Т-64А (ГБТУ индекси — Обект 434) — 1960-йилнинг бошида Харков транспорт машинасозлик конструкторлик бюросида ишлаб чиқилган асосий жанговар танк. Ушбу танк Т-64 моделининг такомиллаштирилган варианти бо'либ, дунёда биринчи бо'либ оммавий ишлаб чиқарилган асосий жанговар танк ҳисобланади.

Т-64А
Т-64А (1969-йилги намуна)
Синфланиши Асосий жанговар танк
Оғирлиги, т 38 — 38,5
Компановка классик совет схемаси
Экипаж, киши. 3
Тарихи
Лойиҳачи ХТМКБ
Ишлаб чиқарувчи  СССР 75-сонли завод
Лойиҳаланган йили 1960-йиллар боши
Иш.чиқ. йили 1969—1980
Эксплуатация йили 1969-йилдан
Чиқарилган сони, та. 13 000 тагача (барча модификациялари билан)
Асосий оператор  СССР СССР
 Россия Россия
 Украина Украина
 О'збекистон О'збекистон
Ўлчамлари
Корпус узунлиги, мм 6540
Тўп билан узунлиги, мм 9225
Эни, мм 3415
Бўйи, мм 2172
База, мм 4242
Колея, мм 3270
Клиренс 500
Зирҳланиши
Зирх тури комбинацияланган ко'п қатламли
Корпус пешонаси (юқори), мм/град. 80 + 105 (СТБ) + 20 / 68°
Корпус пешонаси (паси), мм/град. 80 / 60°
Корпус борти, мм/град. 80
Минора пешонаси, мм/град. 90 + 150 (алюминий қотишма) + 90
Фаол ҳимоя ё'қ
Динамик ҳимоя ё'қ (кейинги модификацияларда о'рнатилган)
Қуроллари
Тўп маркаси ва калибри 125-мм 2А26, (1979-йилдан 2А46-1)
Тўп тури силлиқ стволли то'п
Ствол узунлиги, калибр 51 (6350 мм)
Тўп ўқ-дориси 37 та о'қ
Бурчак ВЙ, град. -6°...+14°
Бурчак ГЙ, град. 360°
Ўт очиш узоқлиги, км 9,4 км (максимал), 4 км (ТПД2-49 билан)
Нишонлари ТПД2-49, ТПН1-49-23, ПЗУ-5
Пулемётлар 1 та 7,62-мм ПКТ, 1 та 12,7-мм НСВТ
Бошқа қуроллар 1 та АКМС (ёки АК-74), 1 та сигнал то'ппончаси
Двигатели
Двигатели 5ТДФ
Двигател модели дизел, турбопоршенли, 2 тактли
Двигател модели 5-силиндрли
Двигател қуввати, от. куч. 700
Двигател қуввати, кВт 515
Ҳаракатчанлиги
Юқори тезлиги, км/с 60,5
Йўлсиз ердаги тезлиги, км/с 25—45
Шосседа юриш заҳираси, км 500—600
Ё'лсиз ерларда юриш заҳираси, км 225—360
Бўлиниш қуввати, л. с./т 18
Г'илдирак формуласи гусеницали
Подвеска тури мустақил торсионли
Гусеница кенглиги, мм 540
Ерга та'сир босими, кг/см² 0,84
Бартараф этилган тепалик, град. 30°
Бартараф этилган девор, м 0,8
Бартараф этилган хандақ,м 2,85
Бартараф этилган, Брод, м 1,0 (ОПВТ билан 5 м)
Т-64А Викиомборда

Қабул қилиниши ва ишлаб чиқарилиши

Танкни қуролланишга қабул қилиш жараёни қуйидаги босқичларда амалга оширилган:

  • 1968-йил 20-май: КПСС Марказий Қо'митаси ва СССР Вазирлар Кенгашининг қарори билан Совет Армияси қуролланишига қабул қилинган;
  • 1973-йил 22-январ: СССР Мудофаа вазирининг 021-сонли буйруг'и билан Т-64А ва унинг қо'мондонлик версияси бо'лган Т-64АК танклари расман хизматга киритилган.

Т-64А 1969-йилдан бошлаб оммавий равишда ишлаб чиқарила бошланди. Қизиг'и шундаки, у завод конвеерларида о'ша даврдаги бошқа о'рта танклар (Т-55 ва Т-62) ҳамда базавий Т-64 модели билан параллел равишда ишлаб чиқарилган.

Яратилиш тарихи

Об'экт 430. Т-64 прототипи

Кубинкадаги зирҳли музейда

1963-йилда "Обмент 432" (келажакдаги Т-64) дизайнини янада такомиллаштириш ва 125 мм силлиқ танали қуролни о'рнатиш орқали унинг хусусиятларини янада ошириш учун иш бошлади.

Яратилиш сабаблари ва тарихий замин

1950-йилларнинг охири — 1960-йилларнинг бошида Совет ҳарбий раҳбарияти НАТО мамлакатларининг янги танкларига (масалан, АҚШ М60, Германия Леопард 1) рақобатбардош жавоб бериш заруриятини ҳис қилди. Шу билан бирга, ядро уруши шароитида жанговар машиналарнинг енгил, тез ва яхши ҳимояланган бо'лиши талаб этиларди.

Ишлаб чиқиш жараёни

  • Лойиҳалаш ишлари Харков машинасозлик заводи (Кҳарков Морозов Десигн Буреау, КҳКБМ) да, бош конструктор Александр Морозов раҳбарлигида олиб борилди.
  • Дастлабки Т-64 (обект 430/432) 1963-йилда ишлаб чиқаришга тавсия этилди ва 1966-йилда расман қабул қилинди.
  • Т-64 жуда инновацион, аммо мураккаб ва ишончсиз тизимларга эга эди: автоматик снаряд узатувчи механизм, янги композит зирҳ, кам қувватли, аммо ихчам двигател (5ТДФ).

Т-64А нинг пайдо бо'лиши

  • Дастлабки Т-64 даги камчиликларни (айниқса ишончлилик ва қурол тизими билан бог'лиқ муаммоларни) бартараф этиш мақсадида Т-64А ишлаб чиқилди.
  • 1969-йилда расман хизматга қабул қилинди.
  • Асосий фарқлар:
    • Янги 125 мм Д-81Т (2А26) силлиқ каналли то'п о'рнатилди (Т-64 даги 115 мм то'п о'рнига).
    • Зирҳ ҳимояси яхшиланди — ко'п қатламли композит зирҳ қо'лланилди.
    • Автоматик снаряд узатувчи тизим такомиллаштирилди.

Аҳамияти

Т-64А кейинчалик бутун Совет (ва ундан кейинги Россия/Украина) танк қурилиш мактабининг асосини ташкил этди — ундан Т-72, Т-80 каби машҳур танклар ҳам (турли даражада) илҳомланган ёки унинг технологияларидан фойдаланган ҳолда яратилди.

Агар хоҳласангиз, Т-64А нинг техник хусусиятлари (зирҳ қалинлиги, двигател қуввати, жанговар ог'ирлиги) ёки Т-64 дан Т-64А га о'тишдаги аниқ техник фарқлар ҳақида батафсилроқ ма'лумот бера оламан.




Манбалар