Sulaymon Al Mahriy

== Сулаймон ал-Маҳрий ==

Ҳаёти

Сулаймон ибн Аҳмад ибн Сулаймон ал-Маҳрий (тахминан 1480—1550) – 16-асрда яшаган араб денгизчиси. У Яманнинг шарқий қисмидаги Ҳадрамаутнинг Шиҳр шаҳридан келган ва арабларнинг Маҳра қабиласининг авлоди бўлгани учун уни „Ал-Маҳрий“ деб аташган. Унинг фаолияти Ибн Мажид ижодини давом эттиради ва кенгайтиради, лекин уларнинг ҳеч бир асарида улар ўртасида аниқ муносабат йўқ.

Асарлари

У Ҳинд океани бўйлаб сузиб ўтди ва Ҳинд океани географияси ва Жануби-Шарқий Осиё денгиз ороллари ҳақида китоб ёзди. У Ибн Мажидснинг навигация учун юлдузлар рўйхатини 70 тадан 15 тагача қисқартиргани билан машҳур. Бу юлдузлар рўйхатининг комбинацияси 16-аср бошларигача араб денгизчилари ва денгизчилар томонидан ишлатилган.

15-аср арабча китоби „Китоб ал-фавоид фи вал ал-илми ал баҳри ваъл қавоид“ („Шарқланиш тамойиллари ва қоидалари ҳақида фойдали маълумотлар китоби“) Ибн Мажид ва унинг шогирди Сулаймон Ал Маҳрий томонидан тузилган. Ал Маҳри ўз журналларида Сиам (Малая) ғарбий соҳилидаги оролларни қайд этди. Ушбу навигация матнлари қамраб олган энг муҳим манзил 15-асрда араб денгизчилари учун минтақанинг асосий савдо марказига айланган Малаккадир.[иқтибос келтириш керак] Сингапур, Самарранинг бир қисми, Жава, Хитой, Бирма ва Андаман қирғоқлари ва Никобар. Ороллар унинг матнларининг молиявий нуқталари эди.

У Малайя соҳилларини Сиам билан, материкни эса Хитой билан шарқда ягона қироллик сифатида бирлаштирди. Ал-Маҳрий китобидан олинган ушбу парча араб денгизчиларининг чегараларини кўрсатади:

Билингки, Жава оролининг жанубида Тимор деб аталадиган кўплаб ороллар ва Тиморнинг шарқида Бандам ороллари жойлашган, улар ҳам кўп. Иккинчиси – сандал дарахти, алоэwоод ва маcе. Орол чиннигуллар ороллари деб аталади, чунки Жаwа ҳаволари Малуку ороллари деб аталади.

Кўпгина ороллар ишонч билан аниқланмаганлиги сабабли, унинг саёҳати ва минтақа билан танишлиги маълум эмас.

Ал Маҳрининг Андаман ва Никобар оролларини икки қисмга бўлиши араб ва португал денгизчиларига ёрдам берди. Ҳатто 16-аср ўрталарида Сиди Али Челеб Ал Маҳри матнларини турк тилига таржима қилган ва унинг асарини нақшлаган.