Sipoo sahifasining manbasini koʻrish

'''Sipoo''' ( Fincha talafuzi: [ˈsipoː] ; {{Lang-sv|Sibbo}}   ) [[Finlandiya|Finlandiyadagi]] munisipalitetdir. Xelsinki metropolitan hududining bir qismidir. Munitsipalitet qariyb 22,350 nafar aholiga ega ( 28 Fevral 2023 )  va 698,60 kvadrat kilometr (269,73 kv miya) maydonni egallaydi, shundan 358,97 km2 (138,60 kv mi) suvdir. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 65,81 nafar kishi (170,4/kv.m.). . Munitsipalitetning maʼmuriy markazi — Nikkila ( {{Lang-sv|Nickby}}   ),<ref name="uusinikkilä">[http://uusi-kaupunki.fi/tyopajat/uusi-nikkila/ Uusi Nikkilä – Uusi Kaupunki] (in Finnish)</ref> {{Convert|34|km}} Xelsinki markazidan shimoli-sharqda. Yana bir muhim shahar hududi - Söderkulla munitsipalitetning janubiy qismida joylashgan.

Munitsipalitetning gerbi bu aholi punktining kelib chiqish tarixiga ishora qiladi va unga ko'ra Sipooning qadimgi ajdodlari mintaqaga vikinglar kemasida kelgan deyishadi, uning kamoniga [[Boʻri|bo'ri]] boshi bilan bezatilgan; shunga ko'ra, mahalliy aholi hatto "Sipoo bo'rilari" deb atalgan. Gerbning to'lqinli chiziqli fessi [[Sipoonjoki|Sipoo daryosiga]] tegishli.<ref>{{Kitob manbasi|title=Suomen kunnallisvaakunat|url=https://archive.org/details/suomenkunnallisv0000unse|publisher=Suomen Kunnallisliitto|year=1982|page=[https://archive.org/details/suomenkunnallisv0000unse/page/n164 159]|isbn=951-773-085-3|language=fi}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Sisäasiainministeriön vahvistamat kaupunkien, kauppaloiden ja kuntien vaakunat I:13 Sipoo|url=http://digi.narc.fi/digi/view.ka?kuid=1637064|ish=Kansallisarkiston digitaaliarkisto|til=fi}}</ref>

== Geografiyasi ==
[[Fayl:View_from_Högberget_in_Sipoonkorpi,_2015.jpg|left|thumb| Sipoodagi Sipoonkorpi milliy bog'ining tepaliklarida]]
[[Helsinki|Xelsinkining]] sharqiy yondosh hududi ya'ni uning qo'shnisi va Uusimaa mintaqasida joylashgan Porvoo'nunning g'arbiy qo'shnisi. Boshqa qo'shni shaharlar Vantaa, Kerava, Tuusula, Järvenpää, Mäntsälä va Pornainendir . Sipodan Xelsinki yo'nalishida ikkita muhim yo'l aloqasi mavjud bo'lib: ular 7-magistral, Porvoo avtomagistrali ( E18 qismi) deb nomlanuvchi va Xelsinki tomonidagi Itäväylä deb nomlanuvchi 170-yo'l.

Bir paytlar deyarli toʻliq shved tilida soʻzlashuvchi bu xalq ya'ni munitsipalitet 1953-yildan buyon faqat ikki tilda soʻzlashadi, koʻpchilik Finlandiya tilida soʻzlashuvchilardir, 2003 yildan beri Finlandiyaning boshqa qismlaridan migratsiya tufayli. Bugungi kunga kelib [[Fin tili|fin tilida]] so'zlashuvchi ko'pchilik 60% va shved tilida so'zlashuvchi ozchilik haqida Aholining  . 

2006-yil 26 iyunda Sipoo shahar kengashi kelgusi 25 yil mobaynida munitsipalitet aholisinini uch baravar ko'paytirish strategiyasi to'g'risida qaror qabul qildi. Ushbu qaror Xelsinki qirg'oq bo'ylab yuqori darajadagi urbanizatsiyalarni qurishni bardavom ettirish uchun munitsipalitetning bir qismini qo'shib olish rejalarini e'lon qilganidan keyin qabul qilindi (va shuning uchun yuqori soliq tushumlari). Finlandiya Davlat kengashi 2007-yil iyun oyining 28chi sanasida anneksiyani yoqlab ovoz berdi, 8 kishi qarshi 4 kishi maqul ovoz bilan<ref name="yle20070628">{{Yangiliklar manbasi |date=2007-06-28 |title=Hallitus hyväksyi Sipoo-liitoksen |language=fi |work=YLE Uutiset |publisher=Yleisradio Oy |location=Helsinki |url=http://www.yle.fi/uutiset/kotimaa/2007/06/hallitus_hyvaksyi_sipoo-liitoksen_242420.html |url-status=dead |access-date=25 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514131634/http://www.yle.fi/uutiset/kotimaa/2007/06/hallitus_hyvaksyi_sipoo-liitoksen_242420.html |archive-date=14 May 2011}}</ref> Sipoo Oliy ma'muriy sudga murojaat qildi, lekin sud Davlat kengashining qarorini tasdiqladi<ref name="kho:2008:1">[http://www.kho.fi/paatokset/42158.htm Supreme Administrative Court Precedent KHO:2008:1] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081029200659/http://www.kho.fi/paatokset/42158.htm |date=2008-10-29 }}, ruled on January 15, 2008 (in Finnish)</ref> va anneksiya 2009-yil yanvar oyining 1chi sanasida bo'lib o'tdi. Xelsinki hech qanday nuqtada Sipoo bilan bevosita chegaralanmaganligi sababli, Vantaa shahri Xelsinki va Sipoo o'rtasidagi hududni Xelsinkiga berdi.

== Siyosati ==
Sipoda 2019-yilda Finlandiya parlamenti saylovi natijalari<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sipoonsanomat.fi/tulospalvelu#/kunnat/02_753|sarlavha=Tulospalvelu: Eduskuntavaalit 2019 - Sipoo|ish=Sipoon sanomat|qaralgan sana=April 15, 2019}}{{Oʻlikhavola|date=may 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> :

* Shvetsiya Xalq partiyasi 25,4%
* Milliy koalitsiya partiyasi 23,8%
* Finlar partiyasi 12,5%
* Sotsial-demokratik partiya 10,8%
* Yashil liga 9,8%
* Hozir harakat 5,3%
* Markaz partiyasi 4,1%
* Chap ittifoq 2,9%
* Xristian demokratlar 2,3%
* Boshqa partiyalar 3,1%

== Taniqli odamlari ==

* Xjallis Xarkimo (1953 yilda tug'ilgan), tadbirkor va siyosatchi
* Elina Salo (1936 yilda tug'ilgan), aktrisa
* Nasty Suicide (1963 yilda tug'ilgan), Xanoy Rocks uchun gitarachi
* Ernst Tandefelt (1876-1948), shved-fin zodagonlari
* [[Joona Toivio]] (1988 yilda tug'ilgan), professional futbolchi
* Zakris Topelius (1818-1898), shved-fin yozuvchisi, shoir va jurnalist
* [[Artturi Ilmari Virtanen]] (1895-1973), Nobel mukofoti sovrindori
* Mikael Ylöstalo (1963), olimpiadachi

== Ommaviy axborot vositalarida ==
Sipoo Elisa Viihde tarmog'ining ''[[Duke of Sipoo|"Duke of Sipoo"]]'' ( {{Lang-fi|Sipoon herttua}}   [[Qora yumor|qora komediya]] teleserialida tasvirga tushgan. ), Kari Xietalahti o'ynagan buzuq Sipolilik tadbirkor Pasi Kovalainen rolini o'ynagan va shundan so'ng u juda mashxurlikka erishgan.<ref>[https://elisaviihde.fi/sipoonherttua Elisa Viihde – SIPOON HERTTUA] (in Finnish)</ref><ref>[https://m.imdb.com/title/tt7555400/ IMDb – Sipoon Herttua: Duke of Sipoo]</ref>

== Egizak shaharlari ==

* {{Flagicon|Norway}} [[Aurskog-Høland]], [[Norvegiya]]
* {{Flagicon|Denmark}} [[Frederikssund]], [[Daniya|Denmark]]
* {{Flagicon|Sweden}} [[Kumla]], [[Shvetsiya]]
* {{Flagicon|Estonia}} [[Kuusalu kommunasi|Kuusalu]], [[Estoniya|Estonia]]

== Yana qarang ==

* Ostersundom
* Pornain
* Porvoo
* Sibbesborg
* Sipoonkorpi milliy bog'i
* Lemminkäinen ibodatxonasi

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://web.archive.org/web/20090607003706/http://www.sipoo.fi/fi/briefly_in_english Sipoo munitsipaliteti] - Rasmiy veb-sayt
* [https://web.archive.org/web/20051220173640/http://www.nbl.fi/~nbl1560/sibbopics.html Rasmlar]
* [http://sibbo.kartan.info/Sipoo_kartta.html Sipoo xaritasi]{{Oʻlikhavola|date=aprel 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
{{Sharqiy Uusimaa munitsipalitetlari}}{{Finlandiya-stub}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]