Tanlov
Танлов, Танлаш — бу баъзи вариантларни бошқа вариантлардан афзал кўриш ёки баъзи вариантларни бошқалари фойдасига рад этиш.
Муҳандислик соҳасида
Танлов — бу кўплаб алтернативалар олдида инсон фаолиятидаги ноаниқликни ҳал қилишдир[1].
Амалий муаммони ҳал қилиш жараёнида ҳар доим бир нечта вариант мавжуд. Бу қарор қабул қилиш жараёнининг ноаниқлиги ва ноаниқлиги туфайли тасодифан ҳам, мақсадли равишда энг яхши натижани топиш учун асос сифатида содир бўлади. Аммо вазифа, айниқса техник, якуний, ягона вариантни танлашда ҳал қилинган ҳисобланади. Фақатгина бундай фаолият самарали ҳисобланади[2].
Тавсия этилган ечимлар қуйидагилар бўлиши керак:
- оқилона,
- ўз вақтида
- директив (мажбурий)
- лойиқ,
- изчил (бошқалар билан, шу жумладан, илгари қабул қилинганлар билан мувофиқлаштирилган).
Танланган қарор ҳар доим маълум бир шахс (индивидуал қарор) ёки бир гуруҳ одамлар (коллектив қарор) билан ўзаро боғлиқдир. Одам:
- якуний қарорни танлаш ҳуқуқига эга;
- учун жавобгардир
- муаммоларни ҳал қилишга қизиқадиган
қарор қабул қилувчи деб аталади. Қарор қабул қилиш асосан ижтимоий характерга эга, чунки у ижтимоий эҳтиёжларни қондиришга қаратилган.
Танлов қуйидаги усуллардан бирида мумкин:
- тасодифий (тушунтириб бўлмайдиган тарзда ва топшириқ шартларидан мустақил равишда),
- ихтиёрий (танлов асосли эмас ва индивидуалдир, қарор қабул қилувчининг характер хусусиятлари билан белгиланади, ихтиёрий),
- мезон усули (танлов бошқа одамлар учун тушунарли бўлган мантиқий асосга эга).
Психологияда
Танлов — иродани амалга ошириш учун турли хил вариантларнинг мавжудлиги . Танловнинг мавжудлиги инсоннинг ирода эркинлигини оқлаш билан боғлиқ.
Баъзи нарсалар ҳар бир тирик мавжудотга жозибали ёки жирканч тарзда таъсир қилади: биринчисида у уларни хоҳлайди ва унга интилади, иккинчисида у хоҳламайди ва улардан узоқлашади ёки уларни ўзгартиришга ёки йўқ қилишга интилади. Аммо бу аниқ об’эктни хоҳлаш ёки хоҳламаслик учун „хоҳловчи“ мавжудот уни бошқалардан аниқ ажратиб туриши, яъни у ёки бу тарзда идрок этиши керак. Ҳар қандай ихтиёрий муносабатлар, албатта, тан олиш билан боғлиқ[3].
Манбалар
- ↑ Яндекс. Словари[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылкаАндоза:Недоступная ссылка
- ↑ Вентцель Е. С.. Исследование операций: задачи, принципы, методология. — М.: Наука, 1988. — 206 с., 1907.
- ↑ Хорошев А. Н.. Введение в управление проектированием механических систем: Учебное пособие. — Белгород, 1999. — 372 с..