Soya teatri

Соя театри — ўзбек халқ қўғирчоқ театрининг тури. Хитой 1700-йил олдин визуал санъатнинг шакли — соя театри туғилди. Навоийнинг „Ҳайратулаброр“ достонида берилган ва бошқа маълумотларга Караганда, соялар театри ХИВ—ХВИ асрларда яхши тараққий этган. Қўғирчоклар чарм ёки тахтадан ясси қилиб ишланган, кийимкечаклари тикиш ва ранг билан белгиланган. Қўғирчоклар дастчўпларга ўрнатилган. Дастчўпларни ҳаракатлантириш ва уларнинг бўғинларига боғланган ипларини тортиш орқали улар жонланган. Томошалар кечқурун ва тунда бино ичида кўрсатилган. Улар юпқа оқ парда ортида, унга жуда яқин масофада (5—7 см) ҳаракатлантирилган. Қўғирчокларнинг ортидан шаъм ўрнатилган ёки зиғир ёғи қуйилган бир неча фонуслар ёритиб турган. Натижада қўғирчоқларнинг акси пардага тушган. Соя театри томошаларида қаҳрамонлик достонларининг сюжетлари акс эттирилган ва у кўпинча саройларда кўрсатилган.

Адабиёт

• Қодиров М., Халқ қўғирчоқ театри, Т., 1972.