Stiyeng

Стиенг — Жануби-Шарқий Осиёда Ветнамнинг тоғли ҳудудларида, шунингдек, Камбоджада яшовчи халқ. Аҳолиси ХХ аср охирида тахминан 85 минг киши эди.

Тарихи

Франсияга мустамлакачилик қарамлиги даврида стиенг қиёсий автономияга эга эди. Лекин мустамлакачиликдан кейинги янги чегаралар белгиланар экан, кичик бир халқ манфаати ҳисобга олинмай, чегара тарихий стиенг ерларини иккига бўлиб ташлади. Шунинг учун кўпчиликнинг қариндошлари чегаранинг нариги томонида. Ветнам уруши пайтида кўп сонли стиенглар ҳалок бўлди ва азоб чекди.

Тили

Стиенг тили австроосиё тилларининг мон-кхмер бўлимига (Бахнар филиали) тегишли. Ветнамдан фарқли ўлароқ, унда оҳанглар йўқ. Узун ва қисқа унлилар фарқланади. Ономато-поэтик иборалар, ички олмошларга бой.

Иқтисодий ташкилот

Фаолият турлари

Стиенгларнинг асосий машғулоти қўлда кесишга доир қишлоқ хўжалигидир. Энг кенг тарқалган экинлар — гуруч, сабзавот, маккажўхори. Ҳосилни йиғиш ривожланган. Одамлар балиқ овлашнинг кўплаб усулларини билишларига қарамай, бу балиқ уларнинг диэтасининг аҳамияциз қисмини эгаллайди. Кўпгина оилалар уйнинг орқасида ўзларининг сабзавот боғига эга бўлиб, у ерда банан, папайя, пиёз, қалампир, ялпиз ва бошқа экинлар етиштирилади. Чорвачилик анъанавий равишда аҳоли пункти атрофида (сувбувол, чўчқа, ўрдак, товуқ) боқилади.

Ижтимоий ташкилот

.Жамият қўллаб-қувватланади, уни сайланган бошлиқ билан оқсоқоллар кенгаши бошқаради. Оилалар патриархал, асосан кичик. Ўзаро муносабатларнинг ҳисоби отанинг чизиғида амалга оширилади. Левират ва сорорат бор.

Умумий хусусиятлари

1980-йиллардан бошлаб анъанавий иқтисодиётдан бозор иқтисодиётига босқичма-босқич ўтиш жараёни содир бўлди. Товар-пул муносабатлари муваффақиятли кириб бормоқда. Жамиятда меҳнат тақсимоти мавжуд. Аҳолининг эркак қисми ов, балиқ овлаш ёки қурилиш билан шуғулланса, аёллар одатда ўтин тайёрлайдилар, овқат пиширадилар ва болаларга қарашади.

Адабиётлар

Бернова А. А., Членов М. А. Стиэнг. // Дунё халқлари ва динлари / Боб. эд. В. А. Тишков. М.: Буюк рус энциклопедияси, 1999. С. 320.
Индочинадан этник озчиликлар маданияти ҳақида эслатмалар / Мерилин Грегерсон. Даллас: СИЛ Антропология музейи, 1980-йил.

Ҳаволалар