Sinxron mashina

Синхрон машина — айланиш тезлиги (н) ўзгармас бўлиб, статор тўкининг частотаси ${\дисплайстйле ф = \фраc{пн}{60}}$ нисбат орқали боғлиқ бўлган ўзгарувчан тўк машинаси синхрон машина деб аталади.

Статор ва ротор синхрон машинанинг асосий қисмлари ҳисобланади.

Статорнинг ўзаги о'заро изолацияланган электротеҳник пўлат япроқчалардан еғилган бўлиб, силиндрсимон яҳлит корпуснинг ички қисмидаги пазларга уч фазали ўзгарувчан тўк чўлғамлари жойлаштирилади.

Синхрон машиналар электр генераторлари, двигетеллари ва реактив қувват компенсаторлари сифатида ишлатилади. Барча электр машиналари каби улар ҳам қайтувчанлик ҳусуиятларига эга. Синхрон машиналар, асосан, барча электр стансияларида қуввати 800 кВа (киловатт) ва ундан ортиқ бўлган генераторлар ўрнатилган. Гидравлик электр стансияларидаги генераторларнинг қуввати бирмунча кам бўлиб, 500 — 600 кВа ни ташкил этади. Атом электр стансияларида эса битта блокнинг қуввати 1.5 минг МВА(Мегаволтампер — трансформатор электр токи куч бирлиги)га етади.

Машина ўқига маҳкамланган контакт ҳалқаларига ротор чўлғамининг икки учи маҳкамланган бўлиб, ҳалқалар сиртида қўзғалмас тўк ўлчови чўткалар сирпанади. Ротор учун доимий ток манбаи сифатида қуввати унча катта бўлмаган ўзгармас ток генератори — уйғотгич ишлатилади. Одатда, уйғотгичнинг қуввати синхрон машина қувватининг(1-3)% ини ташкил этади. Айрим ҳолларда синхрон генератор ҳосил қилган токни тўғирлаш йўли билан доимий тўк ҳосил қилинади.

Адабиётлар

Электротеҳника ва электроника асослари. Тошкент