Ziyosfera

Staten оroli

(Staten Islanddan yoʻnaltirildi)
Верраззано-Нарроwс кўприги

Статен ороли – Неw Ёрк шаҳрининг жанубий қисмида жойлашган, Ричмонд Cоунтй билан бирлашган ва Неw Ёркнинг энг жанубий нуқтасида жойлашган. Бу ороли Неw Жерсей штатидан Артҳур Килл ва Килл Ван Кулл дарёлари орқали, Неw Ёркнинг бошқа қисмларидан эса Неw Ёрк Бай орқали ажратилган. 2020-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра[1], Статен оролинингнинг аҳолиси 495,747 кишини ташкил этади; бу ер Неw Ёрк шаҳрининг энг кам аҳолига эга бўлган жойи бо'лсада, майдони бўйича учинчи ўринда туради, яъни 58,5 квадрат миля (152 квадрат километр); шунингдек, у шаҳар аҳоли зичлиги энг кам ва энг кўпроқ шаҳар атрофидаги ҳудуд сифатида танилган.

Ленапе асли халқига уй бўлган Статен ороли 17-асрда Голландиялик мустамлакачилар томонидан яшаб ўнган. У Неw Ёрк штатининг 12 та дастлабки округларидан бири бўлган. Статен ороли 1898-йилда Неw Ёрк шаҳрига қўшилган. У илгари Ричмонд Бороугҳ деб аталган, аммо 1975-йилда номи Статен Исланд Бороугҳ деб ўзгартирилган[2]. Статен Исланд баъзан шаҳар ҳукумати томонидан эътиборсиз қолдирилганини ҳис қилган аҳолиси томонидан „унутилган бороугҳ“ деб аталади. Шунингдек, у 12,300 акр ҳимояланган парк майдони ва 170 дан ортиқ парклар мавжудлиги сабабли „парклар бороугҳ“и деб ҳам аталади[3][4].

Шимолий қирғоқ—айниқса Ст. Георге, Томпкинсвилле, Cлифтон ва Стаплетон маҳаллари—ўша оролнингнинг энг машҳур шаҳар ҳудуди ҳисобланади. Бу ерда катта Виктория услубидаги уйлар мавжуд бўлган Ст. Георге Тарихий Туман ва Ст. Паул’с Авенуэ-Стаплетон Ҳеигҳц Тарихий Тумани жойлашган. Шарқий қирғоқда дунёнинг тўртинчи узунликдаги ФДР Боардwалк жойлашган бўлиб, унинг узунлиги 2,5 мил (4 километр)ни ташкил этади. Жанубий қирғоқда 17-асрда Голландиялик ва франсуз ҳукеноқларининг яшаш жойи бўлган, бу ҳудуд 1960-йиллар ва 1970-йиллардаги тез ривожланиш даврида жуда кўп шаҳар атрофи ҳудудга айланган. Ғарбий қирғоқ эса ўрнинг энг кам аҳолига эга ва энг кўп саноатлашган қисмидир.

Автомобил тирбандлиги Брооклйн билан Верраззано-Нарроwс кўприги орқали ва Неw Жерсей билан Оутербридге Cроссинг, Гоэтҳалс кўприги ва Баённе кўприги орқали боғланиши мумкин. Статен оролида Метрополитан Транспортатион Аутҳоритй (МТА) автобус йўллари ва МТА тезкор транспорт линияси, Статен оролида Раилwай мавжуд бўлиб, у Ст. Георгеъдаги фери терминалидан Тоттенвиллеъгача ишлайди. Статен ороли Неw Ёрк Cитй Субwай тизимига боғланмаган ягона бороугҳдир. Бепул Статен Исланд Феррй бороугҳни Манҳаттан билан Неw Ёрк Ҳарбор орқали боғлайди. Ушбу ферибот Статуэ оф Либертй, Эллис Исланд ва Паст Манҳаттан манзараларини тақдим этади.

Тарихи

Маҳаллий Аҳоли / Маҳаллий Американлар:

Шимолий Америкада кўплаб ҳудудларда бўлгани каби, Wисcонсин музлик давридан кейин оролда одамлар яшай бошлаган. Археологлар Cловис маданиятига оид асбоблар топишди, бу асбоблар тахминан 14,000 йил аввалги даврга тегишли. Ушбу далиллар биринчи марта 1917-йилда оролнинг Чарлестон қисмида топилган. Шундан бери, Мобил Оил компаниясига тегишли бўлган ерда турли Cловис артефактлари топилган.

Оролда эҳтимол кейинчалик, катта сутемизувчиларни йўқ қилиш сабабли, аҳоли ташлаб кетган бўлиши мумкин. Биринчи доимий маҳаллий американларнинг жойлашган жойлари ва қишлоқ хўжалиги далиллари тахминан 5,000 йил аввалги даврга тегишли деб ҳисобланади, гарчи оролда дастлабки аркаик яшаш далиллари бир нечта жойларда топилган.

Россвилле нуқталари – бу Аркаик даврдан Эрта Wоодланд давригача бўлган маҳаллий америкаликлар маданий даврини белгиловчи алоҳида ўқ учи бўлиб, тахминан милоддан аввалги 1500 йилдан 100 йилгача даврни қамраб олади. Улар Статен Исланддаги Россвилле қисмига номланган, чунки улар биринчи марта эски Россвилле Пост Офиси биноси яқинида топилган.

Европаликлар билан алоқада бўлган даврда, орол Ленапеънинг Унами бўлинмасига мансуб Раритан қабиласи томонидан яшаган. Алгонқуиан тилларидан бири бўлган Ленапе тилида, Статен Исланд Ақуэҳонга Манаcкнонг деб аталган, бу „ёмон ўрмон жойигача“ деган маънони англатади, ёки Эгҳқуҳоус деб аталган, бу эса „ёмон ўрмон[5]“ деган маънони билдиради. 1657-йилда Статен Исландни сотиб олиш бўйича Луббертус ван Динcклагеъга берилган ҳужжатда ном Эгҳқуаонс деб ёзилган[6]. Ушбу ҳудуд Ленапеънинг Ленапеҳокинг деб номланган ота юртига кирган. Кейинчалик, инглиз мустамлакачилари Ленапеъни „Делаwаре“ деб аташган, чунки улар инглизлар томонидан Делаwаре дарёси деб номланган дарёнинг икки қирғоғида яшаган.

Оролда маҳаллий американларнинг пиёда йўллари мавжуд бўлган, улардан бири ҳозирги Ричмонд Роад ва Амбой Роад ёнидаги тепаликнинг жанубий қирғоғини бўйлаган. Ленапеълар доимий яшаш жойларига эга бўлмаган, балки мавсумий равишда ҳаракатланиб, слаш ва бурн қишлоқ хўжалигидан фойдаланганлар. Уларнинг рационида қобиқли денгиз маҳсулотлари, жумладан, ҳозирги Неw Ёрк шаҳар ҳудудидаги сув йўлларида кенг тарқалган Шарқий острица (Cрассостреа виргиниcа) муҳим ўрин тутган. Уларнинг яшаш жойларидан далил сифатида Тоттенвилле қисмида қирғоқ бўйида қобиқларни топиш мумкин, бу ерда баъзан 12 дюйм (300 мм)дан катта острица қобиқлари топилади.

Буриал Ридге, Тоттенвиллеъда Раритан Бай’ни кузатиб турган бир қирғоқда жойлашган Ленапеъларнинг дафн жойи, Неw Ёрк шаҳридаги энг катта пре-европалик дафн жойидир. 1858-йилдан бошлаб Буриал Ридгеъда жасадлар қазиб олингани ҳақида хабарлар мавжуд. Мустақил тадқиқотлар олиб борган этнограф ва археолог Георге Ҳ. Пеппер 1895-йилда Америcан Мусеум оф Натурал Ҳисторй томонидан Буриал Ридгеъда тўланган археологик тадқиқотлар олиб бориш учун ёлланган. Ҳозирда дафн жойи белгисиз бўлиб, Cонференcе Ҳоусе Парк ҳудудида жойлашган.

Манбалар

  1. ↑ „Штат ва Округ тезкор ма'лумотлари – Ричмонд округи (Статен Исланд), Неw Ёрк“. Унитед Статес Cенсус Буреау. Қаралди: август 13, 2024.
  2. ↑ „Статен Исланд тарихи – 1900-йилдан ҳозирги кунгача“. Неw Ёрк Публиc Либрарй. август 13, 2006да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2006-йил 16-январ.
  3. ↑ Броwн, Чип. „Неw Ёркдан қочиш“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1994-йил 30-январ). Қаралди: 2008-йил 14-январ. „Гивен тҳеир статус ас ресиденц оф "тҳе форготтен бороугҳ" – тҳе соррй Cиндерелла систер ин Неw Ёрк'с дйсфунcтионал фамилй – майбе тҳе гиддиэст аспеcт оф алл wас тҳе аттентион.“.
  4. ↑ Буcклей, Cара. „Боҳемиа бй тҳе Бай“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2007-йил 7-октябр). Қаралди: август 13, 2024. „Эвен ас Неw Ёрк'с ҳип ёунг тҳингс инваде анд cолонизе неигҳборҳоодс неар, фар анд оут оф стате, Статен Исланд ҳас стаед стубборнлй унcоол. Ит ремаинс тҳе форготтен бороугҳ.“.
  5. ↑ Ҳисторй оф Ричмонд Cоунтй (Статен Исланд), Неw Ёрк. қаралди: 08.08.2024 „Китоб“.
  6. ↑ „Ҳақида“. 2021-йил 24-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 8-август. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi