Ziyosfera

Sulton Ali

Султон Али ибн Муҳаммад ал-Боқир ибн Али Зайн ал-Обидин ибн Ал-Ҳусайн (араб ạлḥсйн) ўн иккинчи шиа мусулмонларининг бешинчи имоми ва исмоилий шиа мусулмонларининг тўртинчи имоми Муҳаммад ал-Бақирнинг ўғли[1]. Мадинада туғилган, Эронда „Султон Али“ номи билан машҳур бўлган Али отаси томонидан Кошон ва Қум вилоятларига жўнатилган. У ерда жума намози имоми ва устозлик қилган. Машҳурлиги ва шиа исломини тарғиб қилиши Умавийлар сулоласининг маҳаллий вакили учун таҳдид туғдирган[2]. Умавийлар вакили қўшинлари узоқ давом этган жангдан сўнг Султон Али ва унинг бир гуруҳ тарафдорларини қуршовга олиб, милодий 734-йил 7-августда (ҳижрий 116-йил, Жумоди ас-соний ойининг 27-куни) Кошондан 45 километр шарқда жойлашган Ардиҳал қишлоғида каттароқ тарафдорлар гуруҳи етиб келишидан олдин уларни ўлдирганлар[3]. Уни шиа мусулмонлари, айниқса Эронда, ҳали ҳам эъзозлайдилар. Унинг дафн этилган жойи – қайта-қайта таъмирланган, аммо қисман Салжуқийлар даврига мансуб бўлган – зиёратгоҳга айланган[4]. Зиёратгоҳ ҳар йили кузнинг ўн еттинчи кунида ўтказиладиган ўзига хос гилам ювиш маросими билан машҳур. Бу маросим Султон Алининг шаҳид бўлган кунини хотирлаш учун ўтказилади ва унинг келиб чиқиши Султон Алининг жасади гиламга ўралиб, ўлдирилгандан сўнг дафн этиладиган жойга олиб келинганига боғлиқ бўлиши мумкин[5].

Шажаравий маълумотларга кўра, Султон Али бешинчи шиа имомининг ўғли, олтинчи шиа имомининг укаси, шунингдек, қизи Фотима орқали еттинчи шиа имомининг қайнотаси бўлган[6].

Манбалар

  1. ↑ "Энcйcлопаэдиа оф Ислам (12 волс.)" (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 1960–2005. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч. 
  2. ↑ Бурке, Андреw. Иран, Фифтҳ Эдитион. Фооцcрай, Виcториа АУ: Лонелй Планет, 2008 — 231-бет. 
  3. ↑ Зожажи-Кашани, Мажид. Ҳамасаҳ-е Тарикҳи-е Машҳад-э Ардеҳал. Теҳран: Нашр-э Собҳан, 1999–2000. ИСБН 964-5978-33-5. 
  4. ↑ Варжаванд, Парвиз (1998). "Эмāмзāда иии". Энcйcлопаэдиа Ираниcа 8 (4): 400–412. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/эмамзада-иии. 
  5. ↑ Ҳоутум-Счиндлер, Алберт. Эастерн Персиан Ирак. Лондон: Ж. Муррай, 1897 — 88–89-бет. 
  6. ↑ Зужажи, Мажид. Тҳе Мартйр оф Ардиҳāл: А Ҳисториcал Биограпҳй оф ʿАлī ибн Муḥаммад ал-Бāқир, транслатед бй Cйрус Али Заргар, Қом: Университй оф Религионс анд Деноминатионс Пресс, 2021 — 33–38-бет. ИСБН 9786006730837.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi