Standart Oil
Энергетика
| Тармоғи | Нефт ва газ саноати |
|---|---|
| Қачон асос солинган | 10-январ 1870 |
| Жойлашуви | Неw ёрк |
Стандарт Оил (Стандарт Оил компанияси ва Труст)- нефтни ишлаб чиқариш, ташиш, қайта ишлаш ва нефт маҳсулотларини сотиш билан шуғулланадиган Америка нефт коорпорацияси .
У 1870-йилда Рокфеллер, Эндрю ва Флаглер компанияси [1] негизида бошланғич капитали 1 миллион доллар билан ташкил этилган. Компания АҚШнинг тарқоқ нефт ишлаб чиқарувчи компанияларининг қўшилиши натижасида ташкил топган. Нефт маҳсулотларини темир йўл орқали ташиш устидан назорат Жон Рокфеллерга Шимолий Америкада нефт қазиб олишда виртуал монополистга айланиш имконини берди ва конларнинг қулай жойлашуви ва уларнинг концентрацияси туфайли глобал монополист. Кейинчалик, компания монополияга қарши қонунга кирди ва бир қанча кичик компанияларга бўлинди
Тарихи
Фуқаролар урушидан кейин даврда АҚШ иқтисодиёти иқтисодий юксалиш даврига кирди.
Нефт саноати, хусусан, Стандарт Оил шиддат билан ривожланди. Компания кичик ва ўрта корхоналарни фаол равишда сотиб олди. 1880-йилга келиб компания Қўшма Штатларда ишлаб чиқарилган нефтнинг 95 фоизини қайта ишлади. 1882-йилда Стандард Оил асосчиси Жон Рокфеллер 40 та саноат компаниялари (трест)дан иборат Стандарт Оил Труст гуруҳини ташкил қилди, бу унга нефтни қайта ишлаш саноатини бошқариш имкониятини берди. 1894-йилда Рокфеллер биринчи америкалик миллиардерга айланди.
Ўша пайтда кўпчилик коорпорациялар ўзларининг таъсис этилган давлатларидан ташқарида мулкка эгалик қила олмадилар. Бу Рокфеллер ҳал қилишга уринган муайян муаммони яратди. Стандард Оил ўз фаолиятини кичик компаниялар гуруҳи сифатида бошлади. Рокфеллер янги тузилма потенциал инвесторлар учун қандай бўлиши кераклиги ҳақида тасаввурга эга эди ва шунинг учун у Стандарт Оил нинг Низомини ёзди, унга кўра компания ходимлари ҳеч қандай маош олмасликлари, фақат аксияларни олишлари керак эди. У аксияларга эгалик қилиш ходимларни компания капиталлашувини ошириш учун самарали ишлашга ундайди деб ҳисоблаган. Рокфеллер, Эндрю ва Флаглер пулни тежаш ва ишлаб чиқариш самарадорлигини ошириш режасини амалга оширдилар. Мисол учун, баррелни 2,50 долларга сотиб олиш ўрнига, улар 1 долларга ўзларини ишлаб чиқаришни бошладилар.
Рокфеллер транспорт компаниялари ўртасидаги рақобатдан фойдаланиб, Стандарт Оил расмий очилишидан олдин бир барел нефт учун транспорт хизматларининг ўртача нархи 1,65 долларни ташкил этди, ўртача нарх 2,4 долларни ташкил этди. Бу фарқ Стандарт Оилнинг кучли рақобатдош устунлигига айланди.