Stepan Zorian
Степан Зориан ( арман : Ստեփան Զօրեան, 1867–1919), номи де гуэрре Ростом ( Ռոստոմ билан машҳур. ), Арман ревалуция федерациясининг учта асосчиларининг энг муҳим бўғинларидан бири ва арман миллий озодлик ҳаракатининг етакчиси ва қомондони бўлган.
АРФнинг ташкил топиши
Зориан Россия империясининг Эриван губернаторлигидаги Цгна қишлоғида (ҳозирги Озарбайжоннинг Нахчиван Автоном Республикасида жойлашган) туғилган. У биринчи сабоқни мактабида сўнгра эса Москвадаги коллежига киради ва у ерда ўқий бошлаган бироқ ўқишни охиригача тугатолмай қолди. Охир-оқибат у Тифлисга жўнаб кетишга мажбур бўлади ва у ерда Кристапор Микаэлян ва Симон Заварян билан учрашди улурни барчаси барчаси арман инқилобчи бўлади. Улар 1890-йилда Арман инқилобий федерациясига (АРФ) асос солган. Уларнинг янги сиёсий партияси арманларга катта та'сир кўрсатди. Усмонли империясининг арман фуқароларини ҳимоя қилиш учун ислоҳот талаб қилиш ва қурол олиш орқали қўллаб-қувватланди.
Ишлар ва саёҳатлар
Зориан Швейцариянинг Женева шаҳрига кўчиб ўтади ва у ерда Дрошак Жоурнал (Трошаг) газетасини муҳаррир сифатида бошқарган. Карин шаҳрида АРФ партияси а'золари яширин равишда Туркияда та'қиқлангани учун ўзини чойнак савдогарлари қилиб кўрсатиб, талабалар уюшмасини тузушди. Кейинчалик у АбдулҲамид ИИ га қарши курашда АРФ инқилобчи партияси ва Ички Македония Инқилобий Ташкилоти ўртасида ҳамкорлик ўрнатиш учун Болгарияга жойлашиш режаси амалга оширилади. У ерда рафиқаси Лиза Мелик Шаҳназарян билан арман мактабини ҳам очган.
Конституциядан кейинги кунлар
1908-йил Туркиядаги конституциявий инқилоб пайтида у Гаринга кўчиб ўтди. 1914-йилда Биринчи жаҳон уруши бошланди ва у шу йиллар давомида Эвропага, кейин эса Кавказга кўчиб ўтди. У ерларда эса арман-татар урушларида мунтазам қатнашган. Эрон конституциявий инқилоби даврида у форс инқилобчилари билан бирга инқилобни амалга оширишда қатнашган[1]. Шунингдек, у Бокудаги ўзини-ўзи мудофаа курашига раҳбарлик қилади. Фалокатли жангдан сўнг натижасидан кейин у минглаб арманлар билан бирга Эронга қочиб кетди.
Ўлим
Зориан 1919-йилда Тифлисда 52 ёшида вафот этди. У мустақил Арманистонни кўриш учун яшаган ва ҳаракат қилган АРФнинг ягона асосчиси эди.
Яна қаранг
- Арман инқилобий федерацияси
- Арманистон Демократик Республикаси
- Кристапор Микаэлиан
- Симон Завариан
Манбалар
- ↑ Доминик Ж. Счаллер, Жüрген Зиммерер (2013). Лате Оттоман Геноcидес: Тҳе Диссолутион оф тҳе Оттоман Эмпире анд Ёунг Туркиш Популатион анд Эхтерминатион Полиcиэс. Роутледге. ИСБН 978-1317990451 п. 84.
Адабиётлар
- Росдом биографияси арман ва инглиз тилларида (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-03 санасида архивланган)
- Миҳран Курдоглян, Бадмоутиоун Ҳаёц, C. Ҳадор (Арман тилидан таржима қилинган), Арман тарихи, ИИИ жилд, п. 34, Афина, Греция: 1996-йилИСБН 9780520088030