Шуэтас (кат. хуэтас; испанча талаффузи — чуэтас, „чўчқа еювчилар“) — Марранос ва уларнинг Маллорка оролидаги авлодлари. Улар Палма шаҳрининг алоҳида кварталида алоҳида гуруҳ бўлиб яшашганлар[1][2].

Этимология

Ушбу тахаллуснинг келиб чиқишининг бир нечта манбалари мавжуд. Улардан бирига кўра, шуэтас „чўчқа еювчилар“ деган маънони англатади ва каталон тилининг балеар лаҳжасида „шуя“ (чуя) — "чўчқа гўшти" сўзидан келиб чиққан[3]. Бошқа манбага кўра эса, бу сўз „шуита“ ёки „шуэта“ — " яҳудий " дан бир хил диалектда келади[4].

Русча транскрипсияда шуэтас, чуэтас, ҳуэтас[5], чуэтас[6] ва бошқаларнинг манбалари мавжуд.

Тарихи

Шуэтас биринчи марта 1391-йил Испаниядаги погромдан кейин (" Севиля қирғини ") Маёркада пайдо бўлган. 1395-йилда Иқтисодий ҳаётни жонлантириш ва яҳудий жамиятини жонлантиришни истаган қирол Хуан И нинг таклифига биноан Палманинг асосий шаҳри Маллоркада 150 яҳудий оиласи Португалиядан кўчирилди. Келган яҳудийлар ва мажбуран сувга чўмганлар ўртасидаги алоқани олдини олиш учун Фердинанд И Палма яҳудийларига геттодан ташқарида яшашни ва насронийлар билан мулоқот қилишни тақиқлади. 1435-йилда Палма, погромдан сўнг, Маёркадаги яҳудий жамоаси ниҳоят тугатилди.

Шуэталар алоҳида гетто кварталларида яшаган. Расмий равишда католик бўлишларига қарамай, уларга давлат хизматига киришга рухсат берилмаган.

Шуэтас ва инквизиция

ХИВ-аср охиридан у ёки бу тарзда иудаизмни яширинча кузатган шуэталар. папа суди томонидан таъқиб қилинган ва 1488-йилдан — Инквизицияга дуч келган.

1685-йилда бир гуруҳ Шуэтас инглиз кемасида Маллорка оролидан Ливорнога қочишга ҳаракат қилди. Қочқинлар ушланиб, инквизицияга топширилди; Улардан 21 нафари 1688-Палма шаҳридаги катта автодафеда йилда ёқиб юборилган.

Ҳаммаси бўлиб, 1771-йилгача маҳаллий инквизиция судидан 1054 та шуэталар ўтган, улардан 594 таси ёқиб юборилган. Шуэталар 1782-йилгача қаттиқ таъқибларга учраган, маъмурлар уларга бутун орол бўйлаб чекловларсиз жойлашишларига рухсат берган ва жазо азоби остида „Шуэтас“ лақабини ишлатишни тақиқлаган.

Кейинчалик, шуэтасларнинг кўпчилиги ассимиляция қилишди ва баъзилари Маллоркани тарк этишди, хусусан, Пуэрто-Рикога кўчиб ўтишган[7].

Бугунги Шуэтас

Маллоркада тахминан 18 000 киши Шутас фамилиясига эга, уларнинг аксарияти ассимиляция қилинган.

1971-йилдан буён оролда яҳудийлар жамоаси фаолият юритади.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Чуэтас // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
  2. ↑ Шуэтас — статья из Электронной еврейской энциклопедии
  3. ↑ Готтҳард Деуцч, Меер Кайсерлинг. „CҲУЭТАС ("Порк-Эатерс") ор ИНДИВИДУОС ДЕЛА CАЛЛЕ ("Гҳетто Пеопле"):“. 2018-йил 8-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
  4. ↑ „Еврейская община на Майорке“. 2018-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
  5. ↑ „Хуэтас Майорки признаны евреями“. Еврейский Мир Газета русскоязычной Америки. 2018-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
  6. ↑ „Еврейское наследие Барселоны“. 2018-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.
  7. ↑ „ҳттпс://эвреимир.cом/26061/“. Еврейский Мир Газета русскоязычной Америки. 2018-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-феврал.