Smart TV sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Smart_TV_on_LG.jpg|thumb|267x267px| WebOS bilan ishlaydigan Smart TVʼdagi Vikipediya]]
'''Smart TV''' (ingliz tilidan <span class="nowrap">—</span>&#x2009;<span>Smart TV)</span> foydalanuvchilarga musiqa va videolarni qabul qilish, [[Vebsayt|veb-saytlar]] va fotosuratlarni koʻrish imkonini beruvchi oʻrnatilgan [[Internet]] va interaktiv funksiyalarga ega anʼanaviy [[Televizor|televizordir]]. Smart televizorlar [[Kompyuter|kompyuterlar]], televizorlar va [[Pleyer|raqamli media pleyerlarning]] texnologik birikmasidir<ref name="businessinsider1">{{veb manbasi|url=http://www.businessinsider.com/what-is-a-smart-tv-2010-12|sarlavha=What Is A Smart TV?|muallif=Steve Kovach|sana=8-dekabr 2010-yil|nashriyot=Businessinsider.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2019-11-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191130193857/https://www.businessinsider.com/what-is-a-smart-tv-2010-12}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://mashable.com/2010/10/20/connected-tv-content-not-apps/|sarlavha=Why Connected TVs Will Be About the Content, Not the Apps|muallif=Jeremy Toeman 41|sana=20-oktabr 2010-yil|nashriyot=Mashable.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2019-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190924120447/https://mashable.com/2010/10/20/connected-tv-content-not-apps/}}</ref>.

Anʼanaviy radioeshittirish vositalari tomonidan taqdim etilgan anʼanaviy televideniya xususiyatlariga qoʻshimcha ravishda, ushbu qurilmalar oqim xizmatlari va Internet radiosi kabi qoʻshimcha media xizmatlaridan, shuningdek, uy tarmogʻiga kirishni taʼminlashi mumkin.

Smart televizorlar [[Ishlatuv tizimi|bilan operatsion tizim]] televizor mikrodasturiga oldindan yuklangan boʻlib, ilovalar va boshqa raqamli [[Axborot|kontentga]] kirish imkonini beradi. Aksincha, anʼanaviy televizorlar asosan [[displey]] sifatida xizmat qiladi. Dasturiy taʼminot ilovalari qurilmaga oldindan yuklanishi, yangilanishi yoki talab boʻyicha ilovalar doʻkoni orqali oʻrnatilishi mumkin, xuddi ilovalar zamonaviy smartfonlarga integratsiyalashgani kabi boʻladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.koreaittimes.com/story/10855/smart-tv-shower-opens-smart-life|sarlavha=Smart TV Shower Opens Smart Life|sana=7-oktabr 2010-yil|nashriyot=Koreaittimes.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2011-07-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110721091719/http://www.koreaittimes.com/story/10855/smart-tv-shower-opens-smart-life}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.techradar.com/news/television/intel-smart-tv-revolution-biggest-since-move-to-colour--688832|sarlavha=Intel: Smart TV revolution 'biggest since move to colour' – The wonders of widgets?|ism=Marc|familiya=Chacksfield|sana=12-may 2010-yil|nashriyot=Techradar.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2012-01-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120102025232/http://www.techradar.com/news/television/intel-smart-tv-revolution-biggest-since-move-to-colour--688832}}</ref>.

== Taʼrifi ==
Smart TV qurilmasi ichki internet imkoniyatlariga ega televizor yoki zamonaviy asosiy televizorga qaraganda ancha rivojlangan hisoblash va tarmoq imkoniyatlariga ega pristavkadir. Smart televizorlarni axborot qurilmasi yoki televizor qutisiga oʻrnatilgan kompyuter tizimi sifatida koʻrish mumkin. Shunday qilib, Smart TV koʻpincha foydalanuvchiga maʼlum platformaga asoslangan yanada ilgʻor ilovalarni oʻrnatish va ishga tushirish imkonini beradi. Smart televizorlar toʻliq [[Ishlatuv tizimi|operatsion tizim]] yoki mobil operatsion tizim dasturiy taʼminoti bilan ishlaydi, bu dastur ishlab chiquvchilar uchun platformani taʼminlaydi<ref name="wired12">{{jurnal manbasi|author=<!--start post navigation--> Previous post Next post|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/09/android-holds-the-key-to-samsungs-smart-tv-plans/|title=Android Holds the Key to Samsung's Smart TV Plans|magazine=Wired|date=7-sentabr 2010-yil|access-date=17-yanvar 2012-yil|archivedate=2014-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140210021500/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/09/android-holds-the-key-to-samsungs-smart-tv-plans}}</ref><ref name="wired22">{{jurnal manbasi|author=<!--start post navigation--> Previous post Next post|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/google-introduces-google-tv/|title=Google Introduces Google TV, New Android OS|magazine=Wired|date=20-may 2010-yil|access-date=17-yanvar 2012-yil|archivedate=2014-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329045237/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/google-introduces-google-tv/}}</ref>.

Smart TV platformalari yoki oraliq dasturlarda uchinchi tomon ishlab chiquvchilari ular uchun ilovalar yaratishi uchun umumiy SDK va/yoki mahalliy ishlab chiqish toʻplami (NDK) va oxirgi foydalanuvchilar ilovalarni oʻzlari oʻrnatishi va oʻchirib tashlashi uchun ilovalar doʻkoniga ega boʻladi.

== Tarixi ==
1980-yillarning boshida [[Yaponiya|Yaponiyada]] “aqlli” televizor qabul qiluvchilar paydo boʻldi. Televizion qabul qiluvchiga xotira va belgilar generatoriga ega LSI chipining qoʻshilishi yapon tomoshabinlariga televizion signalning erkin liniyalari orqali uzatiladigan dasturlar va maʼlumotlar aralashmasini olish imkonini berdi<ref>Gene Gregory (1985), ''Japanese Electronics Technology, Enterprise and Innovation'', page 351, [[Japan Times]]</ref>. Raqamli yoki analog tarmoq orqali maʻlumotlarni qayta ishlash tizimlari bilan bogʻlangan “aqlli” televizion tizim uchun patent 1994-yilda<ref>{{veb manbasi|url=http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/originalDocument?FT=D&date=19960510&DB=EPODOC&locale=en_EP&CC=FR&NR=2726670A1&KC=A1&ND=3|sarlavha=espacenet – Original document|nashriyot=Worldwide.espacenet.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2021-02-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210224135932/https://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/originalDocument?FT=D&date=19960510&DB=EPODOC&locale=en_EP&CC=FR&NR=2726670A1&KC=A1&ND=3}}</ref> topshirilgan (va keyingi yili<ref>{{veb manbasi|url=http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?CC=US&NR=5905521A&KC=A&FT=D&ND=7&date=19990518&DB=EPODOC|sarlavha=espacenet – Bibliographic data|nashriyot=Worldwide.espacenet.com|kirish sanasi=17-yanvar 2012-yil|arxivsana=2015-09-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150904022930/http://worldwide.espacenet.com/publicationDetails/biblio?CC=US&NR=5905521A&KC=A&FT=D&ND=7&date=19990518&DB=EPODOC}}</ref> yangilangan). Maʼlumotlar tarmoqlari bilan aloqa qilishdan tashqari, foydalanuvchi soʻroviga muvofiq zarur dasturiy taʼminot protseduralarini avtomatik ravishda yuklab olish va uning ehtiyojlarini qayta ishlash qobiliyati asosiy nuqtadir.

1997-yilda [[Microsoft]] [[MSN]] TV (va Dish Network bilan WebTV)ni sotib oldi. Salbiy tomoni shundaki, siz yangi ilovalarni oʻrnatolmaysiz. 1990-yillarda internet foydalanuvchilari kam edi va tez keng polosali internet qimmat edi. MSN TV 2013-yilgacha faoliyat koʻrsatdi.

1999-yilda TiVo va {{Tarjima qilinmagan 5|ReplayTV}} xizmatlari paydo boʻldi, ular tanlangan dasturlarni yozib olgan va ularni foydalanuvchi uchun qulay vaqtda koʻrish imkonini beruvchi oʻrnatilgan qattiq diskli raqamli video yozuvchisi edi. Ushbu xizmatlar bugungi kunda ham mavjud.

2000-yillarning oʻrtalari va 2010-yillarning boshlarida raqamli televideniyening ommaviy ravishda qabul qilinishi Smart TVʼlarni sezilarli darajada yaxshiladi. Yirik televizor ishlab chiqaruvchilari 2015-yilda oʻrta va yuqori darajadagi televizorlari uchun Smart televizorlarini eʼlon qilishdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.theverge.com/2015/1/5/7497383/sony-new-smart-tv-run-android-tv-ces-2015|sarlavha=All of Sony's new smart TVs run on Android TV|muallif=Dieter Bohn|ish=The Verge|sana=5-yanvar 2015-yil|nashriyot=Vox Media|kirish sanasi=17-iyun 2015-yil|arxivsana=2020-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200418065657/https://www.theverge.com/2015/1/5/7497383/sony-new-smart-tv-run-android-tv-ces-2015}}</ref>. 2010-yillarning oxirida aqlli televizorlar televizorning dominant shakliga aylandi. Mutaxassislarning fikriga koʻra, 2010-yilda tekis panelli televizorlarning 40 foizi Smart TV funksiyalari bilan jihozlangan, 2011-yilda esa 90 foiz edi. 2016-yil boshida Nielsen yiliga 75 000 dollardan ortiq daromadga ega boʻlgan odamlarning 29 foizi aqlli televizorga ega ekanligini maʼlum qildi<ref>{{jurnal manbasi|title=CES 2016: Five Things to Watch|last=Winslow|first=George|journal=[[Broadcasting & Cable]]|date=4-yanvar 2016-yil|pages=10–14}}</ref>.

== Texnologiya ==
Smart TV konsepsiyasi Google TV va XBMC kabi [[dasturiy taʼminot]] bilan toʻldiriladi. Texnologiya ommaviy axborot vositalarida juda koʻp yoritildi va [[Samsung]], [[Sony]], LG va boshqalar kabi texnologiya ishlab chiqaruvchilarni qidiruv funksiyalari, ilovalarni oʻrnatish (onlayn-doʻkonlar orqali ham mavjud), interaktiv mediani qoʻllab-quvvatlash, moslashtirilgan aloqa va boshqalarga ega mahsulotlarni ishlab chiqishga undash kuchaydi.<ref name="autogenerated1">{{veb manbasi|url=http://news.cnet.com/8301-17938_105-20015791-1.html|sarlavha=Poll: Smart TV or dumb monitor?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120219032338/http://news.cnet.com/8301-17938_105-20015791-1.html|arxivsana=2012-02-19|kirish sanasi=2011-05-14}}</ref>

Ishlab chiqaruvchilar hal qiladigan asosiy vazifa – masofadan boshqarish pultlari yordamida tarmoq resurslari bilan ishlash qulayligini taʼminlash edi. Ushbu muammoni hal qilish uchun televizor pultining oʻzi va joystik/[[Kompyuter sichqoni|kompyuter sichqonchasi]] funksiyalarini birlashtirgan maxsus masofadan boshqarish vositalari ishlab chiqilmoqda, masalan, LG – ''Magic Remote''<ref>{{veb manbasi|kirish sanasi=2016-01-02|url=https://www.youtube.com/watch?v=HvW6iWXk4es|sarlavha=''LG Magic Motion - пульт дистанционного управления''|arxivsana=2016-03-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160315040755/https://www.youtube.com/watch?v=HvW6iWXk4es}}</ref>.

Ikkinchi qiyin vazifa – [[Axborot|kontent]] bilan ishlash. Platformalarni yuqori sifatli kontent bilan taʼminlash oson boʻlmadi, chunki ular telekanallarning bevosita raqobatchilaridir. Shunday qilib, hozirgi kunda eng mashhur xizmatlardan biri GoogleTV AQSHda yirik televidenie tarmoqlari uni kontent bilan taʼminlashdan bosh tortishi bilan duch keldi.

Bundan tashqari, Smart TV funksiyasiga ega televizorlar koʻp hollarda Internetga simsiz ulanishni taʼminlaydigan tashqi Wi-Fi adapterlarini qoʻllab-quvvatlaydi<ref>{{veb manbasi|url=http://compsch.com/obzor/wi-fi-adapter-dlya-televizora-hdmi-ili-usb.html|sarlavha=Wi Fi адаптер для телевизора HDMI или USB|kirish sanasi=2017-01-18|arxivsana=2016-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161202224319/http://compsch.com/obzor/wi-fi-adapter-dlya-televizora-hdmi-ili-usb.html}}</ref>.

=== Operatsion tizim ===
2015-yil holatiga koʻra koʻplab [[Operatsion tizimlar roʻyxati|mobil operatsion tizimlar]] mavjud va ularning aksariyati [[Smartfon|smartfonlar]], nettoplar va planshetlarga moʻljallangan boʻlsa-da, baʼzilari Smart TV texnologiyasini qoʻllab-quvvatlaydi yoki ular uchun maxsus ishlab chiqilgan. Koʻpincha Smart TVʼlar [[Linux]] va Android TVʼga asoslangan operatsion tizimlarga asoslangan.<ref name="wired1">{{veb manbasi|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/09/android-holds-the-key-to-samsungs-smart-tv-plans/|sarlavha=Android Holds the Key to Samsung’s Smart TV Plans|kirish sanasi=2017-09-29|arxivsana=2014-02-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140210021500/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/09/android-holds-the-key-to-samsungs-smart-tv-plans}}</ref><ref name="wired2">{{veb manbasi|url=https://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/google-introduces-google-tv/|sarlavha=Google Introduces Google TV, New Android OS|kirish sanasi=2017-09-29|arxivsana=2014-03-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140329045237/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/05/google-introduces-google-tv/}}</ref>

=== Ijtimoiy tarmoqlar ===
Bir qator smart TV platformalari [[Ijtimoiy tarmoq|ijtimoiy tarmoq xususiyatlarini]] qoʻllab-quvvatlaydi yoki faollashtiradi, bu orqali foydalanuvchilar yangilanishlarni tanlashlari yoki mavjud [[Ijtimoiy tarmoq|ijtimoiy tarmoqlarda]] oʻzlarini joylashtirishlari mumkin. Ijtimoiy tarmoqlar va foydalanuvchi yozuvlarining tobora ortib borayotgan roli bilan ularning Smart TV va HTPC platformasi bilan sinxronlashtirilishi televizion eshittirishning interaktivligini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin, shu bilan birga kompyuter bilan ishlashning vizual jihatlarini yaxshilaydi.

== Tanqid ==
Baʼzi ishlab chiqaruvchilarning Smart televizorlari foydalanuvchilarni, shu jumladan, maqsadli reklama maqsadlarida kuzatishi mumkin. Misol uchun, [[LG Corp|LG]] televizorlari ishlab chiqaruvchining veb-saytiga kanallarni almashtirish haqida maʼlumot, shuningdek, televizorga ulangan ommaviy axborot vositalarida yozilgan fayllar nomlarini yuboradi. Televizor menyusidagi kuzatuvni oʻchirish elementi aslida uni oʻchirmaydi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Jill Scharr |date=2013-11-19 |title=LG Smart TVs May Spy on Users, Blogger Says |publisher=Tom's Guide US |url=http://www.tomsguide.com/us/lg-smarttv-spying,news-17874.html |access-date=2013-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410051617/http://www.tomsguide.com/us/lg-smarttv-spying,news-17874.html |archive-date=2017-04-10}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Chris Welch |date=2013-11-19 |title=LG Smart TVs reportedly log user viewing habits regardless of privacy settings |publisher=The Verge |url=https://www.theverge.com/2013/11/19/5123900/lg-tvs-logging-viewing-habits-regardless-of-privacy-settings |access-date=2013-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131120211641/http://www.theverge.com/2013/11/19/5123900/lg-tvs-logging-viewing-habits-regardless-of-privacy-settings |archive-date=2013-11-20}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Neil McAllister |date=2013-11-20 |title=Your LG smart TV SPIES on you when you change channels – researcher. Phones home with the names of videos you watch, too |language=en |publisher=[[The Register]] |url=https://www.theregister.co.uk/2013/11/20/lg_smart_tv_data_collection/ |access-date=2013-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131120143202/http://www.theregister.co.uk/2013/11/20/lg_smart_tv_data_collection/ |archive-date=2013-11-20}}</ref>.

Koʻpchilik [[Android]] operatsion tizimida yoki [[Laptop|noutbukda]] yoki [[Shaxsiy kompyuter|shaxsiy kompyuterda]] televizor bilan birgalikda arzon, ammo juda funksional pristavkalardan<ref>{{veb manbasi|til=ru|url=https://isat.com.ua/143-медиаплееры-android-smart-tv-приставки-/|sarlavha=Смарт приставки|muallif=|ish=iSat|sana=2017-05-15|nashriyot=|kirish sanasi=2017-06-05|arxivsana=2020-08-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200805124546/https://isat.com.ua/143-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%B5%D1%80%D1%8B-android-smart-tv-%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8-/}}</ref> foydalanishni afzal koʻradi.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

[[Turkum:Kino va video texnologiyalari]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Televideniye texnologiyasi]]