Si Szinpin

Си Сзинпин (Чинесе, талаффузи [ɕǐ тɕи ̂ н.пʰи ̌ ŋ] ; 1953-йил 15-июнда туғилган) – хитойлик сиёсатчи, Хитой Коммунистик партияси (ККП) бош котиби ва Марказий ҳарбий комиссия (CМC) раиси ва шу тариқа 2012-йилдан бери Хитойнинг олий раҳбари бўлган. 2013-йилдан бери Хитой Халқ Республикаси (ХХР) раиси ҳисобланади. У Хитой раҳбариятининг бешинчи авлодига мансуб.

Си Сзинпин
习近平
Си Сзинпин (2023-йил)
Файл:Флаг оф тҳе Пеоплеъс Републиc оф Чина (алтернате).свг  Хитой Коммунистик партияси Бош котиби
Мансаб даври 2012-йил 15-ноябр
Ўтмишдоши	Ҳу Жинтао
Файл:Флаг оф тҳе Пеоплеъс Републиc оф Чина (алтернате).свг  Марказий ҳарбий комиссия раиси
Мансаб даври Партия тасдиғи: 2012-йил 15-ноябр Давлат тасдиғи: 2013-йил 14-март
Ўтмишдоши	Ҳу Жинтао
Файл:Флаг оф тҳе Пеоплеъс Републиc оф Чина (алтернате).свг  Хитой Коммунистик партияси котибиятининг биринчи котиби
Мансаб даври 2007-йил 22-октябр – 2012-йил 15-ноябр
Ўтмишдоши	Зенг Қингҳонг
Вориси	Лиу Юншан
Бош котиб	Ҳу Жинтао
Файл:Флаг оф тҳе Пеоплеъс Републиc оф Чина (алтернате).свг  8-Хитой Халқ Республикаси вице-президенти
Мансаб даври 2008-йил 15-март – 2013-йил 14-март
Президент	Ҳу Жинтао
Ўтмишдоши	Зенг Чингҳонг
Вориси	Ли Юанчао
Шахсий маълумотлари
Таваллуди	1953-йил 15-июн (1953-06-15) Пекин, Хитой
Фуқаролиги
Сиёсий партияси	ХКП (1974-йилдан)
Турмуш ўртоғи	Ке Линглинг (турм. 1979; ажр. 1982)
Болалари	Сйи Мингзе
Онаси	Чйи Син
Отаси	Сйи Жонгсюн
Қариндошлари	Сйи Юанпинг (акаси) Чйи Чиаочиао (опаси) Денг Жиагуи (қайнакаси) Жанг Ланлан (қайнсинглиси)
Истиқомат жой(лар)и	Жонгнанҳаи
Алма матер	Цингҳуа университети (ЙФД)
Имзоси
Қўшин тури	Халқ озодлик армияси
Хизмат йиллари	1979—1982
Ҳарбий қисм	Марказий ҳарбий комиссия бош бошқармаси
Ҳарбий даражаси	Мудофаа вазири Генг Биаонинг котиби

Хитой коммунистлари фахрийси Си Чжунгхуннинг ўғли, ўсмирлик пайтида Маданий инқилоб пайтида отаси билан бирга Янчуан округига сургун қилинган. У Шенси провинсиясининг Лиангжиахе қишлоғидаги яодонгда яшаган. ХКПга қўшилган ва маҳаллий партия котиби бўлиб ишлаган. Цингҳуа университетида кимё муҳандислиги бўйича ишчи-деҳқон-аскар талаба сифатида ўқиганидан сўнг, Си Хитойнинг соҳил бўйидаги провинсияларида сиёсий лавозимларда ишлади. Си 1999-йилдан 2002-йилгача Фуцзян губернатори бўлган, 2002-йилдан 2007-йилгача Чжесзян вилояти губернатори ва партия котиби бўлган. Шанхай партия котиби Чен Лиангю ишдан бўшатилгандан сўнг, Си 2007-йилда қисқа муддатга унинг ўрнига ўтказилди. Кейинчалик у ўша йили ККП Сиёсий бюроси Доимий қўмитасига (ПСК) қўшилди ва 2007-йил октябр ойида Марказий Котибиятнинг биринчи котиби бўлди. 2008-йилда ХХР вице-президенти этиб тайинланди. 2016-йилда ХКПдан расман етакчилик ядроси унвонини олди.

Си ХХР ташкил этилганидан кейин туғилган биринчи компартия бош котибидир. Ҳокимиятга келганидан бери, Си партия интизомини мустаҳкамлаш ва ички бирликни ўрнатиш учун кенг кўламли чораларни кўрди. Унинг коррупсияга қарши кампанияси таниқли амалдаги ва истеъфодаги ХКП амалдорлари, шу жумладан собиқ аъзоси Чжоу Ёнгканнинг қамалишига олиб келди. Хитойнинг АҚШ билан муносабатларига, Хитой-Ҳиндистон чегарасидаги низоларга нисбатан тажовузкор ташқи сиёсатни ишлаб чиқди ва илгари сурди. "Бир макон, бир йўл" ташаббуси орқали Хитойнинг Африка ва Евроосиёдаги таъсирини кенгайтиришга интилди. Хи давлат корхоналарини қўллаб-қувватлашни кенгайтирди, илғор ҳарбий-фуқаролик уйғунлиги, қашшоқликни бартараф этиш бўйича мақсадли дастурларни назорат қилди ва мулк секторини ислоҳ қилишга ҳаракат қилди. „Умумий фаровонлик“ни, тенгликни оширишга қаратилган бир қатор сиёсатни илгари сурди, 2021-йилда технология ва таълим соҳаларига қарши кенг қамровли қоидаларни ишлаб чиқди. Си Тайван президенти билан 2015-йилда биринчи марта учрашган. Аммо муносабатлар 2016-йилда Демократик прогрессив партия (ДПП) вакили Цай Инвен ғалаба қозонганидан кейин ёмонлашган. Хитойдаги CОВИД-19 пандемиясини 2022-йилнинг декабригача бартараф этиш стратегиясини йўлга қўйди. Гонконгда миллий хавфсизлик тўғрисидаги қонуннинг қабул қилинишини назорат қилиб, шаҳардаги сиёсий мухолифатни, айниқса демократия тарафдорларини бостирди.

Кўпинча сиёсий ва илмий кузатувчилар томонидан авторитар раҳбар сифатида таърифланган Хи сензура ва омма кузатувнинг кучайиши, инсон ҳуқуқларининг бузилиши, жумладан Шинжонда бир миллион уйғурнинг қийноққа солинишидан (баъзи кузатувчилар буни геноциднинг бир қисми деб таърифлаган) иборат. Хи сиёсий ғоялари ва тамойиллари партия ва миллий конституцияларга киритилган. 2018-йилда президентлик муддатига чекловлар олиб ташланиши, унинг атрофида шахсга сиғиниш сиёсатини ривожланиши сифатида таърифланган. ХХР раҳбариятининг бешинчи авлодининг марказий арбоби сифатида Си бир нечта лавозимларни эгаллаб, институционал ҳокимиятни марказлаштирди, жумладан, миллий хавфсизлик, иқтисодий ва ижтимоий ислоҳотлар, ҳарбий тузилмаларни қайта қуриш ва модернизация қилиш сиёсатини амалга оширди. ХКП Марказий Қўмитаси 2021-йил ноябр ойида „тарихий қарор“ қабул қилди. 2022-йил октабр ойида учинчи муддатга Хи ХКП Бош котиби этиб сайланди. 2023-йил мартида учинчи муддатга давлат раҳбари этиб сайланди.