Ziyosfera

Sukeban

Сукебан (японча: スケバン/助番?) японча атама бўлиб, „қонунбузар қиз“ деган маънони англатади ва япон маданиятидаги эркак банчонинг аёл эквиваленти ҳисобланади. Сукебан сўзининг ишлатилиши қизлар тўдасининг раҳбарига ёки бутун тўданинг ўзига тегишли бўлиб, қизлар тўдасининг бирон бир аъзосига нисбатан ишлатилмайди[1].

Замонавий сукебан аъзоси

Қўлланилиши

Сукебан сўзи дастлаб ҳуқуқбузарлар томонидан қўлланилган, аммо 1972-йилдан бери субмаданиятни тасвирлаш учун оддий аҳоли томонидан ҳам фойдаланиб келинмоқда. Сукебан эркак тўдаларининг аёл аъзоларини қабул қилишдан бош тортиши натижасида ташкил топган, шунинг учун бу атама яъкудза эркаклари ҳадларидан ошган бир пайтда феминизмга жамоатчилик эътиборини қаратиш учун яратилган оммавий ҳаракатни англатади. 

Манбаларга кўра, илк Сукебан жамоаси 1960-йилларда Японияда пайдо бўлган ва ўзларини асосан эркаклардан иборат бўлган банчо тўдаларининг аёл эквиваленти сифатида кўрсатган. 1970-йилларда, банчо тўдалари йўқ бўла бошлаганда, сукебан қизлар тўдалари сони орта бошлади. Гуруҳлар дастлаб мактаб ҳаммомларида сигарет чекаётган қизларнинг кичик гуруҳларидан иборат бўлган, лекин охир-оқибат уларнинг сони ва жиноятчилик даражаси тобора ошиб борган. Бу тўдалар одатда зўравонлик ва дўконларни ўғирлаш билан боғлиқ жиноятларни амалга оширган. Тўдалар аъзолар сони 80 га яқин қизларни ўз ичига олган Токиодаги „Бирлашган дўкон ўғирлари“ гуруҳидан тортиб, 20 000 га яқин аъзолари бўлган Канто аёллар алянсигача ривожланиб борган[2][3]. Япониядаги қизлар тўдаларининг жиноий фаолияти ва зўравонлиги шу қадар юқори бўлганки, 1980-йилларда япон полицияси рисолаларида уларни аниқлаш учун турли эскизлар ишлатилган, уларнинг кийиниш модаси „қўлга олиш аломатлари“ сифатида тасвирланган[4].

Хусусиятлари

Ташқи кўриниш ва бошқа белгилар

Сукебан умумий белгиларига ёрқин бўялган (оч жигарранг ёки сарғиш) ва перм (тўлқинсимон соч турмаги) соч турмаги мисол бўлади[5]. Сукебан аъзолари рангли пайпоқ кийиб юрган. Улар енгларини шимариб, баъзан тўдага алоқадор белгилар, канжи ёзувлари ёки шиорлар билан безатилган юбкаларини узунроқ шаклдагисини кийишган, бу одатий мактаб формасидан фарқ қилган[5]. Узун юбкалар 1960-йилларда жинсий инқилоб даврида машҳур бўлган мини юбка машҳурлигини инкор этиш мақсадида танланган. Уларнинг этаклари узун бўлса-да, сукебан кўпинча осон ҳаракатланиш мақсадида юбка ўртасини кесиб ташлаган. Cонверсе кроссовкалари ҳам яна бир қўшимча аксесуар бўлиб, уларнинг кийимларида кўпинча қўлда ишланган модификациялар, жумладан нишонлар ва тугмалар жой олган. Улар жуда кам бўянишган ва нозик қошларинигина бўяшлари мумкин бўлган. Бу хусусиятларга қўшимча равишда, улар одатда ниқоб ҳам тақиб юрган[5]. Сукебан аъзолари кўпинча ўзлари билан этаклари остига яширилиши мумкин бўлган устара пичоқлари, бамбукдан ясалган қилич ва занжирларни олиб юришган[6][7].

Хулқ-атвор қоидалари ва шунга ўхшаш муносабатлар

Сукебан қизлари ўз гуруҳларида қатъий хулқ-атвор қоидаларига риоя қилишган. Ҳар бир тўда иерархияга, шунингдек, ўзига хос жазо воситаларига эга эди. Йигитни ўғирлаш ёки катта аъзога ҳурмацизлик қилиш учун сигарет билан куйдиришни енгил жазо деб ҳисоблашарди. Сукебанлар гиёҳванд моддалар истеъмол қилиш, дўконлардан майда ўғирлик қилиш, ўғирлик ва зўравонлик каби ишлар билан шуғуллангани маълум қилинган, бироқ улар қўлга олинганда „кичик қонунбузарлик“ деган енгилроқ айблов билан жазоланган[1][4]. Гиёҳванд моддалар истеъмоли кўпинча бўёқ эритувчи моддалар ёки елим ҳидлашдангина иборат бўлган[3].

Оммавий ахборот воситалари ва маданий таъсир

1970—1980-йилларда сукебан сеинен мангасининг машҳур қаҳрамонларига айланди[4]. Сукебан қаҳрамонларини шōжō манга нашрларида ҳам кўриш мумкин эди. Сукебан Дека, Яжикита коллежи эртаклари ва Ҳана но Асука-гумилар шулар жумласидандир. Улар асосан сукебан актёрларидан иборат учта машҳур шōжо гуруҳлардан ташкил топган ҳолда тасвирланади.

Пинк филм режиссёри Норифуми Сузуки етти қисмли Босс Гирл филмининг биринчи сериясини Сукебан номи остида суратга олган. У, шунингдек, сукебан қаҳрамонлари иштирокидаги тўрт қисмли филмнинг „Террифйинг Гирлс' Ҳигҳ Счоол“ номли сериясини (1971-1972) суратга ола бошлаган. Иккала сериалда таниқли Пинкй зўравон ролини актрисалар Реико Ике ва Мики Сугимото, шунингдек, собиқ гўзаллик маликаси Реико Ошида маҳоратли тарзда ижро этган. 2005-йил 6-декабрда Паник Ҳоусе компанияси Сукебан филмларини ўрганувчи тўрт дискдан иборат ДВД тўпламини сотувга чиқарди. Ушбу филмлар урушдан кейинги Японияда гендер тенглик муносабатларининг анъанавий конструксияларига қарши чиқиш ҳолатларни баён этади[8].

Япониялик криминал ёзувчи Жаке Аделстеин сукебан ҳақида шундай дейди[6]:

Ғайриоддий жиҳати шундаки, якудзада аёллар ҳеч қандай нуфузга эга эмас ва гуруҳнинг аёл аъзолар деярли йўқ. Аёл тўдаларининг мавжудлиги ҳам Япониянинг одатда эркаклар ҳукмрон бўлган ғайриқонуний маданиятида камдан-кам учрайдиган ҳолатдир … сукебан аъзолари ўша давр феминизми ва озодлик ҳақида сўзлар экан, аёлларнинг ҳам худди шундай аҳмоқона ҳаракатлар қилиш, тартибсиз яшаш, таваккал қилиш, хавф-хатарга интилиш ва зўравонлик қилиш ҳуқуқига эга, деб фикрлашган.

Яна бир филм Сукебан Дека (японча: スケバン刑事?) сукебан субмаданияти таъсири хусусида яратилган. Сукебан Дека филмида Саки Амамия исмли жиноятчи қиз тасвирланган. Саки Амамия полиция яширин детективлари томонидан қидирилади, у қурол сифатида ё-ёдан фойдаланган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Ёнекаwа, Акиҳико. Беёнд Полите Жапанесе: А Диcтионарй оф Жапанесе Сланг анд Cоллоқуиалисмс, 2001, пагес 26-27. ИСБН 978-4-7700-2773-3.
  2. ↑ Рубболи. „Сукебан: 18 фотографиэ ди Ганг фемминили фра гли анни '70 э '80 ин Гиаппоне“ (2019-йил 19-июн). Қаралди: 2022-йил 18-апрел.
  3. ↑ 3,0 3,1 Эверйдай. „Сукебан: 20 Амазинг Пҳотограпҳс Cаптуре Бадасс Гирл Гангс ин Жапан Фром тҳе 1970с анд 1980с“. винтагенеwсдаилй.cом (2018-йил 18-октябр). Қаралди: 2021-йил 1-декабр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Черрй, Киттредге „Чристмас Cаке Сwеэпстакес: Гирлҳоод то Wеддинг“, . Wомансwорд: Wҳат Жапанесе Wордс Сай абоут Wомен, Фирст масс маркет эдитион, 1991, 17-14 Отоwа 1-чроме, Бункё-ку, Токё 112: Коданша Интернатионал Лтд., 1987 — 51–52-бет. ИСБН 4-7700-1655-7. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 „1970'с Сукебан Субcултуре: Жапанесе Делинқуэнт Гангс“. жападвентуре.cом (2018-йил 2-август). Қаралди: 2021-йил 1-декабр.
  6. ↑ 6,0 6,1 Wебб. „Ҳоw Виcиоус Счоолгирл Гангс Спаркед а Медиа Френзй ин Жапан“. виcе.cом. Қаралди: 2021-йил 1-декабр.
  7. ↑ „Тҳе Труэ Сторй Оф Сукебан: Виолент Гирл Гангс Оф '70с Жапан“. гроовйҳисторй.cом (2019-йил 18-июл). 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-август.
  8. ↑ Козма, Алиcиа (1 Жануарй 2012). "Пинкй Виоленcе: Шоcк, аwе анд тҳе эхплоитатион оф сехуал либератион". Жоурнал оф Жапанесе анд Кореан Cинема 3 (1): 37–44. дои:10.1386/жжкc.3.1.37_1. ИССН 1756-4905. ҳттпс://дои.орг/10.1386/жжкc.3.1.37_1. 

Адабиётлар

  • Вайсер, Юко Миҳара. (2001). „Япониялик жанговар Дивас 101“. Асиан Cулт Cинема № 31, 2001 йил 2-чорак.
  • Ашcрафт, Браян Уэда Шоко билан. (2010). „Япониялик мактаб ўқувчисининг махфий маълумотлари: ўсмир қизлар қандай қилиб халқни совуққа айлантирган“. Коданша.ИСБН 978-4-7700-3115-0ИСБН 978-4-7700-3115-0
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi