Ziyosfera

Tecate

Теcате (талаффузи: [[теˈкате]]) — Қуйи Калифорния штатидаги Теcате муниципалитетида жойлашган шаҳар. Бу Мексика-АҚШ чегарасидаги шаҳар. 2019-йил ҳолатига кўра, шаҳарда 108,860 аҳоли истиқомат қилади, пойтахт ҳудудида эса 132,406 аҳоли яшайди. Теcате Сан-Диэго-Тихуана метрополитанининг бир қисми ва Тихуана ва Мехиcали ўртасидаги энг катта шаҳар. Теcате минтақавий иқтисодий марказ ва машҳур сайёҳлик йўналиши бўлиб, Теcате кириш порти ва Теcате пивосининг ватани сифатида танилган.

Теcате, Қуйи Калифория
Шаҳар
Тепада: Парқуэ Мигел Ҳидалго (чапда) ва Президент Лазаро Карденас ко'часи (о'нгда); пастки: юқоридан ко'риниши
32°34′22″Н 116°37′36″W / 32.57278°Н 116.62667°W / 32.57278; -116.62667
Мамлакат Мексика
{{{минтақа_тури}}} Шимолий Америка
Ҳукумат
Эдгар Дарио Бенитес Руис (2021—2024)
Асос солинган 1892-йил 12-октябр[1]
Қачондан бери шаҳар 1954-йил
Маркази баландлиги 540 м
Аҳолиси
 (2019)
 108,860[2]
Вақт минтақаси УТCПСТ
Телефон коди 665
Почта индекс(лар)и 21400-21499
Автомобил коди 2
Tecate, Quyi Kaliforiya xaritada
Tecate, Quyi Kaliforiya
Теcате, Қуйи Калифория

Тарихи

Теcатедаги католик кортежи.
Мигел Ҳидалго боғи.
Лазаро Карденас ёдгорлиги.

Теcате бир нечта тепаликлар ва тоғлар билан ўралган водийда жойлашган бўлиб, уларнинг энг машҳури Куучамаа (шунингдек, Кучамаа ва Кучама) тоғидир. Куучамаа тоғи, Америка Қўшма Штатларидаги Теcате чўққиси номи билан ҳам танилган, Кумеяай халқи (Мексикада Кумиаи номи билан танилган) халқи учун муқаддас тоғдир[3]. Кумеяай тилида Хунтас де Нежидаги Теcате яқинидаги тоғларда яшовчилар ҳали ҳам гапиради[4]. Куучамаа кўкатларга, ёввойи гул ва қушларга бой. Текатенслар ва сайёҳлар кўпинча унинг кўплаб йўллари бўйлаб саёҳатлар ва велосипедда саёҳат қилишдан завқланишади.

1829-йилда Мексиканинг Алта-Калифорния губернатори Хосе Мария де Эчеандия Хуан Бандинига Текате водийсини 1, 796 гектари Ранчо Текате сифатида берди. 1836-йилда Кумеяай тоғли аҳолиси собиқ неофитларнинг ёрдами билан ранчога бостириб кирди ва талон-торож қилди. Улар ранчо уйини қамал қилишди, аммо ичкаридаги одамлар Сан-Диэгодан келган кучлар томонидан озод қилинмагунча чидашга муваффақ бўлишди. Сан-Диэго яқинидаги бошқа ранчоларнинг эгалари сингари, отлари ўғирланган ва уйи ёқиб юборилган ҳолда Бандини изоляция қилинган ранчони тарк этишга мажбур бўлган[5][6]. Кумеяай билан давом этаётган жанговар ҳаракатлар туфайли Бандини 1838-йилда Ранчо Журупа билан товон олган ҳолда қайтиб келмади[7].

ХИХ асрнинг охирида деҳқонлар ва фермерлар Бандинининг у ерга жойлашишга уриниши муваффақияцизликка учраганидан кейин биринчи марта Теcатега келишди. Улар унинг бой табиий ресурсларини топдилар ва яшашга қарор қилишди. Шаҳарнинг мўл-кўл суви ва унумдор тупроғи уни самарали қишлоқ хўжалиги бозори учун идеал майдонга айлантирган. Зайтун, узум ва дон Теcатенинг асосий экинлари ҳисобланади. Саноат сектори қаҳвани қайта ишлаш заводлари ва пиво заводларини яратиш билан бир вақтда ривожланди.

Шаҳар 1888-йил 2-апрелда ташкил этилган ва 1892-йил 12-октябрда расмий равишда шаҳар сифатида киритилган. 1919-йилда губернатор Эстебан Канту шаҳарнинг биринчи шаҳар режасини ишлаб чиқишни буюрди ва уни лойиҳалаш ва амалга ошириш учун муҳандис Луис Павонга юкланди.

1953-йилда Теcате муниципалитети Тихуана муниципалитетидан ажралиб чиқди ва Теcате муниципал шаҳар сифатида белгиланди.

Анъанавий инфратузилмаси ва ташқи кўриниши билан машҳур бўлган Теcате ўзининг келиб чиқишига содиқ бўлиб, шаҳар марказидаги асосий майдонда шаҳар ҳокимияти ва пиёда масофада жойлашган тарихий черков қад ростлаган[8].

Географияси

Cерро Ла Паноча кўриниши.

Теcате тахминан денгиз сатҳидан 540 м баландликда жойлашган ва унинг океанга яқинлиги мўтадил иқлимга ёрдам беради. Ҳудудда етарлича ёмғир ёғади (деярли 14 ин (360 мм) йилига буталар ва тарқоқ дарахтларнинг қалин замин қоплами ўсиши учун етарли миқдор.

Соҳил иқлимидан чўл иқлимига босқичма-босқич ўтиш ярим орол тоғларининг шарқий томонида бир неча мил шарқда содир бўлади. Кўпинча тошлар билан қопланган бўлса-да, шаҳарнинг шарқидаги ерларнинг катта қисми эжидос ёки кооператив фермаларга эга.

Теcате, шунингдек, шаҳар бўйлаб оқадиган кичик дарё ва чегаранинг Алта-Калифорния соҳилидаги (АҚШ томони) „Теcатито“ номи билан танилган қишлоққа эга (аҳолиси 100 га яқин; почта индекси 91980).

Иқлим

Теcате ёзда иссиқ ва қуруқ, қишда эса салқин ва баъзан ёмғирли. У иссиқ ёзги Ўрта ер денгизи иқлими сифатида таснифланади.

иқлими
Кўрсаткич Ян Фев Март Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ной Дек Йил
Мутлақ максимал, °C 32,0 32,0 36,0 39,0 42,0 44,0 44,0 47,0 46,0 41,1 39,0 32,0 47,0
Ўртача максимал, °C 18,9 19,6 20,2 23,0 25,5 29,5 33,3 33,7 32,2 28,0 23,0 19,7 25,6
Ўртача ҳарорат, °C 11,2 11,7 12,6 14,5 16,8 20,1 23,6 24,0 22,3 18,5 14,4 11,8 16,8

Демографияси

Тихуана католик архепархиясининг бир қисми бўлган Гвадалупе черкови.

2019-йилда Теcате аҳолиси 108,860 кишидан иборат эди, 2015-йилги аҳолини рўйхатидан 72,860 кишидан кўп эди.

Теcате метро ҳудудида 132 406 аҳоли истиқомат қилади.

Иқтисодиёти

Теcате — Теcате Беэр компаниясининг биринчи пиво заводи жойи. Чегаранинг нариги томонидаги саноат компаниялари у ерда ўзларининг ишлаб чиқариш филиалларига эга (масалан, Роcкwелл Аутоматион, Ингерсолл-Ранд, Милwаукеэ Элеcтрониcс, Аутоматион Cонтролс Гроуп ва Оберг Индустриэс).

Cуауҳтéмоc Моcтезума пиво заводи Теcате (пиво) ишлаб чиқаради.

Шаҳарга бир нечта касалхоналар ва бир нечта клиникалар[9], шунингдек, бир неча ўнлаб шифокорлар[10] ва стоматологлар хизмат кўрсатади[10].

Туризм

Ёзда/кузнинг бошида ҳар йили Теcате-то-Энсенада велосипед пойгаси бўлиб ўтади, унда чегаранинг ҳар икки томонидан минглаб велосипедчилар қатнашади. Июл — Лос Энcинос боғида рақс гуруҳлари, ҳунармандчилик, озиқ-овқат имтиёзлари ва кўргазмаларни ўз ичига олган икки ҳафталик байрам уюштирилади.

Памплонада ёки буқаларнинг югуриши одатда 1980-йилларнинг августида ва 1990-йилларнинг бошларида асосий кўчалардан бирида ўтказилган, бироқ у бир қатор бахциз ҳодисалар ва зўравонликлар туфайли бекор қилинган.

Теcатеда Мануэл Сеcеñа номли стадион мавжуд бўлиб, у ерда маҳаллий бейсбол жамоаси Cервеcерос („Бреwерс“) жойлашган.

Таълим

CЕТИС ўрта мактабининг гуруҳи.

Паст Калифорния автоном университети Теcатеда жойлашган. Мактабда муҳандислик мактаби бор. Теcате ҳар йили 5-синф ўқувчилари учун танлов ўтказиб, улар ўз жамиятларини ижобий томонга ўзгартириш учун ўз ғоялари билан ўртоқлашадилар. Энг яхши ўрин эгалари штатнинг ҳар бир шаҳридаги энг яхшиларига қарши курашади. Ғолиб бошқа штатларга қарши курашади ва якунда Мексика президенти билан учрашади.

Транспорт

Теcате шаҳар маркази.

Теcате Мексиканинг 2-Федерал автомагистрали бўйида жойлашган бўлиб, у Тихуанани Мехиcали билан марказий Сиэрра тоғлари орқали боғлайди.

Камподан (Калифорния) Теcате чиптаси деб номланган поезд ҳар ой Теcате шаҳрига боради (ҳозирда маршрут бўйлаб туннел ёнғин туфайли тўхтатилган). Поезд Тинч океани жануби-ғарбий темир йўл музейи томонидан бошқарилади.

Шаҳарнинг Макловио Эррера ҳудудида Теcате аэропорти жойлашган жойи бўлиб, фойдаланувчилари кам бўлгач ишламаяпти. Бунинг ўрнига, Теcате аҳолисига яқин атрофдаги Тихуана халқаро аэропорти (ТИЖ) хизмат кўрсатади ва Мексиканинг кўпгина йирик шаҳарларига парвоз уюштиради. ТИЖ Мехиcали халқаро аэропортига қараганда Теcатега яқинроқ ва шунинг учун Теcате аҳолиси томонидан тез-тез фойдаланилади[11].

Сиёсат

Мерлар

Сарлавҳа Мер Сиёсий партия Ваколат бошланиши Ваколат тугаши Изоҳлар
1-мер Эуфрасио Сантана vínculo=Partido_Revolucionario_Institucional 1954-йил 2-март 1956-йил 30-ноябр
2-мер Армандо Агуилар Авилéс 1956-йил 1-ноябр 1959-йил 31-октябр
3-мер Осcар Байлóн Чаcóн 1959-йил 1-ноябр 1962-йил 31 октябр
4-мер Жосé Гутиéррез Дурáн 1962-йил 1-ноябр 1965 йил 31-октябр
5-мер Арcадио Амая Cампа 1965-йил 1-ноябр 1968-йил 31-октябр
6-мер Алфонсо Ромеро Бареñо 1968-йил 1-ноябр 1971-йил 1-октябр
7-мер Артуро Гуэрра Флорес 1971-йил 1-ноябр 1974-йил 31-октябр
8-мер Céсар А. Байлóн Чаcóн 1974-йил 1-ноябр 1977-йил 31-октябр
9-мер Перфеcто Лара Родрíгуэз 1977-йил 1-ноябр 1980-йил 31-октябр
10-мер Жосé Мануэл Жассо Пеñа 1980-йил 1-ноябр 1983-йил 31-октябр
11-мер Céсар Морено Мартíнез де Эсcобар 1983-йил 1-ноябр 1986-йил 31-октябр
12-мер Жесúс Мéндез Заяс 1986-йил 1-ноябр 1989-йил 31-октябр
13-мер Жесúс Рубéн Адаме Лостанау 1989-йил 1-ноябр 1992-йил 31-октябр
14-мер Пабло Cонтрерас Родрíгуэз vínculo=Archivo:PAN_logo_(Mexico).svg 1992-йил 1-ноябр 1995-йил 31-октябр Теcатени бошқарган биринчи мухолифат мери
15-мер Алфредо Ферреиро Веласcо vínculo=Partido_Revolucionario_Institucional 1995-йил 1-ноябр 1998-йил 31-октябр
16-мер Cонстантино Леóн Гутиéррез 1998-йил 1-ноябр 2001-йил 31-октябр
17-мер Жуан Варгас Родрíгуэз 2001-йил 1-ноябр 2004-йил 31-октябр
18-мер Жоақуíн Сандовал Миллáн 2004-йил 1-ноябр 2007-йил 19-феврал
19-мер Доналдо Пеñалоза Áвила vínculo=Archivo:PAN_logo_(Mexico).svg 2007-йил 20-феврал 2010-йил 31-октябр
20-мер Жавиэр Урбалежо Cинcо vínculo=Partido_Revolucionario_Institucional 2010-йил 1-ноябр 2013-йил 31-октябр
21-мер Céсар Морено Гонзáлез 2013-йил 1-ноябр 2016-йил 31-октябр
22-мер Нереида Фуэнтес Гонзáлез 2016-йил 1-ноябр 2019-йил 31-сентябр
23-мер Зулема Адамс Перейра vínculo=Archivo:Morena_logo_(Mexico).svg 2019-йил 1-октябр 2021-йил 6-апрел
2021-йил 19-апрел 2021-йил 31-август
24-мер Дора Нидиа Руиз Чáвез 2021-йил 15-апрел 2021 йил 19-апрел Шаҳар ҳокими вазифасини бажарувчи
2021-йил 31-август 2021-йил 30-сентябр
25-мер Эдгар Дарíо Бенíтез 2021-йил 1-октябр 2024-йил 30-сентябр

Манбалар

  1. ↑ „Теcате он Бажа-Wеб“. 2022-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-октябр.
  2. ↑ „Дивисиóн муниcипал. Бажа Cалифорниа“. www.cуэнтаме.инеги.орг.мх. 2018-йил 11-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 13-апрел.
  3. ↑ СҲИПЕК, ФЛОРЕНCЕ C. (13 Април 1985). "КУУCҲАМАА: Тҳе Кумеяай Саcред Моунтаин". Жоурнал оф Cалифорниа анд Греат Басин Антҳропологй 7 (1): 67–74. 
  4. ↑ Ҳинтон. „Кумеяай 1-10. Ҳабламос Типай эн эл диалеcто де Нежí (Ха'а Wа) БCН“. Лангуаге Аcқуиситион Ресоурcе Cентер, Сан Диэго Стате. 2014-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-октябр.
  5. ↑ Ҳуберт Ҳоwе Банcрофт, Ҳисторй оф тҳе Паcифиc Статес оф Нортҳ Америcа (Волуме 15),CАЛИФОРНИА, ВОЛ.
  6. ↑ Wиллиам Ҳ. Эллисон. „Тҳе Лифе Анд Адвентурес Ин Cалифорниа Оф Дон Агустин Жанссенс 1834 1856“. Тҳе Ҳунтингтон Либрарй (2018-йил 13-апрел). Қаралди: 2018-йил 13-апрел.
  7. ↑ Журупа грант (Риверсиде анд Сан Бернардино cоунтиэс, Cалиф.
  8. ↑ „Теcате Бажа Cалифорниа Мехиcо а чарминг виллаге“. www.бажа-wеб.cом. 2022-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-октябр.
  9. ↑ „Ҳоспиталес Санаториос Й Cлиниcас эн Бажа Cалифорниа, Теcате.“. Сеccион Амарилла. Қаралди: 2018-йил 13-апрел.
  10. ↑ 10,0 10,1 „Медиcос эн Бажа Cалифорниа, Теcате.“. Сеccион Амарилла. Қаралди: 2018-йил 13-апрел.
  11. ↑ „70 Муст До'с Дисcовер Бажа Cалифорниа“. Бажа Cалифорниа Сеcретариа де Турисмо. 2018-йил 4-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-октябр.

Ҳаволалар

Викиомборда „Теcате“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi