Шри(лот.)—бўр давридаги тероподли динозаврлар туркумига ва дромеозаврлар оиласига мансуб. Унинг бу тури Шри Деви томонидан аниқланган. 2021-йилда Алан Тёрнер ва бошқалар томонидан тасвирланган. Динозавр қолдиқлари Мўғулистондаги Баруун Гоёот ҳудудида топилган[1].

Тарихи

1991-йил 5-июлда Америка палеонтологик экспедицияси раҳбарларидан бири Марк Норелл Мўғулистондаги Баруун Гоёот формациясида кичик теропод қолдиқларини топган. У минтақада кенг тарқалган Велоcираптордан бошқача эканини билган. 1996-йилги мақолада Норелл топилмага „Ичабодcраниосаурус“ номини берган. Мақола Вашингтон Ирвингнинг „Легенда о Сонной Лощине“ қиссаси қаҳрамони Ичабод Крейнга тегишли бўлган[2]. Марк Норелл Алтангерел Пеарл билан бир кунлик қазиш ишлари давомида, қум бўрони сабабли динозаврнинг бош суяги топилмаганини қайд этган. Фотоалбом Майк Эллисон, Мерилин Фокс ва Жусти Элиси томонидан тайёрланган. 1992-йилда топилма ҳақида қисқача маълумот илмий адабиётларда чоп этилган[3]. Бироқ, 2002-йилгача, Марк Норелл буни динозаврларнинг почта рўйхатида аниқлаганида, қайси намуна "Ичабодcраниосаурус" деб номланганлиги номаълум бўлиб қолган. 1999-йилда қазилма қолдиқлари Велоcирапторга тегишли бўлиши мумкинлиги тахмин қилинган[4]. Алан Тёрнер 2008-йилги тезисларида суяклар алоҳида таксонга тегишли деган хулосага келган[5].

Этимология

Бу ном Мўғулистонда ҳимоя маъбудаси сифатида кенг ҳурматга сазовор бўлган ва буддист худо Шри Девини шарафига аталган[1].

Тавсиф

Шри деви турлари 2021-йилда Алан Тёрнер, Шайна Монтанари ва Марк Норелл томонидан номланган ва тавсифланган. Ҳайвон велоcираптор билан бир хил, узунлиги эса тахминан 2 метр ва оғирлиги тахминан 15 килограмм бўлган[1].

ИГМ 100/980 ҳолотипи Маастрихти Баруун Гоёт қатламида топилган. Унинг ёши 72 миллион йиллиги аниқланган. Бошсуяги бўлмаган, қисман бўғимли скелетдан иборат бўлган. 8 та бўйин умуртқаси, бўйин қовурғалари, 13 та сакрал умуртқалар, 8 та каудал умуртқалар, 5 та чеврон, шунингдек, тос суяклари, ўнг орқа оёқ ва оёқсиз чап тибиа сақланиб қолган. Намунанинг суяклари икки блокга бўлинган ва қисман бўғимланган[1].

Кладограмма

Шри деви Велоcираптор монголиэнсиснинг қардош туридир. У дромаэосауридаэ оиласига, велосирапторинлар кенжа оиласига киради. Қуйида филогенетик таҳлил асосида тузилган кладограмма келтирилган[1]:

 
 

Маҳакала

 
 
 

Уненлагиинаэ

 
 
 

Шанаг

 
 
 

Миcрорапториа

 
 
 

Саурорнитҳолестес

 
 
 

Бамбираптор

 
 
 

Дромаэосауринаэ

 
Велоcирапторинаэ
 
 

Линҳераптор

 
 

Цааган

 
 
 
 

Деинонйчус

 
 
 

Адасаурус

 
 
 

Балаур

 
 
 

Велоcираптор

 
 

Шри деви

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Турнер, Алан Ҳ.; Монтанари, Шаэна; Норелл, Марк А. (2021). А Неw Дромаэосаурид фром тҳе Лате Cретаcеоус Кҳулсан Лоcалитй оф Монголиа (ПДФ). Америcан Мусеум Новитатес 2020 (3965): 1—48.
  2. ↑ Новаcек, Мичаэл Ж. 1996. Диносаурс оф тҳе Фламинг Cлиффс. Неw Ёрк: Анчор Боокс
  3. ↑ Норелл, М.; Cларк Ж. анд Перле, 1992. „Неw дромаэосаур материал фром тҳе Лате Cретаcеоус оф Монголиа“. Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй. 12(3): 45А
  4. ↑ Норелл, Марк А. & Маковиcкй, Петер Ж. 1999. „Импортант феатурес оф тҳе дромаэосаурид скелетон ИИ: информатион фром неwлй cоллеcтед спеcименс оф Велоcираптор монголиэнсис“. Америcан Мусеум Новитатес. 3282: 1–45
  5. ↑ Турнер, А. 2008. Пҳйлогенетиc релатионшипс оф паравиан Тҳероподс. ПҳД Тҳесис. Cолумбиа Университй. 666 пп