Степан Яковлевич Сусский (1905-йил 5-август, Чернорудка қишлоғи, Киев вилояти, Россия империяси – 2002-йил, Купавна, Москва вилояти, Россия) – совет қўмондони ва артиллерия генерал-маёри (11.5.1949).

Степан Сусский
Таваллуди 1905-йил 5-август
Чернорудка қишлоғи, Киев вилояти, Россия империяси
Вафоти 2002-йил
Купавна қишлоғи, Железнодорожний шаҳри, Москва вилояти, Россия
Фуқаролиги  Совет Иттифоқи
Хизматдаги йиллари 1922-1953
Унвони Генерал-маёр
Мукофотлари

Ҳаёти

Степан Сусский 1905-йил 5-августда Житомир вилоятининг Ружинский туманидаги Чернорудка қишлоғида туғилган.

Ҳарбий хизмати

1922-йил 10-сентябрда ихтиёрий равишда Қизил Армия сафига қўшилган. Украина ҳарбий округининг 44-ўқчи дивизиясининг 133-Тарашчанский отишма полкининг мусиқий жамоаси аъзоси сифатида қабул қилинган. 1923-йил декабрдан 1924-йил сентябргача ушбу дивизиянинг кичик қўмондонлик таркиби учун дивизион мактабида ўқиб, ОГПУ қўшинларининг 2-чегара полкида компания сержанти бўлиб хизмат қилган. 1924-йил ноябр ойида эса захирага ўтказилади. Тошкент шаҳридаги „Правда Востока“ босмахонасида ишлаган.

1926-йил октябр ойида В. И. Ленин номидаги Ўрта Осиё ҳарбий билим юртига ўқишга киради. 1930-йил феврал ойида шу мактаб таркибида қурол қўмондони сифатида Сирдарё вилоятидаги Султонбек тўдасини йўқ қилиш операциясида қатнашади. 1930-йилнинг май ойида мактабни тугатгач, Ўрта Осиё ҳарбий округи 3-Туркистон артиллерия полкига взвод командири этиб тайинланади. Октябр ойида 11-тоғли милтиқ полкига ўтказилади. 1930-йилдан ВКП(б) аъзоси. 1931-йил апрел-июл ойларида ўт ўчирувчилар взвод ва батарея командири сифатида Иброҳим бегим тўдаларига қарши курашда қатнашган. Кейинчалик Севастопол шаҳридаги зенит-артиллерия командирлари малакасини ошириш курсларига ўқишга юборилган. 1931-йил декабрда курсларни тугатгандан сўнг, Москва ҳарбий округининг 85-зенит-артиллерия полкига тайинланган. У взвод командири, батарея командири, дивизия командири, полк командирининг хўжалик ишлари бўйича ёрдамчиси вазифасини бажарувчи лавозимларида фаолият олиб борган. 1939-йил июн ойида капитан Сусский М. В. Фрунзе номидаги Қизил Армия Ҳарбий Академиясининг ҳаво мудофааси бўлимига талаба сифатида қабул қилинган. 1941-йил май ойида академиянинг ҳаво мудофааси бўлими негизида Қизил Армия ҳаво мудофааси олий мактаби ташкил этилиб, ушбу мактабга талаба сифатида қабул қилинади.

Улуғ Ватан Уруши

1941-йил 16-июлда капитан Сусский ушбу мактабнинг 2-курсини тугатиб, Жануби-Ғарбий фронтда фаол армияга юборилган. Дастлабки 6 ой давомида Киевга яқинлашишда 595-танкга қарши артиллерия полкига қўмондонлик қилган. Кейин Конотопдан Старий Осколгача 40-чи армия таркибида жанг қилади. 1942-йил январ ойидан бошлаб 583-зенит-артиллерия полки командирининг ўринбосари бўлиб хизмат қилган. Июн ойида 1262-армия ҳаво мудофааси полкига командир этиб тайинланади. У полк тузиб, Сталинградга жўнаган. У ерда Сталинград мудофаа операциясида қатнашади. 1942-йил ноябрдан Дон фронтининг 65-армиясининг ҳаво мудофааси бўйича артиллерия қўмондони ўринбосари бўлиб хизмат қилган.

1943-йил март ойида подполковник Сусский РГКнинг 10-артиллерия дивизияси қўмондони этиб тайинланиб, у билан уруш охиригача жанг қилган. 1943-йил 6-октябрдан бошлаб унинг қўмондонлиги остидаги дивизия Курск жангида, Орел ҳужум операциясида, Украинанинг чап қирғоғини ва Украинани озод қилишда қатнашади. Қўмондонликнинг жанговар топшириқларини муваффақиятли бажарганлиги учун Қизил Байроқ ордени билан тақдирланган.

Полковник Сусский 1945-йил 15-майда Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвонига номзод бўлган, аммо бу мукофот тасдиқланмаган[1][2].

У уруш пайтида шахсан тўрт марта Олий Бош Қўмондоннинг миннатдорчилик буйруқларида тилга олинган[3].

Россия Федерацияси Президентининг 1995-йил 4-майдаги 443-сонли фармони билан 1941—1945-йиллардаги Улуғ Ватан уруши давридаги жанговар ҳаракатлар пайтида қўшинларга алоҳида раҳбарлик қилгани учун Жуков ордени билан тақдирланган[4].

Мукофотлари

Олий Бош Қўмондоннинг буйруқлари (миннатдорчиликлари) да С. Я. Сусский қайд этилган[3]
  • Кременец шаҳрини эгаллаш учун – Кременец тоғлари тизмасидаги кучли табиий қал’а, немислар томонидан ривожланган сунъий мудофаа иншоотлари тармоғи билан мустаҳкамланган. 1944-йил 19-мартдаги 88-сон.
  • Вистуланинг чап қирғоғидаги немис мудофаасининг муҳим таянчи бўлган Сандомиэрз шаҳрини бўрон билан босиб олиш учун. 1944-йил 18-август, 167-сон.
  • Лиэгнитз, Штайнау, Лубен, Гаинау, Неумаркт ва Кант шаҳарларини эгаллаш учун – Одернинг ғарбий қирғоғидаги немис мудофаасининг муҳим алоқа марказлари ва кучли истеҳкомлари. 1945-йил 11-феврал. № 273
  • Германия Силезиясининг Неустедтел, Нойсалц, Фрейштадт, Спроттау, Голдберг, Жауэр, Стриэгау шаҳарларини эгаллаш учун – йирик алоқа марказлари ва немис мудофаасининг мустаҳкам истеҳкомлари. 1945-йил 14-феврал. № 278.

Манбалар

  1. ↑ Сайт Подвиг народа – Наградной лист на Сусского С.Я.[сайт ишламайди]
  2. ↑ Сайт Подвиг народа – Оборотная сторона наградного листа на Сусского С.Я.[сайт ишламайди]
  3. ↑ 3,0 3,1 „Приказы Верховного Главнокомандующего в период Великой Отечественной войны Советского Союза. Сборник. М., Воениздат, 1975.“. 2017-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 19-август.
  4. ↑ „Указ Президента Российской Федерации от 04.05.1995 г. № 443“. 2021-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 19-август.
  5. ↑ 5,0 5,1 Награждён в соотвецтвии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 „О награждении орденами и медалями за вислугу лет в Красной Армии“
  6. ↑ Награжден в соотвецтвии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 11 марта 1985 года „О награждении орденом Отечественной войни активних участников Великой Отечественной войни 1941-1945 годов“

Адабиётлар

  • Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдиви. Воэнний биографический словар / В. П. Горемикин. – М.: Кучково поле, 2014. – Т. 2. – С. 314—315. – 1000 экз. – ИСБН 978-5-9950-0341-0.
  • Коллектив авторов: к.и.н. М. Э. Морозов (руководитель), к.и.н. В. Т. Елисеев, к.и.н. К. Л. Кулагин, С.А. Липатов, к.и.н. Б. Н. Петров, к.и.н. А. А. Черняев, к.и.н. А. А. Шабаев. Великая Отечественная война 1941-1945 гг. Кампании и стратегические операции в цифрах. В 2-х томах, 1000 экз, М: Объединенная редакция МВД России, 2010. ИСБН 978-5-8129-0099-1. 
  • М. Л. Дударенко, Ю. Г. Перечнев, В. Т. Елисеев и др.. . 

Ҳаволалар