Sun Bin

Сун Бин – Хитойнинг дастлабки ҳарбий ёзувчиси Хитой тарихидаги урушаётган давлатлар даврида яшаган (мил.авв. 316-йил). У Вей (Хитой ҳудудидаги подшоҳлик) хизмат қилаётган вақтда Ватанга хиёнат қилишда айбланиб, юзига татуировка чизишга ҳамда тиззаларини кесиб ташлашга ҳукм қилинган. Шундан сўнг, Сун Бин Вей подшоҳлигига қочиб келган, сўнгра Чи подшоҳлигида (Қи-хитойнинг қадимги подшоҳлиги) ҳарбий қўмондон бўлиб хизмат қилган. У Чи подшоҳлигининг Гуилинг ва Малинг жангларида ҳамда Вей давлатига қарши урушда ғалабага эришган.

Ҳаёти

Сун Бин ёшлигиданоқ ўзининг моҳир қобилиятлилиги билан танилган. У Панг (Монголия ҳудудидаги подшоҳлик) давлати барбод бўлгандан сўнг, у Вей давлатига ҳарбий генерал сифатида хизмат қилиш учун келган ва бир нечта жангларда ғалаба қозонганидан кейин машҳурликка эришди.

Мутилация

Сун Чи давлатига қарши чиққанликда айбланди. Қирол томонидан Сунни юзига татуировка қилиш ва тиззаларини олиб ташлашга ҳукм қилинди ва Сунни жиноятчи деб эълон қилинди ва у умрбод майиб қилиб қўйилди. Охир оқибат,Сун Панг (Сун Биннинг энг яқин дўсти) нинг асл ниятларини англаб етди ва ўзини ақлдан озган қилиб кўрсатди. Кейинчалик Сун Чи давлати дипломатлари ёрдамида Вей давлатидан кетди.

Илмий ишлари

Сун Бининг (Сун Биннинг „Уруш санъати“) китоби ҳарбий китоб эди. Бу китоб Хан сулоласидан кейин йўқолган деб ўйланган. Бироқ 1972-йил апрел ойида археологлар томонидан Шандонг провинсиясининг Линйи(Хитойнинг қадимий шаҳри) шаҳридаги қабрни қазиш жараёнида қабрдан бир нечта китоб парчалари топилди. Қабр ичидан Сун Биннинг „Уруш санъати“ асари топилган. Қадимги матнларда Сун Биннинг Уруш санъати китобини асли 89 бобдан иборат бўлганлиги айтилган бўлса-да, қайта топилган нусхада фақат 16 та текширилиши мумкин бўлган боб бор эди."Сун Биннинг уруш санъати" китобининг парчалари ҳам топилганлиги сабабли, тарихчиларнинг фикрига кўра, китобнинг баъзи боблар „Уруш санъати“ га тегишли бўлиши мумкин деган хулосага келишган. Бундан ташқари, „Сун Биннинг Уруш санъати“ асари билан солиштирганда, „Уруш санъати“ китоби олдингисидан катта фарқ қилади. Биринчиси қамал урушига қарши маслаҳат берган бўлса, иккинчиси қамал қилинган шаҳарга ҳужум қилиш усулини таклиф қилган. Бу урушаётган давлатлар даврининг кейинги босқичларида қамал урушини стратегик кўриб чиқишнинг ўзгаришига тўғри келмас эди.

Яна қаранг

Сун Сзи

Адабиётлар

Хитой солномаси
Қадимги Хитой тарихи 35.56
Конфуций асарлари
Ҳабибуллаев, Алимулла. Ўзбекистон шарқшунослари библиографияси (1949 – 2022-йиллар. Тошкент: Тошкент давлат шарқшунослик университети, 2022.