Silend
Силенд князлиги (инглизча: Принcипалитй оф Сеаланд, сўзма-сўз таржима қилинганда „денгиз ери князлиги“) 1967-йилда британиялик истеъфодаги маёр Педди Рой Бейц томонидан эълон қилинган виртуал[3] давлатдир. Баъзи нашрларда " тан олинмаган " деб аталади[4][5].
Силенд князлиги инглизча: Принcипалитй оф Сеаланд
| |
|---|---|
 | |
| Шиор: Э Маре Либертас (лотинча. „Денгиздан — озодлик“) | |
| Мадҳия: Э Маре Либертас | |
|
 | |
| Пойтахт |
Силенд 51°53′39″Н 1°28′56″Э / 51.89417°Н 1.48222°Э |
| Расмий тил(лар) | Инглиз тили |
| Ҳукумат | Конституцион монархия |
• Княз |
Михаил И Бейц |
| Майдон | |
• Бутун |
~0,004[1] км2 |
• Сув (%) |
100% |
| Аҳоли | |
• 2017-йилги рўйхат |
27[2] |
| Пул бирлиги | Силенд доллари |
| Вақт минтақаси | +0 |
| Телефон префикси | 44 |
| Интернет домени | .эу |
Буюк Британия қирғоқларидан 10 километр узоқликда жойлашган Шимолий денгиздаги денгиз платформаси ва унинг атрофидаги ҳудудий сувлар ҳудуди устидан суверенитетни даъво қилади. Бейц ўзини Силенд монархи (князи) ва унинг оиласи — ҳукмрон сулола деб эълон қилди. Улар ва ўзларини Силенд суб’эктлари деб ҳисоблайдиган шахслар дунё давлатларининг атрибутларига (байроқ, герб, мадҳия ва бошқалар) ўхшаш ушбу князликнинг атрибутларини яратиш ва ривожлантириш устида ишламоқда. Силенднинг биринчи конституцияси 1975-йилда кучга кирган.
Давлат тизими
Силенд конституциявий монархиядир. Давлат раҳбари — княз Майкл И Бейц. 1975 -йил 25-сентябрда қабул қилинган, муқаддима ва етти моддадан иборат конституция мавжуд. Монархнинг буйруқлари фармон шаклида чиқарилади. Ижроия ҳокимияти тузилмасида учта вазирлик мавжуд: ички ишлар, ташқи ишлар ва телекоммуникация ва технологиялар. Ҳуқуқий тизим замонавий Британия ҳуқуқига асосланади.
Тарихи
Силенд пайдо бўлиши
Жисмоний жиҳатдан, Силенд ҳудуди Иккинчи Жаҳон уруши пайтида пайдо бўлган. 1942-йилда Британия денгиз флоти қирғоққа яқинлашишда бир қатор платформалар қурди. Улардан бири Рафс-Тауэр эди (инглизча: Роугҳс Тоwер). Уруш пайтида платформаларда зенит қуроллари ва 200 кишилик гарнизони бор эди. Ҳарбий ҳаракатлар тугагандан сўнг, минораларнинг аксарияти вайрон бўлди, аммо Британия ҳудудий сувларидан ташқарида жойлашган Рафс-Тауэр бутунлигича қолди.
Платформани эгаллаб олиниши ва Силендга асос солиниши
1966-йилда Британия армиясининг истеъфодаги маёри Педди Рой Бейц ва унинг дўсти Ронан ЎРейлли ўйин паркини қуриш учун ҳозир узоқ вақт ташлаб кетилган Рафс-Тауэр платформасини танладилар[6]. Бироқ, бир мунча вақт ўтгач, улар жанжал қилишди ва Бейц оролнинг ягона эгасига айланди. 1967-йилда ЎРейлли оролни эгаллашга ҳаракат қилди ва бунинг учун куч ишлатди, аммо Бейц милтиқлар, дробовиклар, молотов коктейллари ва огнемётлар билан ўзини ҳимоя қилди ва ЎРейллининг ҳужуми қайтарилди[6].
Рой ўйин паркини қурмади, лекин ўзининг пират радиостанциясини Бритаинъс Беттер Мусиc Статион базаси учун платформа танлади, аммо бу радиостансия ҳеч қачон платформадан эшиттирилмаган[7]. 1967 йил 2-сентябрда у суверен давлат ташкил этилганини эълон қилди ва ўзини княз Рой И деб эълон қилди. Бу кун асосий давлат байрами сифатида нишонланади.
Буюк Британия билан зиддият
1968-йилда Британия ҳукумати платформани эгаллаб олишга ҳаракат қилди. Патрул қайиқлари унга яқинлашди ва Бейц ҳавода огоҳлантирувчи ўқлар билан жавоб берди. Иш қон тўкилишига келмади, аммо Британия суб’экти сифатида маёр Бейцга қарши даъво қўзғатилди.
Давлат тўнтаришига уриниш
1978-йил август ойида мамлакатда княз ва Силенд бош вазири граф Александр Готфрид Ахенбах инглизча: Алехандер Готтфриэд Аченбач ўртасидаги манфаатлар мамлакатга инвестицияларни жалб қилиш масаласи бўйича тўқнашув туфайли путч (немис. Пуцч — тўнтарилиш) юз берди. Вазият бир-бирини конституцияга зид ниятларда айблаш даражасига етди. Австрияда инвесторлар билан музокаралар олиб борган княз йўқлигида Ахенбах бир гуруҳ Голландия фуқаролари билан оролга тушди. Ёш шаҳзода Майклни ертўлага қамаб қўйишди ва кейин Голландияга олиб кетишди ва у ердан шаҳзода ўғрилардан қочиб кетди. Натижада княз ўз ҳукмини сақлаб қолди.
Сеаланд ҳукумати халқаро ҳуқуққа қатъий риоя қилган ҳолда ҳаракат қилди. Асирга олинган хорижлик ёлланма аскарлар тез орада ҳарбий асирлар билан муомала қилиш тўғрисидаги Женева конвенциясига мувофиқ озод қилинди. Тўнтариш ташкилотчиси граф Афенбах барча лавозимлардан четлатилди ва давлатга хиёнатда айбдор деб топилди. Британия Ташқи ишлар вазирлиги бу масалага аралашишдан бош тортди, аммо граф ҳам Германия фуқаролигига эга эди ва немис дипломатлари Сеаланд билан бевосита музокара олиб боришлари керак эди. Оролга Германиянинг Лондондаги элчихонасининг катта юридик маслаҳатчиси доктор Нимюллер келди. Шаҳзода Рой Силенднинг дипломатик тан олинишини талаб қилди, аммо охир-оқибат, муваффақияциз тўнтаришнинг қонсизлигини ҳисобга олиб, Ахенбахни озод қилди.
Собиқ бош вазир Германияда жойлашган Силенд эмигтарсиядаги ҳукуматини тузди. Ахенбах, шунингдек, Силенд Махфий Кенгашининг раиси эканлигини даъво қилди. 1989-йил январ ойида у немис ҳукумати томонидан ҳибсга олинди, шундан сўнг у ўз лавозимини Иқтисодий ҳамкорлик вазири Ёханнес Зайгерга топширди (инглизча: Жоҳаннес W. Ф. Сеигер), тез орада бош вазир бўлди. Зайгер 1994 ва 1999-йилларда қайта сайланган.
Ҳудудий сувларнинг кенгайиши
1987 йил 30-сентябрда Буюк Британия ўзининг ҳудудий сувларини 3 дан 12 денгиз милигача кенгайтиришни эълон қилди. Эртаси куни Силенд худди шундай эълон қилди. Британия ҳукумати томонидан Силенднинг ҳудудий сувларини кенгайтиришга ҳеч қандай муносабат билдирилмади. Бу факт Силенд мустақиллиги тарафдорлари томонидан унинг тан олиниши факти сифатида қабул қилинади.
Силенд паспортлари
1997-йилда сохта Силенд паспортлари савдосини йўлга қўйган Интерпол эътиборига кенг қамровли халқаро синдикат тушди. Гонконг ва Шарқий Европа фуқароларига 150 000 дан ортиқ сохта паспортлар, жумладан дипломатик, ҳайдовчилик гувоҳномалари, университет дипломлари ва бошқа сохта ҳужжатлар сотилган. Европанинг бир қанча давлатларида Силенд паспортлари ёрдамида банк ҳисобларини очиш ва қурол олишга уринишлар бўлган. Жиноятчиларнинг штаб-квартираси Германияда бўлиб, фаолият доираси Испания, Буюк Британия, Франсия, Словения, Руминия ва Россияни қамраб олган[8]. Шундан сўнг, Силенд ҳукумати паспорт беришни тўхтатиб, уларни ИД карталари билан алмаштирди. 2017-йилда паспорт бериш қайта тикланди[9].
Силенд ва ҲавенCо ҳамкорлиги
2000-йилда ҲавенCо[эн] компанияси ўзининг хостингини Силендда жойлаштирди, бунинг эвазига ҳукумат ахборот эркинлиги қонунчилигининг дахлсизлигини кафолатлаш мажбуриятини олди, чунки Силендда спам, хакер ҳужумлари, катталар ва болалар порнографиясидан ташқари ҳамма нарсага рухсат берилган. ҲавенCо ўзининг суверен ҳудудда жойлашгани уни Британия Интернет қонунчилигининг чекловларига дучор бўлишдан қутқаради, деб умид қилган эди. ҲавенCо 2008-йилда ўз фаолиятини тўхтатди[10].
Силендда ёнғин
2006-йил 23-июнда платформада ёнғин содир бўлди, унинг сабаби қисқа туташув деб номланди. Ёнғин деярли барча биноларни вайрон қилган. Ёнғин натижасида бир жабрланувчи Британиянинг ББC қутқарув вертолётида Буюк Британиядаги касалхонага олиб кетилган. Давлат ўша йилнинг ноябрида тикланди.
Силенд сотилиши
2007-йил январ ойида мамлакат эгалари уни сотиш ниятини эълон қилди[11]. Шундан сўнг дарҳол Тҳе Пирате Бай торрент сайти Силендни сотиб олиш учун маблағ йиғишни бошлади[12]. 2009-йил январ ойида Испания кўчмас мулк агентлиги Инмо-Наранжа Силендни 750 миллион еврога сотувга қўйиш ниятини эълон қилди[13][14].
Силендда туризми
Силенд ҳукумати ўзининг расмий веб-сайтида 2012-йил ёзидан сайёҳлик саёҳатлари бошланишини эълон қилди. 2012-йил 19-июл ҳолатига кўра, туризм дастури жорий йилнинг ёзида тақдим этилиши ҳақида хабар берилган эди.[15]
Михаил (Майкл) И Бейц
1999-йилдан бери Буюк Британияда яшовчи Силенд сиёсатчиси Майкл И Бейц (Педди Рой Бейцнинг ўғли; 1952-йилда туғилган) Силенд шаҳзодаси регентига айланди. 2012-йил октабр ойида Педди Бейц вафотидан сўнг у „Силенд генерал-адмирали, княз Майкл И Бейц“ унвонини мерос қилиб олди[16].
Иқтисодиёт
Силенд бир қанча тижорий операцияларда, жумладан тангалар, почта маркаларини чиқаришда иштирок этган. Бундан ташқари, бир мунча вақт Силенд камуфляж паспортлари маълум бир испан гуруҳи томонидан чиқарилган. Пулга Силенд фуқаролигини ва зодагонлик унвонини сотиб олиш мумкин.
Тангалар
1972-йилда Силенд нумизматик мақсадларда тангалар зарб қилишни бошлади:
| Қадр-қиммат | Материал | Чиқарилган йили |
|---|---|---|
| ¼ доллар | бронза | 1994-йил |
| ¼ доллар | кумуш | 1994-йил |
| ½ доллар | мис-никел қотишмаси | 1994-йил |
| ½ доллар | кумуш | 1994-йил |
| 1 доллар | бронза | 1994-йил |
| 1 доллар | кумуш | 1994-йил |
| 2½ доллар | бронза | 1994-йил |
| 10 $ | кумуш | 1972-йил |
| 10 $ | кумуш | 1977-йил |
| 30 доллар | кумуш | 1972-йил |
| 100 доллар | олтин | 1977-йил |
1970-йиллардаги тангаларнинг олд томонида монархлардан бирининг портрети, орқа томонида эса Силенд герби тасвирланган. 1990-йилда Силенд бош вазири Ёханнес Зайгернинг сурати туширилган юз долларлик кумуш чиқарилди[17]. 1972-йил тангаларида герб йўқ эди, тўлқинларда елканли қайиқ тасвирланган бўлган. Кейинчалик 1990-йиллардаги тангаларнинг олд томонида косатка тасвири тасвирланган.
20 долларда малика Иоаннанинг сурати бор эди (кумуш, 1975). 10 доллар 1977-йил икки хилда чиқарилган: шаҳзода Рой тасвири билан 2000 нусха ва малика Иоанна сурати билан 2000 нусха.
Маркалар
Буюк денгизчилар портретлари туширилган Силенднинг биринчи маркалари 1968-йилда чиқарилган. Рой И Умумжаҳон почта иттифоқига аъзо бўлишни ният қилган эди. Бунинг учун 1969 -йил октабр ойида у ўз эмиссарини 980 та почта юки билан Брюсселга юборди.
Черков
Силенд Англикан черкови 2006 йил 15-августда ташкил этилган[18] Силенд шаҳрида фаолият юритади. Силенд ҳудудида авлиё Брендан номига бир черков қурилган[13][19], митрополит томонидан бошқарилади[18].
Спорт
Силендда мини голф каби турли хил спорт турлари билан шуғулланадиган одамлар бор. Силенд ҳам ўз футбол жамоасини тан олинмаган жамоалар қаторига киритди[20].
Манбалар
- ↑ „Принcипалитй оф Сеаланд“ (деадлинк). 15-октабр 2014-йилда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Таинственний остров. Пирацкоэ княжество Силенд отпраздновало 50-летиэ
- ↑ Алл Ҳаил Сеаланд. Тҳе Неw Ёрк Тимес
- ↑ „Князь морской платформы“. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Журнал "Международные процессы"“. www.интертрендс.ру. 2016-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ 6,0 6,1 „Продам государство, быстро, дешево“. Вокруг Света. www.вокругсвета.ру. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Радио Эссех“. Тҳе Радио Форц. www.оффшореэчос.cом. 17-сентябр 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Моней Лаундеринг: Глобал фраудстерс усе сеа фортресс ас пасспорт то“ (инглизча). Тҳе Индепендент (23-сентябр 1997-йил). Қаралди: 4-декабр 2017-йил.
- ↑ „Сеаланд Cитизеншип“ (инглизча). www.сеаландгов.орг. 2017-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4-декабр 2017-йил.
- ↑ Сам себе корол, сам себе страна, Павел Овчинников, „ЗОНАКЗ“, 29-апреля 2009 г.
- ↑ „Wелcоме то буйсеаланд.cом“. 2007-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5-март 2009-йил.
- ↑ „Пиратебай'с совереигн амбитионс бластед“. Тҳе Регистер (17-жан 2007-йил ат 19:19). Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ 13,0 13,1 „По соседству с Англией продается государство“. Би-би-си. неwсвоте.ббc.cо.ук. 11-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Испанцы продают страну. Чужую“ (русча). вз.ру. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Сеаланд - Беcоме а Лорд, Ладй, Барон ор Баронесс“ (инглизча). www.сеаландгов.орг. 2016-йил 4-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Селф-деcларед принcе оф совереигн принcипалитй оф Сеаланд диэс агед 91“ (инглизча). Тҳе Гуардиан (10-октабр 2012-йил). Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Княжество Силенд“ (русча). www.мусеум-оф-моней.орг. 2020-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-июн.
- ↑ 18,0 18,1 „Иерархия церквей“. Англиканское независимое сообщество. www.ҳиэрарчй.религаре.ру. Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Часовня на Силенде“. Фарисеевка (19 липень 2012). Қаралди: 2-сентябр 2017-йил.
- ↑ „Фоотбалл Ассоcиатионс Мемберс оф тҳе Н.Ф.-Боард“. Н.Ф.-Боард. 2016-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-июн.
Ҳаволалар
- Силенд давлатининг расмий сайти
- Мембрана.ру: Денгиз ери қароқчилар сувида илдиз отгазди (Wайбаcк Мачине сайтида 26-сентябр 2020-йил санасида архивланган)
- МcCуллагҳ, Деcлан „Ҳас 'ҳавен' фор қуэстионабле ситес сунк?“. CНЕТ Неwс.cом (5-август 2003-йил). Қаралди: 5-апрел 2016-йил.