Su-35
Су-35 (НАТО кодификациясига кўра: Фланкер-Э +[1]) — бу 4++ авлодининг суриш векторини бошқарадиган кўп ролли суперманеврли рус қирувчи самолёти[2][3]. 2008-йилда Сукҳои дизайн бюросида ишлаб чиқилган. Су-35 - Россия Ҳарбий-ҳаво кучларининг асосий қирувчиларидан бири, шунингдек, Су-27 ва Су-57 қирувчи самолётлари ўртасидаги ўзига хос ўтиш даври. Россия Аэрокосмик кучлари учун серияли қирувчи самолёт Су-35С деб номланади. Аввалроқ, халқаро авиашоуларда Су-27М самолёти Су-35 индекси остида намойиш этилган эди.
| Су-35 | |
|---|---|
|
| |
| ко'п мақсадли қирувчи самолёти | |
| Ишлаб чиқарувчи |
|
| Миллий келиб чиқиши |
|
| Биринчи парвоз | 2008-йил 19-феврал |
| Хизматга кириш | 2014-йил 12-феврал |
| Конструктор |
|
| Фойдаланувчилар | Россия Аэрокосмик кучлари, ПЛА ҳаво кучлари |
| Бирликнинг нархи | тахминан 2 миллиард рубл |
| Ишлаб чиқариш йиллари | 2008-йилдан бери |
| Ишлаб чиқаришдан бирликлар | 2021-йил август ҳолатига кўра 124 та |
| Версиялар | Су-27,Су-57 |
Тарих
Су-35 - Т - 10С платформасининг чуқур модернизацияси (дастлаб Су-27 самолётларини модернизация қилиш дастури „Су-35БМ“ деб номланган[4]).
Биринчи прототип Су-35 самолётини йиғиш 2007-йил ёзида А.И. номидаги КнААПОда якунланди. Ю. А. Гагарин ", шундан сўнг машина МАКС-2007 авиасалонида статик тўхташ жойида тақдим этилди.
ОКБ им дан двигателлар билан экспериментал Су-35 нинг биринчи парвози 2008-йил 19-февралда бўлиб ўтди. Самолётни Россия Федерациясининг хизмат кўрсатган синов учувчиси Сергей Богдан бошқарган.
2009-йилда Россия Ҳарбий-ҳаво кучларига жами 66 миллиард рублга 48 та Су-35С қирувчи самолётларини етказиб бериш бўйича биринчи шартнома имзоланди[5]. 2015-йил охирига келиб 48 та қирувчи самолёт ишлаб чиқарилди[6]. 2015-йил декабр ойида Россия Аэрокосмик кучларига 2020-йилгача 100 миллиард рубл миқдорида 50 дона етказиб бериш бўйича иккинчи шартнома имзоланди.
2015-йилнинг ноябр ойида Индонезия ҳукумати 12 та Су-35 кўп мақсадли қирувчи самолётларини сотиб олишни ма’қуллади. 2015-йилда Хитойга 24 та Су-35 кўп функсияли қирувчи самолётларни етказиб бериш бўйича шартнома имзоланди. 2016-йилда биринчи 4 та самолёт 2017—2018-йилларда яна 10 та етказиб бериш тугалланди. Шартнома 2020-йил охиригача якунланиши кўзда тутилган.
Қурилиши
Су-35 қирувчиси Су-27 нинг чуқур модернизация қилинган модели ҳисобланади. У асосан янги мустаҳкамланган ҳаво корпусига эга[7]. Эски Су-27М дан фарқли ўлароқ, унинг олдинги горизонтал думи (ПГО) ва тормоз қопқоғи йўқ (қўниш пайтида тормозлаш рулларни узунламасıна ўқдан буриш орқали амалга оширилади).
Сухой конструкторлик бюросининг баёнотига кўра, Су-35 нинг тайинланган ресурси (двигателлардан ташқари) 6000 парвоз соати ёки 30 йил. Двигателларнинг эълон қилинган ресурси 4000 соатни ташкил қилади.
Су-35 корпуси: корпуснинг четлари самарали тарқалиш майдонини камайтирадиган материаллар билан қопланган. самолёт фонарида ўтказувчан қоплама мавжуд.

Двигателлар
Су-35 ОКБ им томонидан ишлаб чиқилган иккита АЛ-41Ф-1С бйпасс турбожетли двигателлари билан жиҳозланган. Бундан ташқари А. Люлки - „УЭC-УМПО“ ЁАЖнинг филиалида ёниш мосламаси, плазмали атеслеме тизими ва барча бурчак остида бошқариладиган тортиш векторлари ишлаб чиқарилган.
Ушбу двигателлар АЛ-41Ф-1 нинг „соддалаштирилган“ версияси - бешинчи авлод қирувчи самолётининг биринчи босқичининг двигателидир. АЛ - 41Ф-1С ундан кейин ёниш ва ёнишдан кейин камайтирилган тортишиш ва электрон-механик бошқарув тизимидан фойдаланиш билан ажралиб туради. Ҳар бир АЛ-41Ф-1С двигателининг ёниш қуввати 14 500 кгф ни ташкил қилади. ёнишдан кейинги режимда максимал тортишиш 8 800 кгф ни ташкил қилади. Двигателнинг суриш бурилиш бурчакларининг сонини кўпайтириш ва псевдо-бутун бурчакни яратиш учун эгилган нозулларнинг айланиш ўқи эгилган, бу фотосуратда аниқ кўринади (нозуллар пастга-ичкарига ва юқорига-ташқарига бурилади).
ВГТД ТА14-130-35 - 105 кВт эквивалент қувватга эга ёрдамчи (АПУ) газ турбинали двигател. Самолёт кабинаси ва бўлинмаларини кондиционерлаш ва борт истеъмолчилари учун 30 кВт гача қувватга эга 200/115 В АC қувват манбаи билан таъминлайди[8].

Авионика
Су-35С ИУС-35 ахборот ва бошқарув тизимига эга[9].
" Н035 Ирбис " фазали антенна массивига эга радар ўрнатилди, у 0,01 м² дан 100 км гача бўлган обектларни аниқлаш диапазонига эга. ЭПР 0,1 м² 160 км гача, РCС 3 м² дан 400 км гача бўлган Л диапазонли антенна тизими, РCС 0,01 м² дан 130 км гача бўлган масофада аниқлаш диапазонига эга[10]. Радар қурилмаларига қўшимча равишда, оптик жойлашув станцияси ва ОЭИС ишлатилади.
Анъанавий ПВД родлари ўрнига оқимга чиқмайдиган СИ ВСП-35 тизимининг сенсорлари ишлатилган, бу эса радио тўлқинлари учун ноаниқ бўлган бурун конусидаги „ямоқ“ дан халос бўлишга ва радарни текислашга имкон берди.
Самолёт электрон уруш ускуналари билан жиҳозланган, шунингдек, гуруҳ электрон мудофаа станциялари билан жиҳозланиши мумкин.
Кокпит кўп экранли режимда ишлаш қобилиятига эга учта дисплей ва олд ойнада голографик индикатор билан жиҳозланган.
Самолёт Л-150-35 радиациявий огоҳлантириш тизими билан жиҳозланган.
Радио сукунати режимида учаётганда гуруҳ самолётлари ўртасидаги алоқа учун оптик маълумотларни узатиш тизимига ҳам эга. Ушбу тизимнинг қабул қилгичлари ва узатувчилари кокпитнинг ён томонларида, киэлларда ва қанот учларида қисқа бантлар кўринишида олдинги модификациялардан энг сезиларли ташқи фарқлардан биридир.
Ўзгартиришлар
Су-35БМ - Су-27 самолётини модернизация қилиш дастурининг асл номи - „катта модернизация“. Кейинчалик у Су-35 сифатида ишлаб чиқарила бошланди.
Су-35C - 4++ авлодининг чуқур модернизация қилинган суперманеврли кўп мақсадли қирувчиси. У худди шундай синфдаги жангчилардан устунликни таъминловчи бешинчи авлод технологияларидан фойдаланади. Самолётнинг ўзига хос хусусиятлари - борт ускуналари тизимларини бирлаштирган рақамли маълумот ва бошқарув тизимига асосланган янги авионика мажмуаси, ҳаво нишонларини аниқлаш учун узоқ масофага эга босқичли антенна массивли янги радар станцияси (РЛС) бир вақтнинг ўзида кузатилган ва ўқ узилган нишонлар, кучайган ва айланиш векторига эга янги двигателлар биланжиҳозланган[7]. Су-35С биринчи парвозини 2008-йилнинг февралида амалга оширган.
Тактик ва техник хусусиятлар


Техник хусусиятлари:
- Экипаж : 1 киши
- Узунлиги : 21,9 м
- Қанотлари кенглиги : 14,75 м
- Баландлиги : 5,9 м
- Қанот майдони: 62,04 м²
- Етакчи чекка суриш бурчаги : 42°
- Шасси: уч ғилдиракли
- Оғирлиги :
- бўш: 19 000 кг[11]
- нормал учиш оғирлиги (2 × Р77 + 2 × Р-73Э): 25 300 кг
- максимал учиш оғирлиги: 34 500 кг
- ёқилғининг оғирлиги: 11500 кг
- Двигател:
Парвоз самарадорлиги
- Максимал тезлик:
- Парвоз диапазони:
- ерга яқин (баландлиги - 200 м, тезлиги - М = 0,7): 1580 км
- баландда:
- ПТБсиз : 3600 км
- 2 ПТБ-2000 л билан: 4500 км
- Амалий шифт : 20 000 м
- Кўтарилиш тезлиги: 280 м/с
- Узунлик:
- кўтарилишгача бўлган масофа (тўлиқ ёниш): 450 м
- қўниш вақтидаги юрадиган масофаси (оддий учиш оғирлиги, тормоз парашюти, тормоз билан): 650 м
- Қанот юки:
- нормал учиш оғирлигида: 410 кг / м²
- максимал учиш оғирлигида: 611 кг/м²


Қуролланиш
- Пулемёт: 30 мм самолёт ГШ-30-1 150 ўқ
- Жанговар юк: 8000 кг
- Қуролланишнинг қаттиқ нуқталари : 12
- Қуролланиш:
- Ҳаводан ҳавога :
- ўрта диапазон:
- 12 х Р-77-1 гача;
- 2 х Р-27ЭТ гача;
- қисқа масофа:
- 6 × Р-73 (РВВ-МД)
- узоқ масофа:
- 4 × Р-37 М (РВВ-БД)
- ўрта диапазон:
- Ҳаво ер :
- Кемага қарши ракеталар:
- 6 × Кҳ-31, Кҳ-35 У ёки 2 × Кҳ-59М
- Узоқ масофали ҳаво-ер ракетаси
- Аниқ ўқ-дорилар:
- 6 × Х-29Т ёки Х-38Мхх;
- 5 х Кҳ-59МК;
- 8 × КАБ-500 КР (ОД);
- 3 х КАБ-1500КР (ЛГ);
- Бошқарилмайдиган ўқ-дорилар :
- 6 С-25 (НАР)
- 6 П-8
- Кемага қарши ракеталар:
- Ҳаводан ҳавога :

Ишлаб чиқариш
2009-йилда Сухой Мудофаа вазирлиги билан 48 та Су-35С қирувчи самолётларини етказиб бериш бўйича шартнома тузди, этказиб бериш муддати 2015-йил охиригача 48 та шундай қирувчи самолётни ташкил этди.
2015-йил декабр ойида Россия Аэрокосмик кучларига 2020-йилгача 50 дона етказиб бериш бўйича иккинчи шартнома имзоланди[14].
Битта Су-35 нинг аниқ ишлаб чиқариш нархи номаълум. Бироқ, Россия Аэрокосмик кучларининг собиқ бош қўмондони, генерал-полковник Виктор Бондарев га кўра, битта Су-35нинг нархи 1 миллиард рублдан ошади[15].
2019-йил феврал ҳолатига кўра, Су-35С ни ишлаб чиқиш ва давлат синовлари якунланди ва 60 дан ортиқ самолётлар ҳарбий хизматда[16]. 48 дона учун биринчи давлат мудофаа буюртмаси 2015-йилда якунланган 50 та Су-35С учун иккинчи давлат мудофаа буюртмаси 100% - 50 бирлик (2020-йил ноябр) да бажарилган[17].
Экспорт

2015-йил ноябр ойида Хитойга 24 та Су-35 қирувчи самолётларини етказиб бериш бўйича шартнома имзоланди[18][19]. Шартнома қиймати тахминан 2,5 миллиард долларни ташкил этади[20]. Охирги самолётлар буюртмачига 2018-йилнинг ноябр ойида топширилган[21].
2018-йил феврал ойида Индонезияга 11 та қирувчи самолёт етказиб бериш бўйича шартнома имзоланди. Шартнома қиймати 1,1 миллиард долларни ташкил этади[22]. Октабр ойида „Коммерсант“ газетаси Су-35 самолётларини Индонезияга жўнатиш АҚШнинг Жакартага босими туфайли кечиктирилаётгани ҳақида хабар берди[23]. Газетанинг ёзишича, биринчи самолётлар Индонезияга октабргача етиб бориши керак эди, аммо бу амалга ошмади[24]. Кейинчалик ТАСС Россия Федерациясидан Индонезияга Су-35 самолётларини етказиб бериш октабр ойига режалаштирилмагани ҳақида хабар берди[23]. Республика ҳарбий департаменти раҳбари Риамизард Риачуду шартномани амалга ошириш Россия Федерациясига қарши санксияларга қарамай давом этишини айтди[25]. Индонезиянинг Россиядаги элчиси Моҳамад Воҳид Суприяди келишув имзолангани ва Су-35 қирувчиларини Индонезияга етказиб бериш 2019-йилда бошланиши мумкинлигини айтди[26]. 2020-йил 12-март куни Блоомберг агентлиги Индонезия АҚШнинг босими туфайли Су-35 сотиб олишдан воз кечгани ҳақида хабар берди[27][28].
2018-йилда Мисрга 24 та жангчи етказиб бериш бўйича шартнома имзоланди. шартнома қиймати 2 миллиард долларни ташкил этади. 2021-йилдан буён Мисрнинг CААТСА санксияларига тушиб қолишидан қўрқиб, Россиядан етказиб бериш муддатларини узайтириш бўйича доимий сўровлар туфайли ушбу шартнома боши берк кўчага тушиб қолди ёки бекор қилинди[29][30].
Жанговар фойдаланиш
2016-йил 1-февралда Россия Суриядаги Хмеймим авиабазасига тўртта Су-35С қирувчи самолётини жойлаштиргани ма’лум қилинди[31]. Улар Россиянинг Су-24 бомбардимончи самолёти турк қирувчиси томонидан уриб туширилгандаги вазият такрорланмаслиги учун ҳужумчи самолётларни қамраб олган ҳолда жанговар навбатчилик қилишган.
Су-35 самолёти Россия Аэрокосмик кучлари томонидан Россиянинг Украинага бостириб кириши пайтида, шу жумладан Украина ҳаво мудофаа тизимларини бостириш учун ишлатилади[32][33]. 3-июн ҳолатига кўра иккита Су-35 йўқ қилинди[32]. Украина томонининг баёнотида: бири Украина Ҳарбий-ҳаво кучларининг МиГ-29 самолёти билан ҳаво жангида, иккинчиси эса С- 300 ҳаво мудофаа тизими ёрдамида[34][35][36].

Жанговар балл
Натионал Интерест газетаси Су-35ни Россиянинг АҚШ билан фаразий можародаги энг хавфли қуроллари рўйхатида биринчи ўринни эгаллади, нашр экспертларининг фикрича, Су-35 ҳар қандай НАТО самолёти учун “ўта хавфли” ҳисобланади. Мутахассисларнинг таъкидлашича, Су-35 нинг хавфлилиги узоқ масофага учувчи ҳаво-ҳаво ракеталарининг жуда катта юкланиши, ракеталарни товушдан юқори тезликда учириш қобилияти, суперманеврлик ва кучли электрон уруш билан боғлиқ[37]. Натионал Интерест Ф-22 Раптор бундан мустасно, Су-35 ни ҳар қандай америкалик қирувчи учун жуда хавфли рақиб деб атайди[38].
2018-йил 11-сентабрда Су-35 нинг Америка Ф-22 самолётлари билан Аляска устидаги тўғридан-тўғри алоқасидан сўнг Бусинесс Инсидер ҳарбий кузатувчиси Су-35 нинг Американинг 5-авлод қирувчисига нисбатан афзалликларига эътибор қаратди. Алекс Локи кўпроқ ракеталар ва яхши маневр қобилиятини қайд этди, Ф-22 эса радарларга камроқ кўринарди[39].
Манбалар
- ↑ Появление Су-35БМ требует от США создать палубный Ф/А-22Н Сеа Раптор (ПЕРЕВОДНЫЙ)
- ↑ „Су-35“. 4-апрел 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-июн 2022-йил.
- ↑ Руссиа'с Су-35 Фигҳтер: Тҳе Онлй Тҳинг Ёу Неэд то Кноw
- ↑ Баъзида тилга олинадиган „Т-10БМ“ завод коди хаёлий ва ҳеч қачон мавжуд бўлмаган.
- ↑ Россия ҳарбий-ҳаво кучлари учун 48 та Су-35С қирувчи самолётлари учун янги шартнома қабул
- ↑ Су-35БМ нинг пайдо бо'лиши АҚШдан Ф / А-22Н Сеа Раптор ташувчисини талаб қилишни талаб қилади (ТРАНСЛАТИОН)
- ↑ 7,0 7,1 Су-35 (Wайбаcк Мачине сайтида 4-апрел 2019-йил санасида архивланган)КнААЗ уларнинг
- ↑ аэросила.ру
- ↑ Ахборот беради, бошқаради: Сухой дизайн бюросининг ишлари Россия ҳукумати юқори баҳоланади[сайт ишламайди]
- ↑ „Хитойда Су-35 синовлари натижалари“. 19-декабр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-июн 2022-йил.
- ↑ Бутоwски Аир Интернатионал , 2019-йил октабр, п. 39.
- ↑ „САТУРН илмий-ишлаб чиқариш бирлашмаси > 117C“. 2013-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-июн.
- ↑ Сукҳои ПАК ФА ни
- ↑ Россия Мудофаа вазирлиги 60 миллиард рублдан ортиқ эвазига 50 та Су-35 қирувчи самолётини сотиб олди
- ↑ Со'нгги рус жанговар самолётларининг нархи 1 миллиард рублдан ошди
- ↑ Охирги Су-35С қирувчиларининг қанчаси қо'шинларга киргани ма'лум бо'лди
- ↑ УАC :: Сукҳои Россия Мудофаа вазирлигига Су-35C этказиб бериш бо'йича қурилишни якунлади
- ↑ Хитой "Су" сулоласини давом эттирди
- ↑ Манба: Россия 2016-йил охиригача Хитойга биринчи то'ртта Су-35 самолётини этказиб беради
- ↑ „Су-35С қирувчи самолётлари жорий йилда экспортга топширилади“. 2018-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-июн.
- ↑ Россия томонидан сотиб олинган барча Су-35 қирувчи самолётларини етказиб берди
- ↑ Оммавий ахборот воситалари Россиянинг Су-35 русумли самолётларини Индонезияга етказиб бериш бо'йича шартнома имзолангани ҳақида билиб олдилар
- ↑ 23,0 23,1 Манба: Россиядан Индонезияга Су-35 самолётларини етказиб бериш октабр ойида режалаштирилмаган
- ↑ "Қуруқ" балансдаги санкциялар
- ↑ Индонезия не отменит сделку по приобретению российских истребителей Су-35
- ↑ Россиядаги элчи: Индонезияга Су-35 қирувчи самолётларини етказиб бериш жорий йилда бошланиши мумкин
- ↑ Блоомберг сообщил об отказе Индонезии от российских истребителей
- ↑ Блоомберг - Трумп таҳдиди Индонезияни Россия ва Хитой қуроллари бо'йича келишувлардан воз кечишга ундади
- ↑ "Маис оù сонт пассéс лес Су-35 эгйптиэнс?" эксклюзив ОСИНТни таҳлил қилинг
- ↑ Россиянинг Су-35 ҳаво мудофааси қирувчиси ҳақиқий
- ↑ Оммавий ахборот воситалари Сурияга Россиянинг энг со'нгги Су-35C қирувчи самолётларини топшириш ҳақида билиб олдилар
- ↑ 32,0 32,1 Нега Россиянинг элита Су-35С қирувчи самолётлари Украинада о'лдирилмоқда?
- ↑ Россиянинг энг янги қирувчи самолёти Украина ҳаво мудофааси
- ↑ Су-35 билан танишинг: Россиянинг энг яхши қирувчиси Украинада ё'қ қилиниши мумкинми?
- ↑ Ундердог Украиниан пилоц фигҳт ҳигҳ-теч Руссиан адверсариэс wитҳ скилл
- ↑ ББC Неwс | Рус хизмати
- ↑ Булар Россия ва Америка урушда фойдаланадиган 10 та қотил қуроли
- ↑ Осмондаги қотил: Россиянинг ҳалокатли Су-35 қирувчи самолёти
- ↑ АҚШнинг Ф-22 самолётлари Аляска яқинида Россиянинг энг яхши қирувчи самолёти билан юзма-юз келди ва катта аҳволга тушиб қолди
Адабиёт
- Илйин В. ИВ авлоддаги экстремал // „Арсенал“: журнал. - 2012. - Т. 32, 02-сон. - С. 36-41.
Ҳаволалар
- Су-35 (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-31 санасида архивланган). Сукҳои компания. — Ишлаб чиқарувчининг сайтидаги саҳифа.
- Су-35 (Wайбаcк Мачине сайтида 3-июн 2018-йил санасида архивланган). Бир ўриндиқли кўп функсияли ўта маневрли қирувчи самолёт. КнААЗ уларни. Ю. А. Гагарин .
- Тирик афсона: Су-35С қирувчиси
- Иля Крамник. Асосий моделни о'згартириш. Келгуси йилларда Су-35 Россиянинг экспорт қилинадиган асосий жанговар самолётига айланади. Лента.ру (2015-йил 15-июл) .
- 2013—2014-йилларда жанговар ва жанговар тайёргарлик авиациясининг янгиланиши (Wайбаcк Мачине сайтида 26-апрел 2015-йил санасида архивланган). "Россия ХХИ асрда" (2015-йил 20-феврал).