Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tagetes patula

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Франсуз мариголди
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Икки уруғпаллалилар
Астеридс
Астералес
Астераcеаэ
Тагетес
Т. патула
Бинар номи
Тагетес патула

Синонимлар
Тагетес патула — МҲНТ

Тагетес патула, франсуз мариголди, — Астераcеаэ оиласига мансуб, Мексика ва Гватемалада[1] ўсувчи гулли ўсимлик тури.

Баъзи расмийлар Тагетес патулани Тагетес эреcта, Мексика мариголдининг синоними деб ҳисоблашади[2].

Исм

Лотин тилидаги бинар номи патула „тарқаладиган одат билан“ деган маънони англатади[3].

Тавсиф

Тагетес патула бир йиллик бўлиб, баландлиги 0.5 м (1.6 фт) га етади. Баъзи иқлимларда у июлдан октабргача гуллайди. Марказий Мексиканинг баланд тоғларида жойлашган гуллаш сентабрда бошланади. Гуллаш бошланганидан кейин гулбарглар икки ҳафта ичида тўкилади. Бошларида гермафродит (эркак ва урғочи аъзолар мавжуд) гуллари бор, асосан ёввойи табиатда қўнғизлар, чивинлар ва бошқа ҳашаротлар томонидан чангланади. Мариголднинг барча турларининг баргларида ёғ безлари мавжуд[4]. Яхши дренажга эга бўлиши шарти билан қумли ва гил тупроқларда ҳам ўсиши мумкин[5]. −1 °C гача совуққа яхши бардош беради.

Франсуз мариголди Тагетес патула гибрид нав. Украина

Култивация

Бу ўсимлик ёзда сариқ, тўқ сариқ ва жигарранг рангдаги, бахмалсимон, ёрқин гуллар учун қадрланади[6].

Ўсимлик кўплаб сабзавот экинлари билан қўсиб экилади. Унинг илдизидан ажралувчи моддалар тупроқдаги нематодаларни йўқ қилади, помидордаги зарарли ҳашаротларни даф қилади, деб ишонилади[7]. Мореау ва бошқалар 2006-йилда Т. патула билан Соланум туберосум чатиштириш орқали Лептинотарса деcемлинеата га қарши гибрид яратишга ҳаракат қилишди, лекин тадқиқот муваффақияцизликка учради[8][9].

Турлари

Юзлаб навлар ишлаб чиқилган бўлиб, улардан Қироллик боғдорчилик жамиятининг боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлган[10].  

Бошқа фойдаланиш

Доривор

Тиббиётда қуритилган барглар ёки гул қисмларидан тайёрланган инфузиялардан фойдаланадилар[4]. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, Т. патула таркибидаги эфир мойи пестицид хусусиятига эга[11].

Эфир мойининг антифунгал фаоллиги, кандидозни[12] ва ўсимликлардаги қўзиқорин инфексияларини даволаш учун текширилмоқда[13][14].

Пазандачилик

Қуритилган ва майдаланган гул барглари Грузия Республикасида Кавказда ўткирлиги ва олтин ранги билан машҳур зиравордир. Зираворлар грузин ошхонасига ўзига хос, таъм бағишлайди. Бу ўсимлик кҳмели сунели зираворлар аралашмасининг муҳим таркибий қисми ҳисобланади.

Ранг бериш

Тагетес патула гуллари ҳар йили парранда гўштига ранг бериш учун ўстирилади. Гуллар инсон озиқ-овқат учун бўёқ олишда ҳам ишлатилиши мумкин[4]. Олтин сариқ бўёқ ҳайвонлардан тайёрланган тўқимачилик маҳсулотларини (жун, ипак) мордансиз бўяш учун ишлатилади. Аммо пахта ва синтетик матоларни бўяш учун мордан керак[4].

Хушбўй ҳид

Ўсимлик гуллари йиғилади ва эфир мойи учун дистилланади. Ёг 'парфюмерияда ишлатилади. У сандал ёғи билан аралаштириб, „аттар генда“ парфюмини ишлаб чиқаришда фойдаланилади.

Галерея

Манбалар

  1. ↑ Рйдберг, Пер Ахел 1913. ин Бриттон, Натҳаниэл Лорд, Нортҳ Америcан Флора 34: 154-155
  2. ↑ „Тагетес патула“. Тҳе Плант Лист. Қаралди: 1-декабр 2018-йил.
  3. ↑ Ҳаррисон, Лорраине. РҲС Латин фор Гарденерс. Унитед Кингдом: Митчелл Беазлей, 2012. ИСБН 978-1845337315. 
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Соуле, Ж. А. 1993.
  5. ↑ „Тагетес патула (Френч Мариголд) | Нортҳ Cаролина Эхтенсион Гарденер Плант Тоолбох“. планц.cес.нcсу.эду. Қаралди: 18-март 2022-йил.
  6. ↑ Тҳе Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй А-З Энcйcлопедиа оф Гарден Планц Бриcкелл: . Унитед Кингдом: Дорлинг Киндерслей, 2008 — 1021-бет. ИСБН 9781405332965. 
  7. ↑ Сустаинабле Гарденинг Аустралиа, Cомпанион Плантинг ретриэвед он 8 Жуне 2009
  8. ↑ Паролин, Пиа; Бресч, Cécиле; Деснеух, Ниcолас; Брун, Ричард; Боут, Алехандре; Болл, Рогер; Понcет, Чристине (2012). „Сеcондарй планц усед ин биологиcал cонтрол: А ревиэw“. Интернатионал Жоурнал оф Пест Манагемент. 58-жилд, № 2. Тайлор & Франcис. 91–100-бет. дои:10.1080/09670874.2012.659229. ИССН 0967-0874.
  9. ↑ Wебстер, Бен; Cардé, Ринг Т. (4-май 2016-йил). „Усе оф ҳабитат одоур бй ҳост-сеэкинг инсеcц“. Биологиcал Ревиэwс оф тҳе Cамбридге Пҳилосопҳиcал Соcиэтй. 92-жилд, № 2. Cамбридге Пҳилосопҳиcал Соcиэтй (Wилей). 1241–1249-бет. дои:10.1111/брв.12281. ИССН 1464-7931.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  10. ↑ „АГМ Планц - Орнаментал“. Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй (2017-йил июл). Қаралди: 1-декабр 2018-йил.
  11. ↑ Полити, Флáвио Аугусто Санчес; Насcименто, Жулиана Дамиэли; Да Силва, Алехандер Алвес; Моро, Исабела Жаcоб; Гарcиа, Мариана Лопес; Гуидо, Рафаэл Виcтóрио Cарвалҳо; Пиэтро, Росемеире Cристина Линҳари Родригуэ; Годинҳо, Антôнио Франcисcо; Фурлан, Майса (2016). „Инсеcтиcидал аcтивитй оф ан эссентиал оил оф Тагетес патула Л. (Астераcеаэ) он cоммон бед буг Cимех леcтулариус Л. Анд молеcулар доcкинг оф мажор cомпоундс ат тҳе cаталйтиc сите оф CлАЧе1“. Параситологй Ресеарч. 116-жилд, № 1. 415–424-бет. дои:10.1007/с00436-016-5305-х. ПМИД 27838836.
  12. ↑ Б. К. Дутта; С. Кармакар; А. Наглот; Ж. C. Аич; М. Бегам (2007-йил март). „Антиcандидиал аcтивитй оф соме эссентиал оилс оф а мега биодиверситй ҳоцпот ин Индиа“. Мйcосес. 50-жилд, № 2. 121–124-бет. дои:10.1111/ж.1439-0507.2006.01332.х. ПМИД 17305775. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
  13. ↑ „Антифунгал аcтивитй оф Тагетес патула эхтраcц он соме пҳйтопатҳогениc фунги: ултраструcтурал эвиденcе он Пйтҳиум ултимум“. Миcробиол. Рес. 159-жилд, № 3. 2004. 295–304-бет. дои:10.1016/ж.миcрес.2004.06.001. ПМИД 15462529.
  14. ↑ C. Ромагноли; Р. Бруни; Э. Андреотти; М. К. Раи; C. Б. Виcентини; Д. Марес (2005-йил апрел). „Чемиcал чараcтеризатион анд антифунгал аcтивитй оф эссентиал оил оф cапитула фром wилд Индиан Тагетес патула Л“. Протопласма. 225-жилд, № 1–2. 57–65-бет. дои:10.1007/с00709-005-0084-8. ПМИД 15868213. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)