Ziyosfera

Stiker

Стикер (инглизча: стиcкер) — бубёрлиқнинг бир тури; бир томонида вақтинча ёки доимий босимга сезгир ёпиштирувчи босилган қоғоз, пластмасса, винил ёки бошқа материал. Вазиятга қараб безатиш ёки функсионал мақсадларда фойдаланиш мумкин. Стикер турли сиртларга ёпиштириш учун мўлжалланган, хоҳ у ёғоч, металл, шиша бўлса ҳам. Стикер ахборот баннери, девор безаклари ва ички безатиш элементи сифатида ишлатилиши мумкин, у автомобилларни визуал созлашда ҳам қўлланади.

Мева ёрлиғи учун товар номли стикер ишлатилади

Р. Стентон Авери 1935-йилда биринчи ўзининг ёпиштирувчи стикерини яратган[1].

Фойдаланиш

Германиядаги бокс студияси учун партизан маркетинги услубидаги реклама стикери

Стикерлар обектни сўз ёки фикр билан идентификация қилишни талаб қилинганда жуда кенг қўлланади. Товар стикерлари ушбу маҳсулотларни маълум бир компаниядан келган деб белгилаш учун маҳсулотларга бириктирилиши мумкин. Улар, шунингдек, маҳсулотнинг оддий текширувда кўринмайдиган хусусиятларини тасвирлаш, босиб чиқариш хатосини ёки маҳсулотдаги ўзгаришларни аниқлаш учун ҳам ишлатилиши мумкин, масалан, ишлаб чиқарилган мамлакат, маҳсулот таркибий қисмларининг ўзгариши, яроқлилик муддати ёки муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги билдиришнома, бундай кичик ўзгариш учун олдиндан мавжуд бўлган қадоқни бекор қилмасдан стикер қўшилади. Ёрлиқ диспенсер кўпинча ёпишқоқ ёрлиқни астар ёки таянч лентадан ажратишнинг қулай усули сифатида ишлатилади.

Автомобил бамперларига ўрнатилган магнит ва доимий бампер стикерлари деб аталадиган стикерлар кўпинча шахслар томонидан сиёсий ёки мафкуравий сабабларни қўллаб-қувватлашни намойиш қилиш усули сифатида ишлатилади. Автомобилни рўйхатдан ўтказиш ва охирги хизмат кўрсатиш тафсилотлари кўпчилик автомобил олд ойналарининг ички қисмидаги стикерларнинг иккита мисолидир. „Дераза стикери“ атамаси одатда автомобил ойнасининг ички қисмига ёпиштирилган винил теглар учун ишлатилади, аксинча, сувга чидамли стикерлар автомобилнинг ташқи томонига ёпиштирилади, аммо ҳар қандай нарсага ёпиштирилиши мумкин.

Стикерлар скрапбукинг саҳифаларини безаш учун ҳам ишлатилади. Шу мақсадда сотиладиган стикерлар орасида акрил, 3Д, картон, эпокси, мато, тўпланма, учқунли, қоғоз, пуфак ва пардоз мавжуд. Скрапбукингнинг дастлабки кунларида стикерлар асосан „2х6“ вароқларда сотилган бўлса, ҳозир „6х12“ ва ҳатто „12х12“ ўлчамдаги вароқлар жуда кенг тарқалган.

Сан-Паулу, Бразилиядаги стикер вандализми

Улар тез-тез реклама ва сиёсий компанияларнинг бир қисми сифатида тарқатилади; масалан, АҚСҲдаги кўплаб сайлов округларида овоз берган шахсни кўрсатувчи стикерлар ҳар бир сайловчига овоз бериш жойидан чиқиб кетаётганда, асосан бошқаларга овоз беришни эслатиш учун берилади. Кузатувчилар қўлларини чалишлари, шох чалишлари ёки яхши стикерни бошқа йўл билан олқишлашлари мумкин.

ХВИ асрда франсуз аристократияси доғларни яшириш учун юзларига стикерлар тақиб юришган[2].

Вақтинчалик стикерлар бугунги кунда кимдирда маълум соғлиқ аломатлари йўқлигини, эмланганлигини ёки баъзи бир хавфсизлик чораларини кўрсатиш учун ишлатилади.

Стикерлар партизан маркетингининг бир шакли сифатида ҳам қўлланади, шунингдек, визуал ва жисмоний вандализмнинг кенг тарқалган шакли сифатида хизмат қилади.

Турлари

Баъзи википедия стикерлари

• Ахборот — арзонлиги туфайли кўпинча реклама сифатида ишлатилади. Сиёсий шиорларни ўз ичига олиши ёки санъат обекти бўлиши мумкин.

• Кафолат — махсус муҳр ёки ўз-ўзини йўқ қиладиган қоғозда рухсациз очилишни назорат қилиш ва пакетнинг статик ва ҳаракатланувчи қисмини улаш учун қилинган. Кафолат стикерларининг асосий хусусияти тозаланганда йўқ бўлиб кетишидир.

• Идентификация — товарларни рақамланган ва штрихли шахсийлаштириш билан маркалаш учун берилади, бу сизга маҳсулот, маҳсулот хусусиятлари ҳақида электрон шаклда маълумот олиш имконини беради.

• Инвентаризация — захирадаги  маҳсулотларни ҳисобга олиш учун ишлатилади, рақамланган ёки штрихли шахсийлаштиришни ўз ичига олади. Ушбу турдаги стикер, шунингдек, сақлаш вақтида маҳсулотларни таснифлаш имконини беради.

• Сана — яроқлилик муддати ёки кафолат муддати  бўлган маҳсулотлар учун ишлатилади. Ушбу стикерда серия рақами ва истеъмолчи талаб қиладиган бошқа маълумотлар мавжуд.

Йиғиш

Панинининг 2018-йилги Жаҳон чемпионати стикер албоми учун Бразилияда стикер савдоси

Энг оддий стикерларда янги бошланувчилар учун қулай бўлган коллексион буюмлар бўлиши мумкин, улар йиғиш севимли машғулотларига кириш эшиги бўлиб хизмат қилади.

1970-йилда ФИФА билан ҳамкорликни йўлга қўйган Панини биринчи марта 1970-йилги Жаҳон чемпионати учун Жаҳон кубоги стикер албомини ишлаб чиқарди[3][4]. Стикерларни йиғиш ва сотиш учун ғайратни бошлаш айниқса ёш авлод учун ўшандан бери стикерларни йиғиш ва сотиш Жаҳон кубоги тажрибасининг бир қисмига айланди[5]. Буюк Британиянинг Тҳе Гуардиан газетаси таъкидлашича, Жаҳон чемпионати стикерларининг икки нусхасини алмаштириш анъанаси 1970-1980-йилларда ўйин майдончаси бўлган[6].

Манбалар

  1. ↑ „Стикерларни ким ихтиро қилган?“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-04 санасида архивланган) Wондерополис. 2019-йил 25-июлда олинди.
  2. ↑ „Ўша пайтда франсуз аристократияси шаҳвоний юз стикерлари билан шуғулланган эди“.
  3. ↑ „Бренд ҳамкорликлари“. ФИФА.cом. 2015-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. 2018-йил 8-сентабрда олинди
  4. ↑ „Панини Жаҳон кубоги 2018 стикерлари: машҳур стикер албоми қачон чиқади? Бу қанча туради?“. Лондон кечки стандарти. 2018-йил 8-сентабрда олинди.
  5. ↑ „Сеҳрли, глобал жиннилик ва Панинининг Жаҳон кубоги стикер албомларининг анъанаси“. Спорт Иллустратед. 2018-йил 2-сентабрда олинди.
  6. ↑ „Панини Жаҳон кубоги стикер китоби“. Тҳе Гуардиан. 2018-йил 3-сентабрда олинди. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi