Sudirman

Раден Судирман — Индонезия Миллий Қаҳрамони Раден Судирман ( 1916-йил 24-январ - 1950-йил 29-январ) Индонезия миллий инқилоби даврида индонезиялик юқори мартабали зобит эди. Индонезия Миллий Қуролли Кучларининг биринчи Бош Қо'мондони сифатида у Индонезияда ҳурматга сазовор бўлган шахсдир. Голландиянинг Шарқий Ҳиндистонидаги Пурбалингга шаҳрида оддий оилада туг'илган Судирманни прижажи бўлган амакиси асраб олган. 1916-йилда оила Cилаcапга ко'чиб о'тгандан со'нг, Судирман тиришқоқ талаба бо'либ о'сди; у дарсдан ташқари машг'улотларда, жумладан Муҳаммадия ислом ташкилоти томонидан олиб бориладиган скаутлик дастурига қо'шилишда жуда фаол эди. Судирман ўрта мактабда ўқиб юрган кезларида раҳбарлик ва ташкилотчилик қобилиятини намоён қила бошлади. Судирман Ислом динига содиқ бўлгани учун халқ орасида катта ҳурматга сазовор бўлган. Педагогик техникумни ташлаб, 1936-йили Муҳаммадиядаги бошланғич мактабда ўқитувчи, сўнгра директор бўлиб ишлай бошлади; у бошқа Муҳаммадия фаолиятида ҳам фаол бўлган ва 1937-йилда Муҳаммадия ёшлар гуруҳининг раҳбари бўлган. 1942-йилда японлар Голландиянинг Шарқий Ҳиндистонини босиб олгандан со'нг, Судирман дарс беришни давом эттирди. 1944 йилда у Япония ҳомийлигидаги Ватан ҳимоячилари (ПЕТА) армиясига қо'шилди ва Банюмасда баталён қо'мондони бо'либ хизмат қилди. Унинг даврида Судирман ва унинг сафдошлари қо'зг'олон ко'тардилар ва кейин Богорга сургун қилинди.

Судирманнинг ҳаракатлари

1945-йил 17-августда Индонезия ўз мустақиллигини эълон қилганидан сўнг, Судирман ҳибсхонадан қочиб кетди, сўнгра президент Сукарно билан учрашиш учун Жакартага кетди. Унга Банюмасдаги япон қўшинларини таслим қилиш жараёнини назорат қилиш топширилди ва у халқ хавфсизлиги агентлигининг маҳаллий бўлинмасини ташкил қилгандан кейин амалга оширди. Кейин унинг қо'шинлари 20-октябрда бош қо'мондон Оэрип Соэмоҳарджо томонидан В дивизиянинг бир қисмига айлантирилди ва Судирман бо'линиш учун жавобгар эди. 1945-йил 12-ноябрда Ёгякарта шаҳрида бўлиб ўтган ТКР қўмондонини аниқлаш бўйича ўтказилган сайловда Судирман бош қўмондон этиб сайланди, Судирман туғилгунга қадар ҳарбий хизматда бўлган Оэрип эса штаб бошлиғи бўлди. Учрашувни кутаётганда Соэдирман Амбаравадаги инглиз ва голланд қо'шинларига ҳужум қилишни буюрди. Бу жанг ва Британия армиясининг олиб чиқиб кетилиши Судирманни тобора кучли халқ қўллаб-қувватлашига олиб келди ва у ниҳоят 18-декабрда бош қўмондон этиб тайинланди. Кейинги уч йил ичида Судирман Индонезияни қайта мустамлака қилмоқчи бўлган Голландия мустамлакачи армияси билан музокаралар муваффақияцизликка учраганига гувоҳ бо'лди, биринчиси Линггаржати келишуви - бу Судирман ҳам ишлаб чиқди - кейин эса Индонезияни қайтариб беришни талаб қиладиган Ренвил битим тузилдии. Ҳарбий тажовузда Голландияга олиб борган ҳудуди ва 35 000 Индонезия қо'шинини олиб чиқиб кетиш, у ,шунингдек, 1948-йилги давлат то'нтаришига уриниш, жумладан, ичкаридан қо'зг'олонларга дуч келди. Кейинчалик у о'зининг сил касаллигида бу воқеаларни айблади , инфекция туфайли унинг о'нг о'пкаси 1948 йил ноябрда қулаб тушди.‌‌ 1948-йил 19-декабрда, Судирман касалхонани тарк этганидан бир неча кун о'тгач, Голландияликлар Ёгякартани эгаллаш учун Ҳарбий Агрессия ИИ бошладилар. Сиёсий раҳбарлар султон саройида бошпана олаётган пайтда, Судирман кичик бир гуруҳ аскарлар ва шахсий шифокори билан жанубга ё'л олди ва етти ойлик партизан қаршилик ко'рсатишни бошлади. Аввалига уларни Голландия қо'шинлари кузатиб боришди, аммо Судирман ва унинг қо'шинлари қочишга муваффақ бо'лишди ва Лаву тог'и яқинидаги Собода вақтинчалик базани о'рнатдилар. Бу жойдан у Ява даги ҳарбий ҳаракатларга, шу жумладан 1949-йил - мартда подполковник Сухарто бошчилигидаги Ёгякартага умумий ҳужумга қо'мондонлик қила олди. Голландияликлар чекинишни бошлаганда, 1949-йил июл ойида Судирман Ёгякартага чақириб олинди. Гарчи у Голландия қо'шинларига қарши курашни давом эттирмоқчи бо'лса-да, президент Сукарно бунга то'сқинлик қилди. Унинг сил касаллиги қайталанди, у нафақага чиқди ва Магелангга ко'чиб о'тди. Судирман Голландия Индонезия мустақиллигини тан олганидан бир ой ўтмай вафот этди. У Ёгякарта шаҳридаги Семаки қаҳрамонлари қабристонига дафн этилган.

Судирманнинг ўлими

Судирманнинг о'лими бутун Индонезия халқи учун қайг'уга айланди. Байроқ яримга о'рнатилди ва дафн маросимини томоша қилиш учун минглаб одамлар йиг'илди. Судирман Индонезия халқи томонидан ҳурмат қилинишда давом этди. Унинг партизанлик кампанияси Индонезия армиясининг эсприт де корпусини ривожлантириш воситаси сифатида белгиланди ва у босиб о'тган 100 километр (62 мил) узунликдаги партизан ё'лини Индонезия курсантлари Ҳарбий Академияни битиргунга қадар кузатиб боришлари керак эди. Судирман 1968-йилги рупия банкнотида тасвирланган ва унинг номи бир қатор ко'чалар, университетлар, музейлар ва ёдгорликлар номи сифатида абадийлаштирилган. 1964-йил 10-декабрда Индонезия Миллий Қаҳрамони деб э’лон қилинди.

Манбалар

ҳттпс://ид.м.wикипедиа.орг/wики/Соэдирман

Ҳаволалар

ҳттпс://ид.м.wикипедиа.орг/wики/Соэдирман