Сирруш / Сируш[1] (тўғрироғи мушкуш[2][3], мушхушу) — Бобил мифологиясининг афсонавий мавжудоти; грифон[2], аждаҳо, Мардук худосининг тимсоли, Тиамат томонидан яратилган йиртқич ҳайвонлардан бири. У турли хил жонзотларнинг хусусиятларини ўзида мужассам этган: унинг ингичка бўйнида илон бошини кўриш мумкин, танаси тангачалар билан қопланган, олд панжалари шерники, орқа оёқлари эса йиртқич қушники, шунингдек, чаённинг думи ҳам бор[1]. Сирруш Бобилдаги Иштар дарвозасида тасвирланган[2].

Номи

Сирруш номи аккадча сўздан келиб чиққан бўлиб, уни тахминан „ажойиб илон“ дея таржима қилиш мумкин. Исмнинг тўғри талаффуз қилиниши мûš-ҳусšу (мушҳуш ёки мушҳушу) бўлса-да, дастлабда тадқиқотчилар уни сîр-руššу дея нотўғри талқин қилишган. Ўшандан бери „сирруш“ ушбу жонзотнинг кенг тарқалган номи бўлиб қолган.

Назариялар

Иштар дарвозасини топган немис археологи Роберт Колдевей сиррушлар ҳақиқатда мавжудлигига амин бўлган. Унинг таъкидлашича, физиологик консепсиясининг бир хиллиги нуқтаи назаридан, сирруш бошқа барча афсонавий мавжудотлардан сезиларли даражада устунликка эга. Колдевейнинг фикрича, айнан мана шу нарса ва сиррушнинг ҳақиқий ҳайвонлар (шерлар ва тақалар) ёнида тасвирлангани бобилликлар бу жонзот билан таниш бўлганларини исботлайди.

Бобилликлар сирруш кўринишини динозаврларнинг қолдиқларига қараб яратганлар деган тахмин ҳам мавжуд. Бошқа бир версияга кўра, сирруш катта эҳтимол билан бобилликларга маълум бўлган эчкиэмарларга ўхшайди. Сиррушнинг кўриниши Месопотамияда яшамаган ҳайвон ҳақидаги ҳикояларга кўра яратилган деган тахминлар ҳам бор.

Бадиий адабиётдаги қайдлар

  • Виктор Пелевиннинг "Авлод „П“ романида бу жонзот Сирруф номи билан аталган (бошида қаҳрамон номи Сиррух сифатида эшитилган).

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Т. П. Каптерева, Т. Х. Стародуб. Традиционное искусство Востока: терминологический словарь. Эллис Лак, 1997 — 230-бет. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Ольга Борисовна Краснова. Энциклопедия искусства Древнего мира. ОЛМА Медиа Групп, 2002 — 67-бет. ИСБН 9785948490625. 
  3. ↑ М. Э. Матье. Искусство Древнего Востока. Искусство, 1968 — 82-бет. 

Адабиётлар

Ҳаволалар