чопин; 1810-йил 1-март – 1849-йил 17-октябр) полшалик бастакор ва романтик даврнинг виртуоз пианиночиси бўлиб, асосан яккахон пианино учун асарлар ёзган. У ўз даврининг етакчи мусиқачиси сифатида жаҳон миқёсида шуҳрат қозонди, унинг „поэтик ижоди ўз авлодида тенги бўлмаган профессионал техникага асосланган“[1].

Фрéдéриc Чопин
Таваллуди 1-март 1810-йил
Вафоти 17-октябр 1849-йил(1849-10-17)
(39 ёшда)
Париж, Франсия

Чопин Żэлазоwа Wола шаҳрида таваллуд топган ва 1815-йилда Полша Конгресси таркибига кирган Варшавада катта бўлган. У мусиқий таълимни тамомлаган ва 1830-йил ноябр қўзғолони бошланишидан бир ой олдин, 20 ёшида Варшавада ўзининг олдинги асарларини яратган. 21 ёшида у Парижга жойлашди. Шундан сўнг атиги 30 та оммавий чиқиш қилди. У ўз композицияларини сотиш ва пианино дарслари бериш орқали ўзини моддий томондан қўллаб-қувватлаган, бунинг учун ўша вақт талаб катта эди. Чопин Франз Лисзт билан дўстлик муносабатларини ўрнатди ва унинг ижоди кўплаб мусиқий замондошларини, жумладан Роберт Счуманнни ҳам ҳайратга солди. 1836-йилдан 1837-йилгача Мариа Wодзиńска билан муваффақияциз шартномадан сўнг, у франсуз ёзувчиси Ауроре Дупин (Георге Санд тахаллуси билан машҳур) муносабатларни сақлаб қолди. Сўнгги йилларида уни мухлиси Жане Стирлинг молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлади. Умрининг кўп қисмида Чопиннинг соғлиғи ёмон эди. У 1849-йилда 39 ёшида Парижда вафот этди.

Ҳаёти

Болалик

Чопиннинг туғилган жойи Зелазоwа-Wолада

Фрéдéриc Чопин Варшавадан 46 километр (29 миля) ғарбда, ўша пайтда Наполеон томонидан ташкил этилган Полша давлати, Варшава герсоглиги бўлган Żэлазоwа Волада таваллуд топган. Аслида 1810-йил 23-апрел санаси бўлган унинг туғилган куни черков чўқинтириш ёзувида 1810-йил 22-февралда кўрсатилган ва унинг исмлари лотинча Фридериcус Франcисcус шаклида келтирилган. (Полшада у Фрйдерйк Франcисзек эди)[2][3][4].

Унинг отаси Ниcолас Чопин 1787-йилда ўн олти ёшида Полшага ҳижрат қилган Лотарингиялик франсуз эди[3][5]. У ўзи ишлаган оилалардан бири бўлган Скарбекларнинг камбағал қариндоши Жустина Крзйзаноwскага уйланди[6]. Чопин ота-онаси турмушга чиққан Броховдаги черковда чўқинтирилган. Унинг ўн саккиз ёшли чўқинтирган отаси Ниcолас Чопиннинг шогирди Фрйдерйк Скарбек эди[3]. Чопин Ниcолас ва Жустинанинг иккинчи фарзанди ва уларнинг ягона ўғли эди; унинг катта синглиси Лудwика ва иккита кичик синглиси Изабела ва Эмилиа бор эди, улар 14 ёшида сил касаллигидан вафот этган бўлган[3][7]. Ниcолас Чопин асраб олинган оиласига садоқатли эди ва уй шароитида поляк тилини ўрганишга қаттиқ киришди[3].

Чопиннинг отаси Ниcолас Чопин, Миэросзеwски, 1829-йил

1810-йил октябр ойида, Чопин туғилгандан олти ой ўтгач, оила Варшавага кўчиб ўтди, у ерда отаси Варшава лицейида франсуз тили ўқитувчиси лавозимни эгаллади. Чопин оиласи билан сарой ҳудудида яшаган. Отаси най ва скрипка чаларди[3], онаси пианино чалар ва Чопинлар яшайдиган пансионатда ўғил болаларга дарс берарди[8]. Чопиннинг танаси енгил эди ва ҳатто эрта болаликда ҳам касалликларга мойил эди[3].

Чопин онасидан пианино чалишни ўрганган бўлса-да, лекин унинг биринчи профессионал мусиқа ўқитувчиси 1816-йилдан 1821-йилгача чехиялик пианиночи Wожcиэч Żйwнй эди. [6] Унинг катта опаси Лудwика ҳам Зйwнйдан сабоқ олган ва вақти-вақти билан укаси билан дуэт ижро этган[9]. Етти ёшида у оммавий консертлар беришни бошлади ва 1817-йилда Г минор ва Б-флат мажорда иккита полонез яратди[5]. Унинг навбатдаги асари, 1821-йилда Зйwнйга бағишланган „А-флат мажор“даги полонез унинг сақланиб қолган энг қадимги мусиқий қўлёзмаси ҳисобланади[6].

Яна қаранг

  • Шопен номидаги халқаро пианино танлови
  • Давр асбоблари бўйича 1-Халқаро Шопен танлови
  • Фредерик Чопин хотираси

Манбалар

Иқтибослар

  1. ↑ Росен 1995.
  2. ↑ Ҳедлей & Броwн 1980.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Замойски 2010.
  4. ↑ Чолмонделей 1998.
  5. ↑ 5,0 5,1 Wалкер 2018.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Самсон 2001.
  7. ↑ Мйсłакоwски. „Эмилиа Чопин“. Народоwй Инстйтут Фрйдерйка Чопина. 2018-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  8. ↑ Сзулc 1998.
  9. ↑ Самсон 1996.

Библиографияси

Қўшимча ўқиш

Ҳаволалар

Мусиқа ёзувлари

  • Фреэ сcорес бй Фрéдéриc Чопин ат тҳе Интернатионал Мусиc Сcоре Либрарй Прожеcт (ИМСЛП)
  • Чопин Эарлй Эдитионс, а cоллеcтион оф овер 400 фирст анд эарлй принтед эдитионс оф мусиcал cомпоситионс бй Фрéдéриc Чопин публишед бефоре 1881
  • Чопинъс Фирст Эдитионс Онлине (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-01-04 санасида архивланган) Арчивед 4 Жануарй 2016 ат тҳе Wайбаcк Мачине феатурес ан интерфаcе тҳат аллоwс тҳреэ навигабле сcорес то бе опен симултанеоуслй ин фрамес то фаcилитате cомпарисон.