Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Sosiska

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Қайнатилган сосискалар гуруч билан
Варёные сосиски с рисом
Грилда қовурилган сосикалар
Сосиски после жарки на гриле

Сосиска (франсузча: сауcиссе) — қайнатилган қийма гўшти ёки унинг ўрнини босувчи маҳсулотлардан тайёрланган колбаса маҳсулоти. Бу кичик колбаса кўринишида бўлсада, ундан фарқли ўлароқ қоида тариқасида, термик ишлов ишлов берилгандан (қайнатиш, қовуриш) кейин истеъмол қилинади. Қалин калта колбаса сарделка[1] номи билан машҳур. Чўчқа гўшти, шпик солинган (оғирлиги бўйича 30 %) 4 смли калта сарделкалар шпикачка деб аталади[2][3][4].

Тарихи

Томат пастаси билан консерваланган колбаса

Замонавий сосиска 1805-йил 13-ноябрда Франкфуртдан Венага кўчиб ўтган қассоб Иоганн Ланер (1772—1845) томонидан ихтиро қилинган. Сосискаларни айнан ким ихтиро қилгани ҳақидаги савол Франкфурт ва Вена шаҳарлари ўртасида узоқ вақтдан бери давом этаётган баҳсли масаладир. Сосискалар Франкфуртда ўрта асрлардан бери ишлаб чиқарилган. Аммо Вена сосикаларини тайёрлашда биринчилардан бўлиб мол гўшти ва чўчқа гўшти аралашмаси ишлатилган. Бу рецепт ҳозирги замонавий сосикаларга тадбиқ қилинади.

Совет Иттифоқи даврида колбаса маҳсулотларини оммавий ишлаб чиқариш 1936-йилда озиқ-овқат саноати халқ комиссари Анастас Микоян янги гўшт маҳсулотларини ишлаб чиқариш тўғрисидаги буйруқни имзолаганида йўлга қўйилган[5]. Худди шу йилларда Москва, Ленинград, Энгелс, Свердловск шаҳарларида ўша давр учун энг замонавий ускуналар билан жиҳозланган йигирмадан ортиқ йирик гўштни қайта ишлаш заводлари қурилди.

Хусусиятлари

Совутгичли пештахтанинг фонида сосиска бўлаклари (марказда ва ўнгда) ва сарделка(чапда) жойлашган. Олдинда колбаса (чапда — ярим дудланган, ўнгда — қайнатилган)
Панcаке дог[6]

Сосискалар турлари ҳам ҳажми, ҳам ранги жиҳатидан сезиларли даражада фарқ қилиши мумкин. Ушбу гуруҳ маҳсулотларининг умумий хусусиятлари эластикликдир (босгандан кейин шаклини тиклаши керак). Уларда ёғли доғлар бўлмаслиги керак, агар сосиска сунъий қобиқда бўлса, унда силлиқ бўлиши керак. Музлатилган сосиска таҳминан бир ой давомида сақланиши мумкин.

Сосисканинг классик навлари Франкфурт[7], оқ мюнхен сосискаси ва Вена (чўчқа гўшти ва мол гўшти, зираворлар билан тайёрланган)сосискалари. Колбасаларнинг бошқа турларига парҳезбоп (парранда гўштидан), сояли, грил сосискалар (гриллда қовуриш учун), сут маҳсулотлари қўшилган (уларнинг таркибига ёғлилик даражаси 28 % дан кўп бўлмаган сут кукуни қўшилади), қаймоқли (қуруқ қаймоқ қўшилган ҳолда), овчилик (юқори даражада дудланган ингичка), бузоқ гўштидан (мол гўшти, қаймоқ), докторлик (докторлик колбасаси рецепти), ҳаваскор, пишлоқли, дудланган чўчқа гўштилик, сарделкалар киради.

Колбаса ҳайвонларнинг ичаклари ёки желатиндан тайёрланган табиий қобиқларда ҳам, полиамид қопламаларда ҳам ишлаб чиқарилиши мумкин. Табиий маҳсулотлардан тайёрланган қобиқ истеъмол учун тайёр бўлади. Пластик қобиқ эса иситиш ёки қовуришдан олдин олиб ташланади. Ҳар қандай гўшт маҳсулотлари каби сосискаларнинг сақлаш муддати чекланган.

Сосискалар навидан келиб чиқиб қайнатилиши, қовурилиши, ҳом ҳолда истеъмол қилиниши, бўлакларга бўлиниб бошқа таомларга қўшилиши, мангалда тайёрланиши, қийма қилиб майдаланиши мумкин. Сосиска билан тайёрланадиган яна бошқа таомлар орасида хамирга ўралган сосика, ҳот дог, корн доглар учрайди.

Манбалар

  1. ↑ Сарделка[сайт ишламайди] // Толковиэ словари русского язика Т. Ф. Ефремовой и С. И. Ожегова.
  2. ↑ Шпикачки[сайт ишламайди] // Ефремова Т. Ф.. Толковий словар русского язика.
  3. ↑ ГОСТ Р 52196-2011 „Изделия колбасниэ варениэ. Техническиэ условия“ // М.: Стандартинформ. — 2012. Текст документа в справочной системе „Техэксперт“.
  4. ↑ ГОСТ 23670-79 „Колбаси варениэ, сосиски и сарделки, хлеби мясниэ. Техническиэ условия“ (с изменениями № 1-6) / Колбаси. Техническиэ условия и методи анализа: Сборник ГОСТов // М.: Издателство стандартов. — 2001. Текст документа в справочной системе „Техэксперт“.
  5. ↑ Сосиски, мороженоэ и шампанскоэ. Продукти, коториэ подарил нам Микоян | Кухни мира | Кухня | Аргументи и Факти
  6. ↑ Эксперт Северо-Запад 20-2014 — Редаксия журнала Эксперт Северо-запад — Гоогле Книги
  7. ↑ Культура Германии 2006.

Адабиётлар

  • Сосиски // Товарний словар / И. А. Пугачёв (главний редактор). — М.: Государственноэ издателство торговой литератури, 1960. — Т. ВИИИ. — Стб. 337—340
  • Ратушний А. С. Сосиски // Всё о эде от А до Я: Энсиклопедия. — М.: Издателско-торговая корпорация „Дашков и К°“, 2016. — С. 369—370. — 440 с. — 300 экз. — ИСБН 978-5-394-02484-9.
  • Маркина Л. Г. ФРАНКФУРТЕР ФРАНКФУРТСКАЯ (СОСИСКА) // Култура Германии: лингвострановедческий словар / под общэй редаксиэй проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 278. — 1181 с. — 3000 экз. — ИСБН 5-17-038383-5.

Ҳаволалар