Ziyosfera

Sof foyda

Бизнес ва бухгалтерия ҳисобида соф фойда — бу ташкилотнинг даромадидан сотилган маҳсулот таннархи, харажатлар, эскириш ва амортизация, фоиз харажатлари, солиқлар ва бошқа харажатлар айирилгандан кейин қоладиган сумма[1].

У ҳисобот даври давомида барча даромад ва фойдалар йиғиндисидан барча харажат ва йўқотишлар айирилгандан кейин қоладиган қолдиқ сифатида ҳисобланади[2], ҳамда компания фаолияти натижасида аксиядорлар капиталининг соф ўсиши сифатида ҳам таърифланади[3]. Бу кўрсаткич ялпи фойдадан фарқ қилади, чунки ялпи фойдада фақат сотилган маҳсулот таннархи фойдадан айирилади.

Уй хўжалиги ва жисмоний шахслар учун соф фойда — бу ялпи фойдадан солиқлар ва бошқа мажбурий ажратмалар (масалан, мажбурий пенсия бадаллари) айирилгандан кейин қоладиган сумма.

Таърифи

Соф фойда оддий аксиялар эгалари ўртасида дивиденд сифатида тақсимланиши ёки компанияда тақсимланмаган фойда сифатида қолдирилиши мумкин. фойда ва даромад атамалари кўпинча синоним сифатида ишлатилади, шунинг учун соф фойда ва соф даромад тушунчалари ҳам ўзаро алмаштириб қўлланади. Баъзан даромад атамаси ҳам соф даромад ўрнида ишлатилади, аммо бу аниқ эмаслиги сабабли тавсия этилмайди.

Соф даромад норасмий тарзда пастки қатор деб аталади, чунки у одатда компаниянинг Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботининг охирги қаторида жойлашади (унга қарама-қарши атама — юқори қатор, яъни Тушум (бухгалтерия)тушум]]).

Оддий тушунтиришда соф фойда — бу барча харажатлар тўлангандан кейин қоладиган пул. Амалиётда эса бу катта ташкилотларда мураккаб ҳисоб-китобларни талаб қилади. Бухгалтер ёки ҳисобчи даромад ва харажатларни аниқ фаолият соҳаси ва контекстига мос равишда тўғри таснифлаши керак.

Соф фойда одатда ҳар бир ҳисобот давримолиявий йил]] учун ҳисобланади. Айириладиган асосий элементларга солиқ харажатлари, молиялаштириш харажатлари (масалан, фоиз харажатлари) ва кичик улуш киради. Шунингдек, имтиёзли аксиялар бўйича дивидендлар ҳам айирилади (гарчи улар харажат ҳисобланмаса ҳам).

Савдо фаолияти билан шуғулланувчи корхоналар учун айириладиган харажатларга сотилган маҳсулот таннархи, савдо чегирмалари ва қайтарилган маҳсулотлар киради. Ишлаб чиқарувчи корхоналар учун эса реклама, ишлаб чиқариш, дизайн ва тадқиқот харажатлари ҳам ҳисобга олинади. Соф фойдани операцион фойдага бошқа фойдаларни қўшиб, сўнг солиқларни айириш орқали ҳам ҳисоблаш мумкин[4].

Соф фойда маржаси — бу соф фойданинг тушумга нисбати бўлиб, у рентабелликни фоизда ифодалайди.

Соф фойда формуласи

Соф фойда қуйидагича ҳисобланади:

Соффойда=Савдотушуми−Умумийхаражатлар{\дисплайстйле \техт{Соф фойда} = \техт{Савдо тушуми} - \техт{Умумий харажатлар}}

Батафсил формула:

Софдаромад=Ялпифойда−Операционхаражатлар−Бошқахаражатлар−Солиқлар−Фоизлар+Бошқадаромадлар{\дисплайстйле \техт{Соф даромад} = \техт{Ялпи фойда} - \техт{Операцион харажатлар} - \техт{Бошқа харажатлар} - \техт{Солиқлар} - \техт{Фоизлар} + \техт{Бошқа даромадлар}}

Соф фойда корхонанинг асосий рентабеллигини ифодалайди. Харажатларни тақсимлаш (айниқса умумий харажатлар) мураккаб бўлиши мумкин, чунки улар аниқ бир лойиҳа ёки маҳсулотга тўғридан-тўғри боғланмайди.

Мисол

Молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот асосида соф фойдани ҳисоблаш:

  1. Савдо тушуми = нарх × сотилган миқдор
  2. Ялпи фойда = савдо тушуми − тўғридан-тўғри харажатлар
  3. Операцион фойда = ялпи фойда − билвосита харажатлар
  4. ЭБИТ = операцион фойда + бошқа даромадлар
  5. ЭБТ = ЭБИТ − фоиз харажатлари
  6. Соф фойда = ЭБТ − солиқ
  7. Тақсимланмаган фойда = соф фойда − дивидендлар

Манбалар

  1. ↑ „ИАС 1 Пресентатион оф Финанcиал Статеменц“. ИФРС Фоундатион (2012). Қаралди: 2012-йил 14-апрел.
  2. ↑ Wеил, Счиппер, Франcис. (2009) Финанcиал Аccоунтинг
  3. ↑ Wеил, Счиппер, Франcис. (2010) Финанcиал Аccоунтинг
  4. ↑ „Нет Инcоме Формула“. 2013-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 9-апрел. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi